Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg.
Menu
Zoek
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W Y Z
Encyclopedie A-Z

Tarwe, (volkoren)meel en bloem

Tarwe is een graansoort. Meel en bloem zijn vaak gemaakt van tarwe. Het zit verwerkt in diverse producten zoals brood, pannenkoeken, pasta en couscous. Er zijn verschillende soorten tarwe zoals emmer, spelt, harde durum-tarwe en zachte broodtarwe.

Volkoren tarwe is een belangrijke bron van vezels, vitamines en mineralen. Tarwe bevat gluten. Mensen met de aandoening coeliakie kunnen geen gluten verdragen.

Bij de aankoop van meel en bloem kun je letten op de keurmerken EKO, Europees biologisch en Ambachtelijk Korenmolenaars Gilde. 

Wat is tarwe?

Tarwe is de meest verbouwde graansoort ter wereld. Tarwekorrels groeien in aren. Er zijn verschillende soorten tarwe, zoals emmer, spelt, harde durum-tarwe en zachte broodtarwe.

Soorten tarweproducten

Tarwe wordt verwerkt tot allerlei producten zoals: 

  • Meel en bloem
  • Brood en crackers
  • Couscous
  • Deegwaren, zoals pasta en vermicelli 
  • Gebak en koek
  • Pannenkoeken 
  • Kiemen, zoals voor op brood, of door een salade
  • Korrels, bijvoorbeeld Tarly
  • Vlokken, gepoft in ontbijtgranen 
  • Witbier 

(Volkoren)meel en bloem

Meel is het maalsel van granen, zoals van tarwe, rijst, rogge, enzovoorts. Bloem is de aanduiding voor een fijngemalen meel van granen, waaruit de buitenste schilletjes, de zemelen en de kiemen van het graan gezeefd zijn.

Volkorenmeel wordt gemaakt door hele granen fijn te malen. In tegenstelling tot bloem wordt het daarna niet gezeefd, waardoor zemelen en kiemen in het volkorenmeel aanwezig blijven. Volkorenmeel is de gezondste keuze.

Herkomst

De meeste tarwe wordt verbouwd in Europa (Frankrijk en Duitsland), China, India, Rusland en de Verenigde Staten. In Nederland wordt ook tarwe geteeld, maar dit is voor een groot deel bestemd als veevoer. De tarwe voor tarwemeel komt voornamelijk uit Duitsland en Frankrijk. Spelt wordt verbouwd in de Zwitserland, Oostenrijk, Zuid-Duitsland en in Nederland.

Productie

Zomertarwe wordt gezaaid in het voorjaar. Wintertarwe wordt gezaaid in de herfst. Zomertarwe heeft over het algemeen een betere bakkwaliteit. De oogst van beiden is meestal in augustus of september. Tarweplanten houden van een vruchtbare grond, veel zonlicht en warmte. Deze factoren zijn van invloed op de grootte van de oogst. 

De tarweplant kan last hebben van schimmels zoals aspergillus, moederkoren, roest en tarwehalmdoder. Ook sprinkhanen, krekels en onkruid kunnen problemen geven. 

In Europa en de Verenigde Staten wordt tarwe met machines gezaaid en geoogst. In ontwikkelingslanden gebeurt dat nog met de hand. De tarwesoort spelt wordt geoogst als het nog groen en onrijp is. Later wordt het geroosterd en verder verwerkt in producten.

Spelt en tarwe zijn graansoorten die nauw met elkaar zijn verwant. Spelt wordt beschouwd als een primitieve tarwesoort. Het wordt al eeuwenlang geteeld in verschillende landen in Midden-Europa, en meer recent ook in Canada en de VS.

Na de middeleeuwen werd spelt verdrongen door gewone tarwe, omdat die een hogere opbrengst heeft en makkelijker gepeld kan worden. Vanaf de jaren vijftig ongeveer  is de interesse in spelt weer toegenomen, met name vanuit de biologische landbouw. Spelt heeft namelijk een goede resistentie tegen ziekten en heeft daardoor geen gebruik van pesticiden nodig. Spelt heeft wel aanzienlijk meer landbouwgrond nodig dan moderne tarwesoorten om dezelfde opbrengst te leveren.

Hoe bewaar je tarweproducten?

Tarweproducten zijn lange tijd houdbaar wanneer je het koel, donker en droog bewaart. Om ongedierte in de keuken te voorkomen is het advies aangebroken pakken in goed sluitende voorraadbussen te bewaren.

Tarwebloem kan vaak wel langer dan 1 jaar goed blijven. De bakkwaliteit van meel en bloem gaat tijdens het bewaren wel achteruit. Het rijst dan minder goed. Meel en bloem kunnen verzuren door melkzuurbacteriën als ze te vochtig worden bewaard. De smaak is dan ook echt zuur en het kan muf ruiken. Door vocht en warmte kunnen sneller insecten in meel en bloem komen. De meelmijt is een roodachtig spinnetje van 1 tot 2 millimeter. De meelmot is een grijs vlindertje van 1 centimeter.

Volkoren tarweproducten en -meel kunnen onder invloed van licht en zuurstof ranzig worden, oftewel bederven. Dit komt doordat volkorenproducten vetter zijn. Daarom moet het op een donkere plaats bewaard worden. 

Waarin verwerk je (tarwe)meel?

Je kunt (tarwe)meel verwerken in pannenkoeken, deegwaren, koekjes en brood.

Is tarwe gezond?

Voor tarwe gelden dezelfde voordelen voor de gezondheid als voor granen en graanproducten. Volkoren tarwe heeft veel positieve effecten op de gezondheid, onder andere door de vezels. Lees meer over de gezondheidseffecten van volkoren.

Coeliakie

Tarwe bevat gluten. Mensen met de aandoening coeliakie moeten gluten en dus tarwe vermijden. Producten met tarwe zijn ook nog niet geschikt voor kinderen jonger dan 6 maanden vanwege de gluten.  

Tarweallergie

Tarweallergie is een zeer weinig voorkomende allergie. Een arts is nodig om de diagnose te stellen. Wanneer iemand een tarweallergie heeft is het volgen van een tarwevrij dieet onder begeleiding van een diëtist de enige behandeling. 

Tarweallergie wordt wel eens verward met coeliakie. Maar het zijn hele andere aandoeningen. Coeliakie is namelijk een auto-immuunziekte die uitgelokt wordt door de inname van gluten. Door het eten van gluten ontstaan voornamelijk ontstekingsreacties in het slijmvlies van de dunne darm. Bij een allergie valt het afweersysteem bepaalde eiwitten uit de voeding aan, en niet de eigen cellen. In het geval van tarweallergie valt het afweersysteem dus eiwitten uit tarwe aan.  

Wat is het voedingsadvies voor tarwe?

Het vervangen van witte tarweproducten zoals witmeel, witbrood en witte pasta door volkorenmeel, volkorenbrood en volkorenpasta geeft winst voor de gezondheid. Vervang daarom zoveel mogelijk witte graanproducten door volkoren varianten.

Lees meer over brood en graanproducten en vul de Schijf van Vijf voor jou in voor een voedingsadvies op maat. 

Kun je tarwe veilig eten?

Schadelijke stoffen

Door schimmelgroei tijdens opslag van vochtige tarwe kunnen kleine hoeveelheden schadelijke schimmelgifstoffen (mycotoxines) voorkomen. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert steekproefsgewijs of deze schimmelgifstoffen in de tarwe zitten.

Consumenten krijgen waarschijnlijk minder schimmelgifstoffen binnen dan schadelijk is voor de gezondheid. Het risico dat je ziek wordt is daarom zeer klein. De gezondheidsvoordelen van het eten van volkoren tarweproducten wegen daar tegenop.

Is tarwe duurzaam?

Voor tarwe gelden dezelfde duurzaamheidsaspecten als voor granen en graanproducten. De klimaatimpact van tarwe is laag (0,49 kg CO2/kg). Er is een dalende trend in de klimaatimpact omdat de opbrengst per hectare toeneemt en er steeds minder kunstmest wordt gebruikt. Vanuit duurzaamheid heeft volkoren de voorkeur omdat de hele korrel wordt gebruikt, en dus niets wordt weggegooid. 

Er bestaan een paar specifieke voordelen voor tarwe:

  • De meeste tarwe in Europa krijgt geen extra water
  • De winterteelt van tarwe voorkomt bodemerosie 
  • Het gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen is minder dan bij de meeste andere teelten, zoals van groente en aardappelen.
Tarwe is een van de belangrijkste voedselgewassen ter wereld. Doordat er zoveel tarwe wordt geteeld, is de totale invloed op het milieu relatief groot.

Etiket

Eisen ten aanzien van etikettering zijn vastgelegd in de Warenwet etikettering. Kijk naar het online etiket voor meer uitleg over de verschillende onderdelen van het etiket.

Keurmerken

De volgende keurmerken gelden voor meel en bloem:

Voedingskenmerken

Gegevens per 100 g / ml (bron: NEVO)

Voedingswaarden

Energie
Energiewaarde in kJ1000 kJ
Energiewaarde in kcal236 kcal
Vet
Vet totaal1,7 g
Vetzuur
Vetzuren verzadigd0,4 g
Vetzuren trans0,0 g
Vetzuren enkelvoudig onverzadigd cis0,4 g
Vetzuren meervoudig onverzadigd0,6 g
Vetzuren n-3 meervoudig onverzadigd cis0,1 g
Vetzuren n-6 meervoudig onverzadigd cis0,6 g
Linolzuur0,6 g
ALA0,06 g
EPA0,00 g
DHA0,00 g
Vezel
Voedingsvezel5,0 g
Eiwit
Eiwit plantaardig10 g
Eiwit totaal10 g
Vitamines
Alfa-caroteen0 µg
Beta-caroteen0 µg
Beta-cryptoxanthine0 µg
Folaat equivalenten26,7 µg
Foliumzuur toegevoegd0,0 µg
Luteïne71 µg
Nicotinezuur1,2 mg
Retinol act equivalent0 µg
Vitamine B10,09 mg
Vitamine B120,00 µg
Vitamine B20,06 mg
Vitamine B60,072 mg
Vitamine C0 mg
Vitamine D0,0 µg
Vitamine E0,1 mg
Overigen
Alcohol0 g
As2 g
Cholesterol0,9 mg
Water39 g
Koolhydraten
Koolhydraten42,9 g
Polyolen0,00 g
Mono- en disacchariden1,9 g
Polysacchariden41,0 g
Natrium/zout
Natrium0,407 g
Zout1,018 g
Mineralen
Calcium29 mg
Fosfor142 mg
IJzer1,4 mg
Jodium59 µg
Kalium192 mg
Koper0,16 mg
Magnesium43 mg
Selenium4 µg
Zink1,00 mg

Informatie over bewaren, bereiden en duurzaam eten

Duurzaamheid
Klimaatbelasting
1 = 100 gram CO2-eq
Watergebruik
1 = 120 liter water
Landgebruik
1 = 1 m2