Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg.
Menu
Zoek
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W Y Z
Encyclopedie A-Z

Titaandioxide (E171)

Titaandioxide (titaniumdioxide) is een witte kleurstof. Het heeft het E-nummer E171. De Europese Commissie en de lidstaten willen het gebruik van E171 in voedsel verbieden in Europa. De Europese voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) kan namelijk niet uitsluiten of titaandioxide het DNA beschadigt en stelt dat het niet veilig is.

E171 kan bijvoorbeeld zitten in kauwgom, drop met een wit laagje of witte versiering op koek en gebak. Wil je weten of er titaandioxide in je product zit en het nu al mijden? Bijvoorbeeld omdat je het zekere voor het onzekere wil nemen? Kijk dan op het etiket bij de lijst met ingrediënten. Staat er het woord ‘kleurstof’ gevolgd door de naam ‘titaandioxide’, ‘titaniumdioxide’ of het nummer ‘E171’? Alleen dán zit de stof in een voedingsmiddel. Voor alle producten geldt dat er ook genoeg soorten zijn zonder titaandioxide.

Titaandioxide zit vooral in producten die niet in de Schijf van Vijf staan, zoals snoep en koek. Voor deze producten buiten de Schijf van Vijf is het advies: eet ze niet te veel en niet te vaak.

Wat is titaandioxide (E171)?

Titaandioxide is een poedervormige stof die sinds de jaren zestig wordt gebruikt als witte kleurstof in voedingsmiddelen. Als kleurstof heeft het E-nummer E171. Fabrikanten gebruiken het in voedingsmiddelen om producten een mooie kleur of glans te geven. 

Hoe wordt titaandioxide gemaakt?

Titaandioxide komt van nature voor als mineraal in gesteente en wordt daaruit gewonnen met chemische stoffen. Deze chemische stoffen worden er daarna weer uitgehaald zodat titaandioxide overblijft. Titaandioxide wordt soms ook gemaakt van stoffen die op titaandioxide lijken. 

Nanodeeltjes

Bij het maken van titaandioxide ontstaan brokken. Hiervan wordt een poeder gemaakt. Hierbij ontstaan naast grotere deeltjes ook deeltjes die kleiner zijn dan 100 nanometer (nm), oftewel nanodeeltjes. Titaandioxide bestaat voor 10% tot 50% uit deze kleine deeltjes. 

Waar zit titaandioxide in?

Titaandioxide kan aan verschillende voedingsmiddelen toegevoegd zijn. Voorbeelden zijn:

  • Snoep, zoals kauwgom, lolly’s, drop met een wit laagje.
  • Chocola met een wit laagje.
  • Roomijs(taart).
  • Decoraties op koek en gebak, zoals glazuur en strooisel.
  • Witte sauzen. 

In de ingrediëntenlijst op het etiket staat het aangegeven als kleurstof met de naam ‘titaandioxide’, ‘titaniumdioxide’ of het nummer ‘E171’.

E171 kan bijvoorbeeld zitten in kauwgom

Titaandioxide zit ook in andere producten die je (deels) kan inslikken, zoals tandpasta en lippenbalsem. Op het etiket van bijvoorbeeld tandpasta en lippenbalsem staat het aangegeven met het nummer CI 77891.

Daarnaast kan titaandioxide in producten zitten die je niet inslikt, zoals zonnebrandcrème of verf. Dit wordt niet door je huid opgenomen en komt dus niet in je lichaam terecht. 

Is titaandioxide veilig?

De EFSA stelt dat titaandioxide in voeding niet veilig is. De voedselveiligheidsorganisatie geeft aan dat het niet uit te sluiten is dat de stof het DNA kan beschadigen. Er zijn namelijk onderzoeken die schade aantonen, maar andere onderzoeken doen dat niet. 

Wat gebeurt er met titaandioxide in het lichaam?

De stof titaandioxide bestaat uit deeltjes van verschillende grootte. Na het inslikken, verlaat het grootste deel van de stof gewoon weer het lichaam. Eerder werd gedacht dat titaandioxide niet door het lichaam opgenomen werd. Maar nu is bekend dat minder dan 1% wél opgenomen wordt. Deze kleine deeltjes breken in je lichaam niet goed af. Ze blijven in weefsel en organen achter, voornamelijk in de lever en de milt. Ze kunnen jaren in het lichaam blijven.

Waarom is het beoordelen van titaandioxide lastig?

Wat de beoordeling van risico’s lastig maakt, is dat titaandioxide er steeds anders uitziet. Zo zijn er verschillen in de verhouding tussen grotere deeltjes en nanodeeltjes. Hierdoor zijn ook de effecten van titaandioxide in het lichaam niet altijd hetzelfde. Er is de laatste tijd veel onderzoek gedaan naar de nanodeeltjes in titaandioxide. Daarom is het nu veel duidelijker hoe je risico’s goed onderzoekt en wat de resultaten van dit onderzoek betekenen.

Hoe weet ik of ik titaandioxide in mijn lichaam heb?

Er zijn geen goede manieren om te testen of je titaandioxide in je lichaam hebt. De hoeveelheden in het weefsel en de organen zijn namelijk ontzettend klein. Het is ook niet te zien of door de stof schade is ontstaan. 

Is titaandioxide schadelijk?

De EFSA kan niet uitsluiten dat titaandioxide genotoxisch kan zijn en stelt daarom dat het niet veilig is. Genotoxisch betekent dat een stof DNA in cellen kan beschadigen. Het lichaam kan deze schade repareren. Soms lukt dat niet en kan DNA-schade in de loop van tijd leiden tot kanker. 

Bij het ontstaan van kanker zijn meerdere factoren van belang, zoals de eigenschappen van een stof, hoeveel je er van binnen hebt gekregen, je genetische aanleg, of je rookt en je levensstijl. Voor titaandioxide weten we dus niet zeker of het schade aan DNA veroorzaakt. Het is daarom ook niet zeker of het kanker kan veroorzaken.

Om het in perspectief te plaatsen: bijvoorbeeld van alcohol of een hoge inname van bewerkt vlees is het wél duidelijk dat het de kans op kanker verhoogt. Voor E-nummers zijn de eisen heel streng. En terecht. Het zijn toevoegingen aan voedingsmiddelen die je in heel veel gevallen niet direct nodig hebt. Als je dit soort toevoegingen toestaat wil je gewoon dat het 100% veilig is. En dat kun je bij E171 niet garanderen.

Wat is het vervolg?

De Europese Commissie heeft samen met de lidstaten aangegeven dat het titaandioxide in voedingsmiddelen wil verbieden in Europa. Hoe dit verder vormgegeven wordt en hoe snel dit uitgevoerd wordt is nog niet bekend. Het Ministerie van VWS is voor Nederland betrokken bij deze beslissing. 

Wil je titaandioxide vermijden?

Wil je weten of er titaandioxide in je product zit en het nu al mijden? Bijvoorbeeld omdat je het zekere voor het onzekere wilt nemen? Hierbij een paar tips:

  • Kijk op het etiket van eten en drinken. Daar staat ‘titaandioxide’, ‘titaniumdioxide’ of het nummer ‘E171’. Dit vind je in de ingrediëntenlijst achter het woord ‘kleurstof’.
  • Op verzorgingsproducten zoals tandpasta of lippenbalsem herken je titaandioxide aan het nummer CI 77891.
  • Voor voedingsmiddelen geldt dat titaandioxide vooral zit in producten die niet in de Schijf van Vijf staan. Denk aan zoals snoep en koek. Voor deze producten buiten de Schijf van Vijf is al het advies: eet ze niet te veel en niet te vaak.

Voor alle producten geldt dat er ook genoeg soorten zijn zonder titaandioxide.