Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg.
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op 2 manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Populair
Alles over afvallen
Op een gezonde manier afvallen met langdurig... Bestel nu € 12,95
Ga naar
 

Calcium

Calcium is een mineraal dat nodig is voor de opbouw en het onderhoud van de botten en het gebit. Calcium helpt tegen botontkalking op latere leeftijd en is nodig voor een goede werking van de zenuwen en spieren, de bloedstolling en het transport van andere mineralen in het lichaam.

Calcium zit in melk, melkproducten, kaas, groente, noten en peulvruchten. Als je helemaal geen zuivelproducten eet of drinkt is de kans op te weinig calcium groot. De kans op een verstoorde botontwikkeling op jonge leeftijd, en op botontkalking na verloop van tijd neemt dan toe.

Vitamine D stimuleert de opname van calcium in het lichaam.

Omschrijving

Calcium (kalk) is een mineraal

Waar zit calcium in?

Calcium zit vooral in melk, melkproducten en kaas, maar ook in groene groenten.

Opname van calcium

Calcium in zuivelproducten komt vooral voor in de vorm van calciumfosfaat. Deze vorm neemt de darm goed op. In supplementen worden ook andere vormen gebruikt, zoals calciumcitraatmalaat. Deze vormen neemt de darm nog wat beter op, maar deze verschillen zijn zo klein dat ze niet van praktische betekenis zijn.
Vitamine D [link] zorgt ervoor dat de darmen calcium goed opnemen en is nodig om het calcium in de botten vast te leggen.     

Oxaalzuur vermindert de opname van calcium in het lichaam. Oxaalzuur komt voor in bepaalde groenten zoals rabarber en spinazie. Ook de stof fytinezuur werkt de opname van calcium tegen. Fytinezuur zit vooral in granen. Zolang je voeding voldoende calcium levert en je gevarieerd eet, is het geen probleem om deze producten te eten.

Door zout, alcohol en cafeïne in koffie, thee en cola verliest het lichaam wat meer calcium via de urine. 

Gezondheidseffecten

Calcium of kalk heb je nodig voor de opbouw en het onderhoud van je botten en gebit. Als je voldoende calcium (kalk) binnenkrijgt, heb je op latere leeftijd minder kans op botontkalking of osteoporose. 

Calcium is ook nodig voor een goede werking van zenuwen en spieren, de bloedstolling en het transport van andere mineralen in de lichaamscellen, zoals natrium, kalium en magnesium. 

Calciumtekort

Te weinig calcium is een risico voor:

  • Vrouwen boven de 50 jaar en mannen van boven de 70 jaar: calcium wordt minder goed opgenomen in het bloed. De botten gaan langzaam ontkalken, waardoor oude mensen vaker iets breken. Hoe meer calcium er op jonge leeftijd in de botten zit, hoe langer de botten stevig blijven. Beweging helpt tegen het ontkalken van botten op latere leeftijd. Dit geldt voor zowel mannen als vrouwen, maar bij vrouwen verloopt dit proces van botontkalking sneller na de menopauze.
  • Kinderen: verschijnselen van de Engelse ziekte (rachitis), waarbij de botvorming onvolledig verloopt en skeletvervorming optreedt, kunnen zich voordoen als kinderen minder dan 125 milligram calcium per dag gebruiken. Ook kunnen ze last hebben van spierkrampen. Deze aandoeningen zijn in veel gevallen het gevolg van te weinig vitamine D waardoor de calciumopname uit de voeding verstoord is, ook als de voeding voldoende calcium bevat.

Witte plekjes op de nagels of het afbrokkelen van nagels zijn geen tekens van een calciumgebrek. De mogelijke oorzaak is een schimmelinfectie, zoals zwemmerseczeem.

Te veel calcium

Bij meer dan 2.500 milligram calcium per dag kunnen urinewegstenen ontstaan. Er kan ook verkalking van de nieren en bloedvaatwanden optreden. Dit geldt vooral als je langdurig maagzuurneutraliserende tabletten met calciumbicarbonaat gebruikt, zoals Rennies.

Gezondheidseffecten

Als je gezond en gevarieerd eet volgens de Schijf van Vijf krijg je voldoende calcium binnen. Vul de Schijf van Vijf voor jou in voor een advies op maat.

Wil jij nagaan hoeveel calcium jij binnenkrijgt? Dat kan met ons online eetdagboek ‘de Eetmeter’ op Mijn Voedingscentrum.

Aanbevolen dagelijkse hoeveelheden

Categorie/leeftijd Dagelijkse aanbeveling
van calcium
(milligram)

Kinderen

 

6-11 maanden

450

1-3 jaar

500

4-8 jaar

700

Mannen

 

9-13 jaar

1200

14-17 jaar

1200

18-24 jaar

1000

25-69 jaar

950

70 jaar en ouder

1200

Vrouwen

 

9-13 jaar

1100

14-17 jaar

1100

18-24 jaar

1000

25-50 jaar

950

51-69 jaar

1100

70 jaar en ouder

1200

Zwangere vrouwen

1000

Vrouwen die borstvoeding geven

1000

Bronnen:
Volwassenen vanaf 18 jaar: Gezondheidsraad 2018.
Andere leeftijden, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven: Gezondheidsraad 2014.
 

Aanvaardbare bovengrens

De aanvaardbare bovengrens van calcium uit alle bronnen (supplementen en voeding) is voor volwassenen 2,5 gram per dag.
Meld je aan voor onze nieuwsbrief

Ontvang elke 2 weken tips en nieuwtjes over gezond, duurzaam en veilig eten in je mailbox.