Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op 2 manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Populair
Alles over afvallen
Afvallen zonder dieet is de beste manier... Bestel nu € 9,95
Ga naar
 

Gezond eten en drinken voor kinderen (4-13 jaar)

Je kind is volop in de groei. Hoe zorg je in deze tijd dat hij voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt? 
Als je kind eet en drinkt volgens de Schijf van Vijf, dan krijgt hij alle producten binnen die goed voor hem zijn, zoals groente, fruit, melk en brood. En daarnaast voldoende goede voedingsstoffen, zoals eiwitten, koolhydraten, vetten, vitamines en mineralen. Al deze voedingsstoffen gebruikt je kind om te groeien.
  

Hoeveel heeft mijn kind nodig?

Het ene kind heeft wat meer eten nodig, bijvoorbeeld omdat hij veel sport of lang is. De ander heeft juist wat minder nodig, omdat hij minder actief is of wat kleiner. Het kan bij een kind ook per dag verschillen hoeveel hij nodig heeft. Een groeispurt kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat je kind meer trek heeft. Het blijft daarom belangrijk om naar je kind te luisteren. Zijn lichaam geeft het beste aan hoeveel nodig is. Het bord hoeft dus niet leeg!

Als richtlijn kun je de hoeveelheden uit de Schijf van Vijf aanhouden. Vul daarvoor de 'Schijf van Vijf voor jou' in voor je kind. 

Hoe zien de maaltijden er ongeveer uit?

Bekijk voorbeelden van dagmenu’s. 

Vaste eetmomenten

Vaste eetmomenten leren je kind om niet de hele dag door te eten en te drinken. Houd bijvoorbeeld aan: ontbijt – tussendoormoment – lunch – tussendoormoment – warme maaltijd.

Tip: Plan de tussendoormomenten niet vlak voor een maaltijd en geef niet meer dan 4 keer wat tussendoor. Dat is slecht voor de tanden en kan de trek in de hoofdmaaltijden verstoren. 

Tips per moment

Lees meer over:

Tips voor altijd

Tip 1: Geef het goede voorbeeld

Je kind kijkt naar wat jij eet en wanneer jij eet. Neem je bijvoorbeeld regelmatig fruit en snackgroente tussendoor, dan wil je kind dat ook eerder. Eet je zelf de hele dag door, dan zal je kind dat ook willen. Hij ziet jou eten, dus waarom mag hij dat niet? Kortom: het goede voorbeeld tonen zal lonen! 

sluiten
Tip 2: Maak van thuis een gezonde haven

Verleid je kind thuis vooral met gezonde keuzes. Zorg dat gezonde keuzes makkelijk te nemen zijn. Zet partjes fruit op tafel, las een vast fruitmomentje in, geef bij lekkere trek vaker wat snackgroente en bied standaard thee zonder suiker of water aan bij dorst. Hoe ouder je kind wordt, hoe vaker hij zelf iets zal pakken. Zorg daarom dat er altijd wat gezonds in huis is waar je kind makkelijk bij kan. En maak regels over wat je kind zelf mag pakken aan eten en drinken en hoeveel. 

sluiten
Tip 3: Ga voor gezellig tafelen
Aan tafel eten is goed voor de algemene ontwikkeling en de gezondheid van je kind. Eet daarom de maaltijden aan tafel en beperk het aantal afleidingen, zoals televisiegeluiden op de achtergrond of een telefoon naast je bord. Zo heb je aandacht voor je eten en voor elkaar. Leg de nadruk niet op het ‘moeten eten’, maar maak er een ontspannen en gezellig moment van. 
sluiten

Eten is beleven

Wil je samen met je gezin checken hoe gezond jullie eten èn gezellig samen een dagje uit? Dat kan bij CORPUS- reis door de mens in Oegstgeest. In de "attractie" Kantine de Dag kun je selecteren wat je zoal op een dag eet. Aan het eind van de attractie maakt een digitale kassajuffrouw de balans op: is wat je eet gevarieerd genoeg? Bevat het de nodige voedingsstoffen? Ook geeft ze adviezen hoe je je eetgedrag kunt verbeteren en hoe je duurzamer kunt eten. Superleuk om samen met je kind te proberen!

Vraag en antwoord

Heeft mijn kind extra vitamines nodig?
Extra vitamines en mineralen geven aan kinderen ‘voor de zekerheid’ is niet nodig. Alleen voor vitamine D en K zijn er specifieke adviezen. 

Aanbevelingen

Om niet te veel en te weinig binnen te krijgen, zijn er voor vitamines en mineralen aanbevolen dagelijkse hoeveelheden (ADH’s) vastgesteld en veilige bovengrenzen. Die geven aan hoeveel van elke vitamine en elk mineraal voldoende voor je is. Kinderen krijgen van de meeste vitamines en mineralen voldoende binnen. 


Te veel vitamines

In veel kindervitamines zit een dosis, die meer is dan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor kinderen. Soms bevat een vitaminepil zelfs de hoeveelheid die op de veilige bovengrens zit. Als je kind vitaminepillen krijgt, bestaat daarom de kans dat hij te veel vitamines en mineralen binnenkrijgt. En voor sommige vitamines kan dat schadelijk zijn, zoals voor vitamine A en foliumzuur. 

Belangrijk om te weten: op de verpakking van deze vitaminepillen voor kinderen staat meestal de ADH voor volwassenen. Maar kinderen hebben minder vitamines en mineralen nodig dan volwassenen.

Wel vitamine D

Een uitzondering is vitamine D. Deze vitamine krijg je binnen via je eten en via zonlicht. Voor jonge kinderen is dit niet voldoende. Tot 4 jaar heeft je kind daarom elke dag 10 microgram extra vitamine D nodig voor sterke botten en tanden. Je kunt druppels of tabletjes vitamine D kopen bij de apotheek of drogist.Heeft je kind een donkere of getinte huid? Dan ga je ook na de vierde verjaardag van je kind door met het geven van vitamine D.

Vitamine K voor baby’s

Als je baby borstvoeding krijgt, dan heeft hij de eerste 12 weken elke dag 150 microgram vitamine K nodig. Dat zorgt voor een goede bloedstolling. Het vermindert de kans op interne bloedingen. Vitamine K kun je kopen bij de apotheek of drogist, het zit in een flesje.

Andere vitamines en mineralen niet nodig

Andere vitaminedruppels of tabletten zijn niet nodig. Want als je kind gezond en gevarieerd eet krijgt hij genoeg vitamines en mineralen binnen. 

Bovendien: gezond eten is meer dan voldoende vitamines en mineralen binnenkrijgen. In groente en fruit bijvoorbeeld zitten ook vezels en bioactieve stoffen die bijdragen aan de gezondheid van je kind. Daar kan een vitaminepil niet tegenop. Een supplement kan een gezond eetpatroon niet vervangen. 
sluiten
Kan mijn kind vegetarisch eten?
Je kind kan prima vegetarisch eten. Kies dan voor ei, tempé, tofu en peulvruchten, zoals bruine bonen, kikkererwten en linzen of een vegetarisch product waaraan ijzer, B1 en/of B12 is toegevoegd. Eet je kind geen vlees, maar wel vis? Dan is vis ook een alternatief voor vlees.

In groente zit ook ijzer, maar dat is plantaardig ijzer. Het lichaam neemt dit minder makkelijk op. Vitamine C helpt om ijzer uit de voeding te halen. Geef je kind daarom bij elke maaltijd iets van groente of fruit. 

Kant-en-klare vleesvervangers

De meeste winkels hebben een assortiment aan voorverpakte, kant-en-klare vleesvervangers zoals vegetarische reepjes of balletjes. Kijk voor je deze koopt goed op het etiket of ze wel een goede vleesvervanger zijn. In een goede vegetarische keuze zit eiwit, ijzer, vitamine B1 en/of vitamine B12. Kijk ook op het etiket hoeveel zout er in zit. De nieren van kinderen tot 4 jaar kunnen dat nog niet goed verwerken. 
Wat zijn goede vleesvervangers?

Helemaal geen dierlijke producten

Wil je je kind helemaal geen dierlijke producten te eten geven, dus ook geen melk, kaas en eieren? Vraag dan advies aan je consultatiebureau of aan een diëtist. Het is erg belangrijk dat je kind geen voedingsstoffen tekort komt.
sluiten
Kan ik mijn jonge kind al noten en pinda’s geven?

Noten en pinda’s bevatten veel goede voedingsstoffen. Ook voor jonge kinderen is een kleine hoeveelheid elke dag prima. Denk aan pindakaas of 100% notenpasta zonder zout of suiker.

Wat ook kan: maal of hak de noten fijn en strooi ze in de yoghurt of over de warme maaltijd.

Pinda-allergie voorkomen bij baby's

Al jong beginnen met het geven van noten of pinda’s heeft voordelen. Uit onderzoek blijkt dat kinderen met een hoger risico op een noten- of pinda-allergie, later minder vaak een allergie hiervoor ontwikkelen als ze al jong noten en pinda’s krijgen.

Je baby mag vanaf 4 maanden pindakaas zonder toegevoegd zout en suiker. Heeft je baby ernstig eczeem of een voedselallergie? Dan is het extra belangrijk om vroeg te starten met verschillende soorten voeding. Als je baby hapjes krijgt, dan is het goed om hem minimaal één keer per week pinda’s te geven in de vorm van pindakaas zonder toegevoegd zout en suiker. Overleg wel eerst met de behandelend arts van je kind.

Tip: Pindakaas zonder toegevoegd zout en suiker en gebakken roerei kun je mengen met wat fijngemaakt fruit of gekookte groente.

Vermoedens van allergie? Ga naar de huisarts.

Vermoed je dat jouw baby, dreumes of peuter een allergie heeft voor pinda’s of noten? Of denk je dat jouw kind een hoger risico loopt op een allergie? Neem dan contact op met de huisarts of het consultatiebureau. Daar kunnen ze uitzoeken of je kind echt allergisch is en hoe erg de allergie is. Als je een sterk vermoeden hebt dat je kind klachten krijgt na het eten van pinda’s of noten, is het beter om je kind geen noten of pinda’s te geven tot uitgezocht is wat er aan de hand is. Hoe kun je een voedselallergie herkennen bij je kind?\

Meer weten over voedselallergieën bij baby’s
Meer weten over voedselallergieën bij dreumesen en peuters

Notenpasta of gemalen noten

Geef kinderen onder de 4 jaar geen hele pinda’s of noten. Bij jonge kinderen zijn het gebit en de mondspieren nog niet volledig ontwikkeld. In hele noten kunnen ze zich verslikken. Ook oudere kinderen kunnen zich nog verslikken. Eet zoveel mogelijk rustig aan tafel en blijf er altijd bij als je ze hele noten geeft. Ben je onzeker, geef dan gemalen noten of notenpasta.

sluiten
Is pindakaas gezond?
100% pindakaas of notenpasta zonder toegevoegd suiker en zout valt in de Schijf van Vijf. Deze soorten zijn dus gezond broodbeleg, ook voor je kind. Aan veel potten pindakaas en notenpasta is zout en suiker toegevoegd. Dat is een minder gezonde keuze.
 
In pindakaas zit over het algemeen voornamelijk gemalen pinda’s. Pinda’s zijn eigenlijk geen noten, maar peulvruchten. Toch worden pinda’s vanwege hun eigenschappen en samenstelling tot noten gerekend. Aan pindakaas wordt vaak olie, zout en/of suiker toegevoegd. Maar er zijn ook soorten pindakaas verkrijgbaar zonder toegevoegd zout en suiker. Die zijn beter voor je gezondheid.
 

Noten en pinda’s beschermen tegen hartziekten

Het eten van ongezouten noten waaronder pinda’s verlaagt het LDL-cholesterol en verkleint de kans op hartziekten. Deze effecten komen waarschijnlijk doordat er veel onverzadigd vet in noten zit. LDL-cholesterol is niet goed voor de bloedvaten. Lees meer over cholesterol.

Notenpasta’s en notenspreads

Er zijn ook andere notensmeersels op de markt, bijvoorbeeld van hazelnoten of amandelen. Vaak vind je die in de wat grotere supermarkten, of speciaalzaken. Die kun je prima gebruiken als afwisseling voor pindakaas. De 100% notenspreads zonder toegevoegd suiker en zout zijn de gezondste keuze. Op het etiket kun je zien of er zout of suiker aan is toegevoegd. Kijk hiervoor bij de ingrediënten.

Welk broodbeleg staat in de Schijf van Vijf, en wat niet? Zoek het op in onze handige zoektool 'Staat dit in de Schijf?'

Waarom heet het eigenlijk pindakaas?

Nederland is het enige land ter wereld waar het woord ‘kaas’ wordt gebruikt om een spread gemaakt van pinda’s aan te duiden. Toen peanut butter in 1948 in Nederland op de markt kwam, mocht het geen boter heten. Dat was namelijk een beschermde term: alleen roomboter mocht zo heten. Dit om verwarring met margarine te voorkomen. Het werd ‘kaas’ omdat het leek op leverkaas, een product waar ook geen echte kaas in zit.

Pinda-allergie

Een pinda-allergie kan heel vervelend zijn. Vaak begint het op jonge leeftijd, maar het kan ook op latere leeftijd ontstaan. Een pinda-allergie kan zelfs levensbedreigend zijn. Als je vermoedt dat je een pinda-allergie hebt of dat je kind die een heeft, ga dan niet zelf proberen te experimenteren met andere voeding. Dat kan gevaarlijk zijn. Ga liever naar de huisarts. Deze kan jou of je kind doorsturen. 

Kun je wel zeggen dat één product gezond is?

Je kunt eigenlijk van één product niet zeggen of het gezond is. Het hangt er namelijk altijd van af hoeveel of hoe vaak je het eet of drinkt. We kunnen dus wel zeggen of een product past in een gezonde voeding. Lees meer.
sluiten
Hoe krijgt je kind voldoende vitamine D binnen?
Extra vitamine D is nodig voor alle kinderen tot 4 jaar: elke dag 10 microgram in de vorm van tabletjes of druppeltjes vitamine D. Je kunt tabletjes of druppeltjes met vitamine D krijgen bij de drogisterij of apotheker. Goedkopere huismerken zijn even goed als de duurdere A-merken. 

Heeft je kind een donkere of getinte huid? Komt je kind niet veel buiten? Of draagt ze bedekkende kleding? Zonlicht kan dan minder goed vitamine D aanmaken in de huid. Ga daarom in deze gevallen door met het elke dag geven van 10 microgram extra vitamine D. 

Waarom is vitamine D belangrijk voor jonge kinderen?

Vitamine D zorgt voor een goede botopbouw en beschermt jonge kinderen tegen rachitis, ook wel Engelse ziekte genoemd. Dat is een vergroeiing van het skelet. 

Helpt gezond eten en buiten spelen?

De belangrijkste bron van vitamine D is zonlicht, de huid maakt dit zelf aan als je buiten bent. Laat je kind dus zoveel mogelijk buiten spelen! Ook gezond eten telt mee. Vitamine D zit van nature in sommige voedingsmiddelen, zoals vlees en vette vis, zalm en makreel bijvoorbeeld. Ook is het toegevoegd aan halvarine en bak- en braadproducten. 
sluiten
Nieuw: Receptenapp van het Voedingscentrum
De nieuwe ‘Receptenapp Slim Koken’ biedt naast veel lekkere, gezonde en makkelijke recepten, ook hulp tijdens het koken, kopen en bewaren van je boodschappen.