Wat zijn aardappelen?
Aardappelen zijn knollen die ondergronds aan de aardappelplant
groeien. Er zijn verschillende soorten aardappelrassen. Het aardappelras,
kooktype en de kwaliteit bepaalt waarvoor de aardappel geschikt is. Zo zijn vastkokende
aardappelen onder andere geschikt om te bakken, koken, wokken of voor in een
salade. Kruimige aardappelen zijn geschikt voor bijvoorbeeld een stamppot,
puree of soep.
De meeste in Nederland geteelde aardappelen worden voorverpakt
verkocht in de supermarkt. Dit kan onbewerkt zijn, maar ook in de vorm van
bijvoorbeeld aardappelschijfjes, -partjes en -puree. Minder mooie aardappelen
kunnen in allerlei producten worden verwerkt, zoals in rösti,
aardappelkroketjes en chips. Een deel komt terecht in veevoer.
Veelgestelde vragen over aardappelen in het algemeen
Is een aardappel groente?
Buiten Nederland wordt de aardappel soms gezien
als groente. In Nederland worden aardappelen meestal gegeten als zetmeelbron,
vergelijkbaar met brood, pasta, rijst of couscous. Daarom worden
aardappelen binnen de Schijf van Vijf ingedeeld in hetzelfde vak als brood en
granen. Ook pomtajer, yam en zoete aardappel (bataat) vallen onder de
aardappel.
sluiten
Waar komen aardappelen vandaan?
De aardappelen die in de winkel te koop zijn, komen meestal uit
Nederland. Aardappelen
kunnen goed worden opgeslagen, waardoor je het hele jaar aardappelen van
Nederlandse bodem in de winkel kunt zien liggen. In
het voorjaar kun je ook aardappelen uit landen rond de Middellandse Zee kopen,
denk aan Malta, Israël, Egypte en Portugal. Op de verpakking of het schap staat
waar ze vandaan komen.
sluiten
Zijn aardappelen gezond?
Aardappelen staan in de Schijf van Vijf. Ze bevatten koolhydraten, vooral
in de vorm van zetmeel. Ook leveren aardappelen vezels en dan met name de
schil. Aardappelen bevatten vitamine C, vitamine B6 en kalium, en in kleinere
hoeveelheden ook andere B-vitamines, calcium en fosfor. Daarnaast zitten er ook
bioactieve stoffen in aardappelen.
Bewerkte aardappelproducten staan in de
Schijf van Vijf als er geen zout en/of suiker is toegevoegd en ze niet
gefrituurd zijn. Ook kan er geen vet zijn toegevoegd, tenzij het een Schijf van
Vijf-product is. Aardappelpuree in de vorm van poeder staat niet in de Schijf
van Vijf. Met de ‘Kies Ik Gezond?’-app kun je makkelijk opzoeken of een product in de Schijf van
Vijf staat.
Hoe zit het met de relatie tussen aardappelen en ziekten?
Er is te weinig onderzoek gedaan om vast te stellen of er een
verband is tussen aardappel en het risico op hart-en-vaatziekten, diabetes type
2 en andere ziekten.
Hoeveel aardappelen is het advies?
In de Schijf van Vijf voor jou vind je jouw voedingsadvies voor aardappelen en volkoren
graanproducten. Het advies is om vooral te variëren tussen de verschillende
soorten graanproducten en aardappelen.
Zijn aardappelen duurzaam?
Aardappelen hebben een lage milieu-impact. Voor
de teelt en de opslag van aardappelen is niet veel energie nodig. De opbrengst
per hectare is hoog. Bovendien is er voor Nederlandse aardappelen weinig
transport nodig.
Wanneer je de aardappel vergelijkt met andere
soortgelijke producten zoals rijst of pasta, dan hebben aardappelen een lagere
milieu-impact per kilo.
Voor het telen van biologische aardappelen
worden geen chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen en kunstmest gebruikt.
Op welke keurmerken kan je letten bij aardappelen?
Je kunt letten op keurmerken op het
gebied van milieu:
- Biologisch
- EKO-NL 3 sterren
- Demeter
Er zijn nog meer keurmerken te vinden die
aangeven dat een product duurzamer is geteeld. Kijk voor meer informatie over
de beschikbare keurmerken in de Keurmerkenwijzer.
Hoe zit het met de verspilling van aardappelen?
Aardappelen en
aardappelproducten staan in de top 5
van meest
verspilde producten in Nederland. Er wordt hierdoor meer geproduceerd dan nodig is.
Daardoor zijn ook meer grondstoffen en energie nodig voor productie, wat impact
heeft op het milieu. Door minder te verspillen, kun je jouw klimaat- en
milieu-impact verlagen en geld besparen. Lees meer over voedselverspilling.
Verspilling van
aardappelen kun je voorkomen door:
- Aardappelen koel en donker te bewaren zodat
ze langer goed blijven. Als er geen koele en donkere plek is, dan kun je ze in de
koelkast bewaren.
- De benodigde hoeveelheid af te wegen voor het koken.
- Restjes gekookte aardappelen in de koelkast
te bewaren en de volgende dag op te bakken, of in te vriezen. In de koelkast zijn
je gekookte aardappelen 3 dagen houdbaar bij een koelkasttempratuur van 4 graden
en in de vriezer 3 maanden.
- Aardappelen met schil te eten (als ze vers en
onbeschadigd zijn).
Kijk
voor meer bewaaradvies over aardappelen en andere producten in onze online Bewaarwijzer.
Hoe zit het met de veiligheid van aardappelen?
Solanine in aardappelen
Aardappelen bevatten van nature kleine hoeveelheden
glycoalkaloïden, zoals solanine. Bij groene plekken en uitlopers kunnen de
hoeveelheden groter hoger zijn. Deze stoffen kunnen bij een te hoge inname
misselijkheid, buikpijn, braken en diarree veroorzaken. In zeldzame gevallen kunnen de klachten ernstiger zijn.
Licht bevordert de vorming van glycoalkaloïden. Ook kunnen te hoge
temperaturen en te veel vocht zorgen voor uitlopers. Daarom kun je aardappelen het
beste op een droge, donkere en koele plek te bewaren. Wanneer aardappelen tijdens de winter opgeslagen worden,
kunnen er kiemremmende middelen gebruikt worden om de vorming van uitlopers te
voorkomen.
Zie je groene plekken op je aardappelen of hebben ze
uitlopers? Dan is het beter om ze te schillen en de uitlopers goed ruim weg te snijden.
Gooi aardappelen weg als ze grotendeels groen of sterk uitgelopen zijn. Eet ook
geen aardappelen die bitter smaken. Lees meer over solanine.
Acrylamide in aardappelen
Tijdens het bakken van aardappelen in de oven of frituren
kan de mogelijk schadelijke stof acrylamide ontstaan. Dit gebeurt vooral als de
aardappelen te donker worden gebakken. Door aardappelen en friet goudgeel te
bakken krijg je minder van deze stof binnen.
Daarnaast is het advies om aardappelen die je
gaat bakken of frituren niet in de koelkast te bewaren. In de koelkast ontstaan
namelijk sneller suikers en deze kunnen tijdens het bakken of frituren omgezet
worden in acrylamide. Lees meer over acrylamide.
Bestrijdingsmiddelen
op aardappelen
Tijdens de teelt en opslag van aardappelen worden
bestrijdingsmiddelen gebruikt. Bijvoorbeeld om de aardappelziekte Phytophthora te
bestrijden of om aardappelen goed te kunnen bewaren. Er zijn strenge eisen over
het gebruik van bestrijdingsmiddelen en ook hoeveel er maximaal mag
achterblijven op het product. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA)
controleert hierop. Analyses van de NVWA laten zien dat overschrijdingen van de
maximale limiet nauwelijks voorkomen.
Lood en cadmium in aardappelen
Aardappelen kunnen via de bodem kleine hoeveelheden zware
metalen, zoals lood en cadmium, opnemen. Ze dragen daarmee bij aan de totale
hoeveelheid die je via voeding binnenkrijgt.
Andere interessante pagina's rondom aardappelen
Deze onderwerpen hebben te maken met aardappelen: