Hart- en vaatziekten

Coronaire hartziekten ontstaan door afwijkingen of beschadigingen in de kransslagaders (coronair arteriën). Dit zijn de slagaders die als een soort krans om het hart heen liggen. De 2 bekendste vormen van coronaire hartziekten zijn:

• Hartinfarct: een bloedprop of vaatvernauwing sluit een kransslagader plotseling af. Vaak geeft dit plotselinge, hevige pijn in de borst die lang aanhoudt.
• Angina pectoris, letterlijk 'pijn op de borst': een tijdelijk tekort in de bloedtoevoer naar het hart door vernauwing(en) in de kransslagaders. Daardoor krijgt een deel van het hart te weinig zuurstof. Meestal ontstaat dit gebrek aan zuurstof bij inspanning. Angina pectoris geeft een typische beklemmende, drukkende pijn achter het borstbeen. Dit verdwijnt kort nadat de inspanning is beëindigd.

Een beroerte (of CVA) is de verzamelnaam voor:

• TIA: een kortdurende afsluiting van een bloedvat in de hersenen met tijdelijke uitvalsverschijnselen. De uitvalsverschijnselen duren vaak niet langer dan een half uur, soms wat langer.
• Herseninfarct: een langer durende afsluiting van een bloedvat.
• Hersenbloeding: een scheurtje in een bloedvat, waardoor bloed in het omringende hersenweefsel stroomt. Het bloed hoopt zich op en duwt het hersenweefsel weg. Hierdoor beschadigt het hersenweefsel.

Etalagebenen kunnen ontstaan door vaatvernauwing in de benen. Een andere naam voor etalagebenen is claudicatio intermittens.

• Hartfalen: het hart pompt bloed minder goed rond, waardoor organen en spieren niet genoeg zuurstof en voedingsstoffen krijgen.
• Aneurysma: een slagader is zwak en daardoor plaatselijk verwijd. Als de verwijding te groot wordt, kan het bloedvat scheuren. Dit is levensbedreigend.
• Hartritmestoornissen: het hart klopt te snel, te langzaam of onregelmatig. Bij elke hartslag trekt het hart zich samen door een elektrische prikkel. Bij een hartritmestoornis is er iets mis met de vorming van de elektrische prikkel of met de geleiding van die prikkel.

Aangeboren hartafwijkingen ontstaan door een verstoorde ontwikkeling van hart of bloedvaten. Voorbeelden zijn gaten tussen de hartkamers of hartboezem, een verkeerde vaataansluiting, afwijkingen aan de hartkleppen of afwijkingen of vernauwingen van de hartslagader (aorta).

Verzadigd vet verhoogt het LDL-cholesterol in je bloed. Een te hoog LDL-cholesterol is niet goed voor je bloedvaten. Onverzadigd vet helpt juist je LDL-cholesterol te verlagen. Vervang roomboter bijvoorbeeld door een vloeibaar bak- en braadproduct en halvarine op brood.

Op het etiket zie je hoeveel verzadigd vet in een product zit. Zo kun je producten vergelijken en gezonder kiezen. Je kunt ook onze gratis  ‘Kies Ik Gezond?’-app gebruiken om te zien of een product in de Schijf van Vijf staat. Deze producten bevatten weinig verzadigd vet, of juist veel goede onverzadigde vetten.

Producten met veel onverzadigd vet

Producten met veel verzadigd vet

Voor je gezondheid is het goed om elke dag een handje ongezouten noten (25 gram) te nemen en minimaal 1 keer per week peulvruchten, zoals bruine bonen, kidneybonen, linzen en kikkererwten. Ook tofu of tempé tellen mee. Eet daarnaast voor je hart en bloedvaten 1 keer per week vette vis, zoals zalm, haring of regenboogforel.

Probeer verder niet meer dan 300 gram rood vlees per week te eten. Minder vlees eten is goed voor je cholesterol. Je lichaam kan prima met minder of zonder vlees. Varieer lekker met tofu, tempé, ei, peulvruchten of ongezouten noten. Bekijk onze tips om minder vlees te eten.

In ongefilterde koffie zit het stofje cafestol wat je LDL-cholesterol verhoogt. Hoe beter koffie is gefilterd, hoe minder cafestol. Drink daarom vooral koffie gezet met een papieren filter of koffiepads, of oploskoffie. Kookkoffie (waar je water direct bij het koffiepoeder giet) en koffie uit een cafetière kun je beter niet drinken.  Lees meer over verschillende soorten koffie.

Je hebt een kleinere kans op hart- en vaatziekten als je veel vezels eet. Er zitten veel vezels in volkorengraanproducten zoals volkorenbrood, volkorenpasta en zilvervliesrijst, peulvruchten, groente, fruit en noten. Bepaalde vezels uit fruit (pectine) en haverproducten (bèta-glucaan) verlagen je LDL-cholesterol.  Bekijk onze tips om voldoende vezels te eten.

Als je overgewicht hebt, helpt afvallen om je bloeddruk en cholesterol te verlagen (vooral als je een grote buikomvang hebt). 5 tot 10% afvallen kan al zorgen voor een verbetering. Met onze  BMI-meter bereken je of je een gezond gewicht hebt. Of bekijk gelijk onze informatie en tips om gezond af te vallen.

In onderstaande tabel zie je welke vissoorten je hoe vaak kunt eten als je hart- en vaatziekten hebt.