Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op 2 manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Populair
Alles over afvallen
Afvallen zonder dieet is de beste manier... Bestel nu € 9,95
Ga naar
 

De eerste hapjes (vanaf 6 maanden)

Met oefenhapjes heeft je kind kunnen wennen aan verschillende smaken en het happen van een lepel. Vanaf 6 maanden vervang je vervolgens stapje voor stapje de borstvoeding of flesvoeding voor echte maaltijden. Rond zijn eerste verjaardag eet je kindje met de pot mee.

Vanaf 6 maanden bouw je verder op wat je kindje de afgelopen maanden geleerd heeft met het eten van oefenhapjes.



Hoe bouw je de vaste voeding op?

Geleidelijk ga je de borst- of flesvoeding vervangen voor vaste voeding. Een goede vuistregel: Er is zeker een week voor nodig om een maaltijd stap voor stap zo groot te maken dat 1 van de melkvoedingen weggelaten kan worden. Laat je kind eerst even wennen aan de nieuwe situatie voor je een volgende melkvoeding vervangt.

Hoeveel melkvoedingen je nog geeft, hangt af van je kind. Voeden op verzoek blijft het beste. 2 à 3 melkvoedingen per dag is een richtlijn waaraan je je kunt houden.

Wennen aan vaste voeding gaat in het tempo van jouw kind. Vergelijk je kind dan ook niet met andere kinderen. En vertrouw op jezelf en je kind. Heb je twijfels? Bijvoorbeeld omdat je kind echt niets wil eten of omdat hij klachten heeft na het eten, zoals overgeven of diarree? Bespreek het op het consultatiebureau.

De Rapley-methode: wel of niet?

Met de Rapley-methode geef je je kind, in plaats van gepureerd eten, stukjes die hij zelf in zijn mond kan stoppen. Voor je je kind grotere stukjes gaat geven, moet hij rechtop kunnen zitten, en goed kunnen slikken en kauwen. Het kan zijn dat je kind er nog niet aan toe is. Hierdoor kan met de Rapley-methode de kans groter zijn dat je kind zich verslikt, dan wanneer je geleidelijk aan grover eten geeft.

Verslikt hij zich vaak of zie je dat hij moeite heeft met kauwen, dan kun je beter nog even wachten met het aanbieden van grotere stukken.

Begin eerst met geprakte hapjes, die je vervolgens steeds wat minder fijn maakt. Laat je kind langzaam wennen aan grovere stukjes. Blijf er altijd bij. Zo kun je meteen ingrijpen als er iets niet goed gaat. Nog een tip: Als je je kind zelf het eten laat voelen en vastpakken, dan leert hij op die manier ook de textuur kennen van zijn eten. Bijvoorbeeld of het hard of zacht is.

Méér dan alleen eten

Goed eten draait om meer dan wat je kindje eet. Het is bijvoorbeeld belangrijk voor het ontwikkelen van een gezond eetpatroon om samen aan tafel te eten op vaste eetmomenten. Bekijk de tips voor de eetopvoeding en maak de opvoedquiz.

Hoe zien de eerste maaltijden eruit?

Je kindje kan grotendeels hetzelfde eten wat jij eet. Lees hoe jij gezond eet met de Schijf van Vijf. Er is ook een aantal producten die je beter niet kunt geven. Bekijk welke.

Inspiratie opdoen? Weten hoe een eet-dag er ongeveer uit kan zien?

Van oefenhapjes naar maaltijd

Hoe bouw je vaste voeding voor je baby op?

Hoe ga je van oefenhapjes naar mee-eten met de pot? Hieronder zie je een voorbeeld van een opbouwschema voor je baby. Het geeft een idee hoe het kan gaan, maar niet ieder kind is hetzelfde. Sommige kinderen zullen al eerder wat meer op kunnen, bij andere kinderen zal het wat langzamer gaan. Bij kinderen die wat later beginnen met oefenhapjes kan het schema wat opschuiven. Ook het aantal melkvoedingen is een voorbeeld.


Klik op de afbeelding om te vergroten, op te slaan of te printen.

Let op genoeg vet

Jonge kinderen krijgen vaak iets te weinig vetten binnen. Daarom adviseren we om altijd wat margarine uit een kuipje op brood te smeren. Daarin zitten de goede onverzadigde vetten. Goed vet zit verder ook in bak- en braadvet uit een knijpfles en in olie, zoals olijfolie en zonnebloemolie. Een warm hapje maak je extra lekker met een theelepeltje of klontje van de goede vetten.

Brood en broodbeleg

Brood heeft je kind nodig om bijvoorbeeld genoeg koolhydraten, eiwitten, vezels, jodium, B-vitamines en ijzer binnen te krijgen. Welk brood kies je, en ook belangrijk: wat voor beleg doe je erop? En hoe dik? Meer tips en adviezen over brood- en broodbeleg.

Wat kan ik tussendoor geven?

Iets tussendoor geven past in een goed eetpatroon. Als het maar past bij de leeftijd van je kindje: niet te groot en niet te veel dus. Lekker is wat fruit, groente of een mini-rijstwafeltje.

Voedselallergieën bij baby’s

Ons advies om de kans op voedselallergieën bij je baby te verkleinen is: begin zo vroeg mogelijk met het aanbieden van verschillende soorten voedsel, waaronder pinda en ei. Heeft je baby ernstig eczeem of een voedselallergie? Dan is het extra belangrijk om vroeg te starten met verschillende soorten voeding, zoals kippenei en pindakaas, en deze daarna minimaal één keer per week te geven. Overleg wel eerst met de behandelend arts van je kind.

Tip: Pindakaas zonder toegevoegd zout en suiker en gebakken roerei kun je mengen met wat fijngemaakt fruit of gekookte groente.

Meer over voedselallergieën bij baby’s

Wat geef je te drinken?

Tot 6 maanden heeft je baby genoeg aan borstvoeding of flesvoeding. Daarna kun je langzaam beginnen met andere dranken zoals water en lauwe thee. Hoe je dat opbouwt lees je hier.

Met gewone melk geven kun je beter nog even wachten tot je kind 1 jaar oud is. Borstvoeding en flesvoeding is beter afgestemd op de behoefte van een baby. Het bevat meer ijzer en goede vetten en minder eiwitten dan gewone melk. Een beetje gewone melk is niet schadelijk voor een baby, hij kan het gewoon verteren. Maar als hij te veel gewone melk drinkt, krijgt hij te weinig ijzer binnen. Dat kan leiden tot een tekort. Te veel eiwit kan bovendien schadelijk zijn voor de nieren van een baby.

Een beker is beter

Water en thee kun je het beste in een beker geven. Een zuigfles of tuitbeker knoeit een stuk minder, maar met een normale kinderbeker traint je kind zijn mondspieren die hij nodig heeft om te kunnen kauwen en praten. Ook drinken kinderen een normale beker sneller leeg, waardoor je je kind leert om drinkmomenten te hebben. Als je kind opvolgmelk krijgt, kun je dat het beste in een beker geven. Aanvullend op de melkvoeding zijn kraanwater of lichte thee zonder suiker goede opties: ze bevatten geen calorieën en zijn niet slecht voor de tanden. Het maakt niet uit als je kind niet veel uit de beker drinkt. Dat betekent gewoon dat hij geen dorst heeft.

Lust ‘ie het niet?

Lees onze tips bij leren proeven.

Vanaf 1 jaar: wat de pot schaft!

Rond zijn eerste verjaardag kan je kind hetzelfde eten als jij. Je kunt naar de behoefte van je kind borstvoeding blijven geven. Over eten vanaf 1 jaar lees je alles bij dreumes en peuter.

Vraag en antwoord

Mag mijn kindje al kruiden hebben?
Een kind mag gekruid eten, ook een baby. Het is niet slecht voor zijn gezondheid. Bouw het wel langzaam op en begin met de mildere kruiden en specerijen. Bijvoorbeeld basilicum, oregano, marjolein, dille, bieslook, bonenkruid, kaneel, nootmuskaat, peterselie en selderij.

Pas in het begin op met de wat pittigere kruiden zoals kerrie, paprikapoeder en peper. Als de mildere kruiden goed gaan, kun je de pittigere kruiden gaan proberen.
sluiten
Heeft mijn kind extra vitamines nodig?
Extra vitamines en mineralen geven aan kinderen ‘voor de zekerheid’ is niet nodig. Alleen voor vitamine D en K zijn er specifieke adviezen. 

Aanbevelingen

Om niet te veel en te weinig binnen te krijgen, zijn er voor vitamines en mineralen aanbevolen dagelijkse hoeveelheden (ADH’s) vastgesteld en veilige bovengrenzen. Die geven aan hoeveel van elke vitamine en elk mineraal voldoende voor je is. Kinderen krijgen van de meeste vitamines en mineralen voldoende binnen. 


Te veel vitamines

In veel kindervitamines zit een dosis, die meer is dan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor kinderen. Soms bevat een vitaminepil zelfs de hoeveelheid die op de veilige bovengrens zit. Als je kind vitaminepillen krijgt, bestaat daarom de kans dat hij te veel vitamines en mineralen binnenkrijgt. En voor sommige vitamines kan dat schadelijk zijn, zoals voor vitamine A en foliumzuur. 

Belangrijk om te weten: op de verpakking van deze vitaminepillen voor kinderen staat meestal de ADH voor volwassenen. Maar kinderen hebben minder vitamines en mineralen nodig dan volwassenen.

Wel vitamine D

Een uitzondering is vitamine D. Deze vitamine krijg je binnen via je eten en via zonlicht. Voor jonge kinderen is dit niet voldoende. Tot 4 jaar heeft je kind daarom elke dag 10 microgram extra vitamine D nodig voor sterke botten en tanden. Je kunt druppels of tabletjes vitamine D kopen bij de apotheek of drogist.Heeft je kind een donkere of getinte huid? Dan ga je ook na de vierde verjaardag van je kind door met het geven van vitamine D.

Vitamine K voor baby’s

Als je baby borstvoeding krijgt, dan heeft hij de eerste 12 weken elke dag 150 microgram vitamine K nodig. Dat zorgt voor een goede bloedstolling. Het vermindert de kans op interne bloedingen. Vitamine K kun je kopen bij de apotheek of drogist, het zit in een flesje.

Andere vitamines en mineralen niet nodig

Andere vitaminedruppels of tabletten zijn niet nodig. Want als je kind gezond en gevarieerd eet krijgt hij genoeg vitamines en mineralen binnen. 

Bovendien: gezond eten is meer dan voldoende vitamines en mineralen binnenkrijgen. In groente en fruit bijvoorbeeld zitten ook vezels en bioactieve stoffen die bijdragen aan de gezondheid van je kind. Daar kan een vitaminepil niet tegenop. Een supplement kan een gezond eetpatroon niet vervangen. 
sluiten
Hoe kun je fruit invriezen?

Veel fruit kun je invriezen, soms in stukjes en soms in zijn geheel. Handig om op een later moment te gebruiken. Voor het invriezen kun je ijsblokjesbakjes gebruiken, een plastic bakje met goed afsluitbare deksel of speciale diepvrieszakjes met zip lock.

Zo behoud je smaak en vitamines zo goed mogelijk:

  • Vries zacht fruit als aardbeien, frambozen, bessen in een plastic bakje of op een schaal. Zorg er wel voor dat je maar een dun laagje gebruikt, anders vriezen ze aan elkaar vast.  
  • Druiven en aardbeien kun je heel invriezen. Je kunt ze bijvoorbeeld bevroren als ijsklontjes gebruiken in dranken, maar ook ontdooien en gebruiken in de yoghurt of smoothie.  
  • Snijd citroenen en limoenen in plakjes en vries ze in in een bakje of diepvrieszakje. Je kunt de schijfjes bevroren of ontdooid in je water doen, maar ook gebruiken als garnering bij bijvoorbeeld vis of vlees.  
  • Heb je sinaasappels of grapefruits over? Pers ze uit en doe het sap in een ijsblokbakje of een plastic fles en vries in.
  • Kook appels, peren, mango, abrikozen, bramen, cranberries, pruimen, rabarber tot moes en vries dit in, in een ijsblokjesbakje of plastic bakje. Een prima fruithapje voor je baby of als basis voor een heerlijke chutney bij je curry. Door je yoghurt kan natuurlijk ook.  
  • Appels en peren kun je in stukjes of schijfjes invriezen maar ze verkleuren snel. Was de partjes en leg ze voor je ze invriest 20 minuten in een oplossing van 2 eetlepels citroensap op 1 liter water.
  • Schil bananen, en snijd ze in stukken of plakjes. Je kunt ze ook heel invriezen. Vries ze in in een bakje of zakje. Bananen verliezen na het invriezen wel wat smaak. Gebruik ze bijvoorbeeld bevroren om ijs van te maken of gebruik het ontdooid in bananenbrood of een smoothie. Je kunt er ook een moes van maken en dit invriezen als fruithapje voor je baby.
sluiten
Kan mijn kind vegetarisch eten?
Je kind kan prima vegetarisch eten. Kies dan voor ei, tempé, tofu en peulvruchten, zoals bruine bonen, kikkererwten en linzen of een vegetarisch product waaraan ijzer, B1 en/of B12 is toegevoegd. Eet je kind geen vlees, maar wel vis? Dan is vis ook een alternatief voor vlees.

In groente zit ook ijzer, maar dat is plantaardig ijzer. Het lichaam neemt dit minder makkelijk op. Vitamine C helpt om ijzer uit de voeding te halen. Geef je kind daarom bij elke maaltijd iets van groente of fruit. 

Kant-en-klare vleesvervangers

De meeste winkels hebben een assortiment aan voorverpakte, kant-en-klare vleesvervangers zoals vegetarische reepjes of balletjes. Kijk voor je deze koopt goed op het etiket of ze wel een goede vleesvervanger zijn. In een goede vegetarische keuze zit eiwit, ijzer, vitamine B1 en/of vitamine B12. Kijk ook op het etiket hoeveel zout er in zit. De nieren van kinderen tot 4 jaar kunnen dat nog niet goed verwerken. 
Wat zijn goede vleesvervangers?

Helemaal geen dierlijke producten

Wil je je kind helemaal geen dierlijke producten te eten geven, dus ook geen melk, kaas en eieren? Vraag dan advies aan je consultatiebureau of aan een diëtist. Het is erg belangrijk dat je kind geen voedingsstoffen tekort komt.
sluiten
Mag mijn kindje thee?
Thee zonder suiker is een prima alternatief voor water. In gewone thee en vruchtenthee zit wel cafeïne. Een teveel aan cafeïne is niet goed voor de ontwikkeling van het zenuwstelsel van je kind. Wissel thee daarom af met water en zet de thee licht of leng het aan met water. In kruidenthee zoals kamille, munt en jasmijnthee, zit sowieso geen cafeïne. 

Geef geen anijs- en venkelthee. Daarin zit de stof estrogol, die mogelijk schadelijk kan zijn.
sluiten
Nieuw: Receptenapp van het Voedingscentrum
De nieuwe ‘Receptenapp Slim Koken’ biedt naast veel lekkere, gezonde en makkelijke recepten, ook hulp tijdens het koken, kopen en bewaren van je boodschappen.