Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
Menu van de Week Recept van de dag
Voor de kruidige trek
2 personen
0-15 minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op 2 manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Kookboek Groente
Groenten zijn prachtige producten uit de... Bestel nu € 12,95
Populair
Alles over afvallen
Afvallen zonder dieet is de beste manier... Bestel nu € 9,95
Ga naar
 

Tarwe, meel en bloem

Tarwe is een graansoort. Meel en bloem is vaak gemaakt van tarwe. Het zit verwerkt in diverse producten zoals brood, pannenkoeken en couscous. Er zijn verschillende soorten tarwe, namelijk emmer, spelt, harde durum-tarwe en zachte broodtarwe.

Volkoren tarwe is een belangrijke bron van vezels, vitamines en mineralen. Tarwe bevat gluten. Mensen met de aandoening coeliakie kunnen geen gluten verdragen.

Bij de aankoop van meel en bloem kun je letten op de keurmerken EKO, Europees biologisch en Ambachtelijk Korenmolenaars Gilde. 

Omschrijving

Tarwe is de meest verbouwde graansoort ter wereld. Tarwekorrels groeien in aren. Er zijn verschillende soorten tarwe, zoals emmer, spelt, harde durum-tarwe en zachte broodtarwe.

Soorten tarweproducten

Tarwe wordt verwerkt tot allerlei producten zoals: 

  • Meel en bloem
  • Brood
  • Couscous
  • Deegwaren, zoals pasta en vermicelli 
  • Gebak
  • Koek
  • Pannenkoeken 
  • Kiemen, zoals voor op brood, of door een salade
  • Korrels, bijvoorbeeld Tarly
  • Vlokken, gepoft in ontbijtgranen 
  • Witbier 

Meel en bloem

Meel is het maalsel van granen, zoals van tarwe, rijst, rogge, enzovoorts. Bloem is de aanduiding voor een fijngemalen meel van granen, waaruit de buitenste schilletjes, de zemelen en de kiemen van het graan gezeefd zijn.

Volkorenmeel wordt gemaakt door hele granen fijn te malen. In tegenstelling tot bloem wordt het daarna niet gezeefd, waardoor zemelen en kiemen in het volkorenmeel aanwezig blijven. Volkorenmeel is de gezondste keuze.

Herkomst

De meeste tarwe wordt verbouwd in China, India, Verenigde Staten, Rusland, Duitsland en Frankrijk. In Nederland wordt ook tarwe geteeld, maar dit is voor een groot deel bestemd als veevoer. De tarwe voor tarwemeel komt voornamelijk uit Duitsland en Frankrijk. Spelt wordt op kleine schaal verbouwd in de Zwitserse en Franse Jura en in Nederland.

Productie

Zomertarwe wordt gezaaid in het voorjaar. Wintertarwe wordt gezaaid in de herfst. Zomertarwe heeft een betere bakkwaliteit. De oogst van beiden is meestal in augustus of september. Tarweplanten houden van een vruchtbare grond, veel zonlicht en warmte. Deze factoren zijn van invloed op de grootte van de oogst.

De tarweplant kan last hebben van de schimmels aspergillus, moederkoren, roest en tarwehalmdoder. Ook sprinkhanen, krekels en onkruid kunnen problemen geven. 

In Europa en de Verenigde Staten wordt tarwe met machines gezaaid en geoogst. In ontwikkelingslanden gebeurt dat nog met de hand.De tarwesoort spelt wordt geoogst als het nog groen en onrijp is. Later wordt het geroosterd. Het geroosterde spelt gaat vaak naar fabrieken die het verwerken in soep.

Bewaren

Tarweproducten zijn lange tijd houdbaar wanneer je het koel, donker en droog bewaart. Om ongedierte in de keuken te voorkomen is het advies aangebroken pakken in goed sluitende voorraadbussen te bewaren.

Tarwebloem kan ongeveer 1 jaar goed blijven. De bakkwaliteit van meel en bloem gaat tijdens het bewaren wel achteruit. Het rijst dan minder goed. Meel en bloem kunnen verzuren door melkzuurbacteriën als ze te vochtig worden bewaard. De smaak is dan ook echt zuur. Door vocht en warmte kunnen sneller insecten in meel en bloem komen. De meelmijt is een roodachtig spinnetje van 1 tot 2 millimeter. De meelmot is een grijs vlindertje van 1 centimeter.

Volkoren tarweproducten en -meel kunnen onder invloed van licht en zuurstof ranzig worden, oftewel bederven. Dit komt doordat volkorenproducten vetter zijn. Daarom moet het op een donkere plaats bewaard worden. 

Bereiden

Je kunt (tarwe)meel verwerken in pannenkoeken, deegwaren, koekjes en brood.

Gezondheidseffecten

Voor tarwe gelden dezelfde voordelen voor de gezondheid als voor granen en graanproducten. Volkoren tarwe heeft veel positieve effecten op de gezondheid, onder andere door de vezels. Lees meer over de gezondheidseffecten van volkoren.

Glutenintolerantie

Tarwe bevat gluten. Mensen met de aandoening coeliakie, ook wel glutenintolerantie genoemd, moeten gluten en dus tarwe vermijden. Producten met tarwe zijn ook nog niet geschikt zijn voor kinderen jonger dan 6 maanden vanwege de gluten.  

Tarweallergie

Tarweallergie is een zeer weinig voorkomende allergie. Een arts is nodig om de diagnose te stellen. Wanneer iemand een tarweallergie heeft is het volgen van een strikt tarwevrij dieet onder begeleiding van een diëtist de enige behandeling. 

Tarweallergie wordt wel eens verward met glutenintolerantie (coeliakie). Maar het zijn hele andere aandoeningen. Coeliakie is namelijk een auto-immuunziekte waarbij het afweersysteem na het eten van gluten eigen lichaamscellen aanvalt in de dunne darm. Bij een allergie valt het afweersysteem bepaalde eiwitten uit de voeding aan, en niet de eigen cellen. In het geval van tarweallergie valt het afweersysteem dus eiwitten uit tarwe aan. 

Veiligheid

Schadelijke stoffen

Door schimmelgroei tijdens opslag van vochtige tarwe kunnen kleine hoeveelheden schadelijke schimmelgifstoffen (mycotoxines) voorkomen. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert steekproefsgewijs of deze schimmelgifstoffen in de tarwe zitten.

Consumenten krijgen waarschijnlijk minder schimmelgifstoffen binnen dan schadelijk is voor de gezondheid. Het risico dat je ziek wordt is daarom zeer klein. De gezondheidsvoordelen van het eten van tarweproducten wegen daar tegenop.

Voedingsadvies

Het vervangen van witte tarweproducten zoals witmeel, witbrood en witte pasta door volkorenmeel, volkorenbrood en volkorenpasta en zilvervliesrijst geeft winst voor de gezondheid. Vervang daarom zoveel mogelijk witte graanproducten door volkoren varianten.

Lees meer over brood en graanproducten en vul de Schijf van Vijf voor jou in voor een voedingsadvies op maat. 

Etiket

Eisen ten aanzien van etikettering zijn vastgelegd in de Warenwet etikettering. Kijk naar het online etiket voor meer uitleg over de verschillende onderdelen van het etiket.

Keurmerken

De volgende keurmerken gelden voor meel en bloem:

Duurzaamheidsaspecten

Voor tarwe gelden dezelfde duurzaamheidsaspecten als voor granen en graanproducten.  

Er bestaan een paar specifieke voordelen voor tarwe:

  • De meeste tarwe in Nederland krijgt geen extra water
  • De winterteelt van tarwe voorkomt bodemerosie 
  • Het gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen is minder dan bij de meeste andere teelten, zoals van groente en aardappelen.
Doordat er zoveel tarwe geteeld wordt is de totale invloed op het milieu wel groot.

Zo eten kinderen gezond buiten de deur
ook tijdens de herfstvakantie

Met deze tips blijft het gezonde eetritme van je kinderen tijdens de herfstvakantie in balans. 

 

Voedingskenmerken

Voedingswaarden
Gegevens per 100 g / ml (bron: NEVO)
Energie
Energiewaarde in kJ1000 kJ
Energiewaarde in kcal236 kcal
Vet
Vet totaal1,7 g
Vetzuur
Vetzuren verzadigd0,4 g
Vetzuren trans0,0 g
Vetzuren enkelvoudig onverzadigd cis0,5 g
Vetzuren meervoudig onverzadigd0,6 g
Vetzuren n-3 meervoudig onverzadigd cis0,1 g
Vetzuren n-6 meervoudig onverzadigd cis0,6 g
Linolzuur0,6 g
ALA0,07 g
EPA0,00 g
DHA0,00 g
Vezel
Voedingsvezel5,0 g
Eiwit
Eiwit plantaardig10 g
Eiwit totaal10 g
Vitamines
Alfa-caroteen0 µg
Beta-caroteen0 µg
Beta-cryptoxanthine0 µg
Folaat equivalenten26,7 µg
Foliumzuur toegevoegd0,0 µg
Luteïne71 µg
Nicotinezuur1,2 mg
Retinol act equivalent0 µg
Vitamine B10,09 mg
Vitamine B120,00 µg
Vitamine B20,06 mg
Vitamine B60,072 mg
Vitamine C0 mg
Vitamine D0,0 µg
Vitamine E0,1 mg
Overigen
Alcohol0 g
As2 g
Cholesterol0,9 mg
Water39 g
Koolhydraten
Koolhydraten42,9 g
Polyolen0,00 g
Mono- en disacchariden1,9 g
Polysacchariden41,0 g
Natrium/zout
Natrium0,439 g
Zout1,098 g
Mineralen
Calcium29 mg
Fosfor142 mg
IJzer1,4 mg
Jodium69 µg
Kalium166 mg
Koper0,16 mg
Magnesium43 mg
Selenium4 µg
Zink1,00 mg
sluit venster
Informatie over bewaren, bereiden en duurzaam eten
Duurzaamheid
Klimaatbelasting
1 = 100 gram CO2-eq
Watergebruik
1 = 120 liter water
Landgebruik
1 = 1 m2
sluit venster