Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg.
Menu
Zoek
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W Y Z
Encyclopedie A-Z

Koffie

Gefilterde koffie zonder suiker staat in de Schijf van Vijf. Hoe beter de koffie gefilterd, hoe gezonder, want hoe minder cafestol erin zit. In koffie gemaakt met een papierenfilter zit de minste cafestol. 

In koffie zit cafeïne. Gezonde volwassenen kunnen gemiddeld zonder problemen, naast 3 kopjes groene of zwarte thee, nog ongeveer 5 kopjes koffie drinken per dag (1 kopje is 125 milliliter), als ze verder geen of weinig producten met cafeïne nemen. Voor zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en kinderen gelden lagere adviezen. In plaats van koffie met cafeïne, kun je ook kiezen voor cafeïnevrije koffie.  

Bij het kopen van koffie kun je letten op verschillende keurmerken. Koffie heeft in vergelijking met frisdranken, vruchtensappen en alcoholische dranken een lage belasting op het milieu.  

Wat is koffie?

Koffie wordt gemaakt van geroosterde en gemalen koffiebonen. Koffiebonen zijn de gedroogde zaden van, meestal gefermenteerde koffieplantbessen. De smaak van koffie hangt af van onder andere de soort koffiebonen, bijvoorbeeld Robusta en Arabica bonen, de kwaliteit van de bonen, het brandproces en hoe fijn de bonen gemalen worden. Ook de manier waarop koffie wordt gezet heeft veel invloed op de smaak. Zo smaakt koffie gezet met een filter heel anders dan koffie uit een percolator of espressomachine. 

Hoeveel cafeïne zit er in koffie?

Koffie bevat van nature  cafeïne.  Hoeveel cafeïne je met een kopje koffie binnenkrijgt, hangt af van verschillende factoren. Bijvoorbeeld de gebruikte koffieboonsoort: in koffie van Robusta bonen zit 2 tot 3 keer zoveel cafeïne dan in koffie van Arabica bonen. Ook de zetmethode, hoe sterk de koffie is gezet en de grootte van de kop of mok hebben invloed. In een kopje koffie (125 milliliter), gezet met een papieren filter in een koffiezetapparaat, zit gemiddeld ongeveer 60 milligram cafeïne. 

Zit in cafeïnevrije koffie (decaf) nog cafeïne?

Cafeïnevrije koffie, ook wel decaf genoemd, is niet helemaal cafeïnevrij. Het bevat nog ongeveer 3 milligram cafeïne per kopje (125 milliliter). Dat is ongeveer net zo veel als in een stukje melkchocolade. Cafeïnevrije koffie kan worden gemaakt door gebruik van water, stoom, organische oplosmiddelen, of door het blokkeren van genen in de koffieplant zodat geen cafeïne aangemaakt wordt.

Zit in koffievervangers cafeïne?

In koffievervangers, zoals Bambu, zit geen cafeïne. Meestal zijn ze gemaakt van geroosterde en gemalen cichoreiwortel, eventueel met zetmeelstroop, geroosterd voorgekiemd graan of mengsels van deze grondstoffen. Soms worden er ook granen, vijgen, noten, peulvruchten en gebrande suiker aan toegevoegd.

Is koffie gezond?

Gefilterde koffie zonder suiker staat in de Schijf van Vijf. Koffie voorziet je lichaam net als andere dranken van vocht. Ongefilterde koffie, zoals kookkoffie en koffie uit een cafetière, staat niet in de Schijf van Vijf, omdat er veel van de stof cafestol in zit.    

Is er een relatie tussen koffie en het risico op ziekten?

Het drinken van 2 tot 4 koppen koffie per dag hangt samen met een ongeveer 10% lager risico op hartziekten en een ongeveer 10% lager risico op een beroerte. Daarnaast is er sterk bewijs dat het drinken van 5 koppen koffie per dag in vergelijking tot geen koffie drinken samenhangt met een 30% lager risico op diabetes type 2. Dit laatste verband is vergelijkbaar voor koffie met cafeïne en decaf. Uitleg over risico.

Is koffie slecht voor je cholesterol?

In koffie zitten de vetachtige stoffen cafestol en kahweol die het LDL-cholesterol verhogen. Een teveel aan LDL-cholesterol in je bloed blijft plakken aan de binnenkant van je bloedvaten. Dat vergroot de kans op bijvoorbeeld een hartaanval of beroerte. De manier waarop koffie gezet wordt, heeft invloed op hoeveel cafestol en kahweol de koffie bevat. Hoe beter de koffie gefilterd is, hoe minder er van deze stoffen in zit. De hoeveelheid cafestol en kahweol in koffie met cafeïne en koffie zonder cafeïne (decaf) is vergelijkbaar. De hoeveelheid cafestol en kahweol in koffie met cafeïne en koffie zonder cafeïne (decaf) is vergelijkbaar. 

Wat zijn de effecten van cafeïne in koffie?

De cafeïne in koffie kan positieve en negatieve effecten hebben. In kleine hoeveelheden kan het je alertheid en concentratie verhogen, en je sportprestaties verbeteren. Maar te veel cafeïne kan zorgen voor rusteloosheid, hoofdpijn en slaapproblemen. Kijk voor meer informatie bij cafeïne

Vermindert koffie opname van vitamines en mineralen? 

Nee, in het algemeen zorgt het drinken van een paar kopjes koffie per dag niet voor een tekort aan vitamines of mineralen. Mogelijk verminderen de polyfenolen in koffie wel de opname van de spoorelementen ijzer, zink, mangaan en chroom. Ook zorgt de cafeïne in koffie voor wat meer verlies van calcium via de urine. Deze effecten zijn niet zo groot dat ze leiden tot een tekort. Als je gevarieerd eet en drinkt, krijg je namelijk zowel stoffen binnen die de opname verbeteren als stoffen die de opname kunnen verminderen.

Door het drinken van koffie krijg je ook wat vitamines en mineralen binnen, zoals vitamine B en magnesium. Dit zijn maar heel kleine hoeveelheden in vergelijking met ander eten en drinken. Volkoren graanproducten, zuivel, vlees, groente en fruit zijn belangrijkere bronnen voor vitamines en mineralen.

Is koffie veilig om te drinken?

In het algemeen is het veilig om koffie te drinken. Er zitten een paarstoffen in koffie die mogelijk schadelijk kunnen zijn, maar met de gemiddelde hoeveelheid koffie die Nederlanders drinken is dit zeer onwaarschijnlijk. 

Zit in koffie acrylamide?

In koffie zit een kleine hoeveelheid van de stof acrylamide. Bij dierstudies is aangetoond dat acrylamide schadelijk is. Bij mensen kan een hogere inname van de stof mogelijk schadelijk zijn. Tijdens het roosteren van koffiebonen ontstaat acrylamide. De hoeveelheid acrylamide die in de koffie zit die je drinkt, hangt af van hoe de koffiebonen gebrand worden, de soort koffie, de methode waarop de koffie gezet is en de hoeveelheid water die is gebruikt bij het zetten van de koffie. Robustabonen bevatten bijvoorbeeld meestal meer acrylamide dan Arabicabonen. Oploskoffie-poeder en vooral koffievervangers, die meestal bestaan uit een mengsel van granen en cichorei, bevatten gemiddeld meer acrylamide dan gemalen koffiebonen. Verder moeten fabrikanten van koffie uit voorzorgmaatregelen nemen om de hoeveelheid acrylamide te beperken. 

Is cafeïne vrije koffie veilig om te drinken?

Cafeïnevrije koffie kan worden gemaakt van koffiebonen waaruit vóór het branden de cafeïne is verwijderd met zogeheten organische oplosmiddelen. Het is mogelijk dat resten van het oplosmiddel in de koffie achterblijven. Deze verdwijnen vrijwel helemaal bij het branden van de koffiebonen. Wat dan nog achterblijft in de cafeïnevrije koffie is zo weinig dat dat geen schadelijke gevolgen heeft.

Mag je cafeïnevrije koffie drinken als je zwanger bent?

Het advies voor zwangere vrouwen is om niet meer dan 2 koppen cafeïnevrije koffie te drinken op een dag. In 1 onderzoek naar cafeïnevrije koffie werd gevonden dat bij zwangere vrouwen die 3 of meer koppen cafeïnevrije koffie dronken op een dag, het risico op een miskraam hoger was. Een enkel onderzoek is niet genoeg om een harde conclusie te kunnen trekken, maar uit voorzorg wordt geadviseerd om niet meer dan 2 koppen cafeïnevrije koffie per dag te drinken als je zwanger bent. 

Heb je loden leidingen?

Gebruik water uit loden leidingen zo min mogelijk of niet voor eten en drinken, ook niet voor het zetten van koffie. Door loden waterleidingen kun je namelijk te veel lood binnenkrijgen. Je kunt met water uit loden leidingen wel gewoon je handen wassen, afwassen of groente en fruit wassen. Of gebruik het bijvoorbeeld om de planten water te geven. Laat door een expert uitzoeken of je nog loden waterleidingen in huis hebt en laat deze dan zo snel mogelijk vervangen. Meer adviezen over lood in kraanwater.

Heb je nieuwe waterleidingen of kranen? Spoel de kraan dan eerst even goed door voordat je het gebruikt voor eten of drinken, waaronder het zetten van koffie. Gebruik het doorspoelwater bijvoorbeeld om je handen te wassen, af te wassen, om groente en fruit te wassen of om de planten water te geven.

Kopje koffie en koffiebonen

Hoeveel koffie kan ik drinken?

Hoeveel koffie je gemiddeld kunt drinken op een dag hangt onder andere af van de manier waarop deze is gezet. Gefilterde koffie zonder suiker staat in de Schijf van Vijf. Ongefilterde koffie zoals kookkoffie en koffie gezet met een cafetière staan niet in de Schijf van Vijf vanwege het hoge cafestolgehalte. Ook voor espresso en koffie gezet van cups gelden beperkingen vanwege de cafestol. Verder gelden verschillende adviezen voor volwassenen, zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en kinderen.

Hoeveel koffie kan een volwassene drinken?

  • Een aantal kopjes gefilterde koffie (zowel met als zonder cafeïne) per dag past in een gezond voedingspatroon. Wissel op de dag koffie af met thee, water en zuivel zoals melk.
  • Neem vanwege de cafeïne, naast 3 kopjes groene of zwarte thee op een dag, niet meer dan 5 kopjes koffie per dag (1 kopje is 125 milliliter). Je krijgt dan in totaal gemiddeld gezien maximaal rond de 390 milligram cafeïne per dag binnen. Ten minste, als je verder geen andere producten met (veel) cafeïne neemt zoals energiedranken of (sport)supplementen).
  • Hou lagere hoeveelheden koffie aan als je gevoelig bent voor de effecten van cafeïne. Het kan bijvoorbeeld invloed hebben op de slaap, zeker als je vlak voordat je gaat slapen koffie drinkt. Of neem cafeïnevrije koffie.

Vanwege de hoeveelheid cafestol is het advies:

  • Neem per dag niet meer dan 2 tot 3 kopjes espresso, koffie van cups of koffie gezet met een mokkapot, ook wel moka of Italiaanse koffiepot genoemd.
  • Neem per dag niet meer dan 1 kopje, en niet meer dan in totaal 3 kopjes per week, van koffie gezet met een cafetière, ook wel French press of doordruk koffie genoemd.
  • Neem geen kookkoffie, ook wel Turkse of Griekse koffie genoemd.

Hoeveel koffie kan een zwangere vrouw drinken?

  • De hoeveelheid cafeïne in koffie kan heel wisselend zijn. Het advies is dan ook om voor de zekerheid niet meer dan 2 kopjes (1 kopje is 125 milliliter) koffie over de dag te nemen.
  • Verder is uit voorzorg het advies aan zwangeren om niet meer dan 2 kopjes (1 kopje is 125 milliliter) cafeïnevrije koffie te nemen per dag.

Hoeveel koffie kan een vrouw drinken die borstvoeding geeft?

  • De hoeveelheid cafeïne in koffie kan heel wisselend zijn. Het advies is dan ook om voor de zekerheid niet meer dan 2 kopjes (1 kopje is 125 milliliter) koffie over de dag te nemen. Of neem cafeïnevrije koffie.

Hoeveel koffie kunnen kinderen drinken?

Als kinderen een keer een slokje koffie willen proeven is dat geen probleem, maar vanwege de cafeïne is het advies voor kinderen onder de 13 jaar geen tot maximaal 1 kopje koffie per dag. Voor kinderen van 14 tot 18 jaar is het advies niet meer dan 1 tot 2 kopjes koffie per dag. Hou lagere hoeveelheden aan bij gevoeligheid voor cafeïne, want het kan bijvoorbeeld invloed hebben op slaap. Zeker als het vlak voor het slapen gaan gedronken wordt. Of neem cafeïnevrije koffie.

Is koffie duurzaam?

Diverse koffiesoorten worden op de markt gebracht volgens de normen van eerlijke handel. Eerlijke handel zorgt ervoor dat boeren uit arme landen een eerlijke prijs krijgen voor hun product. Deze koffie is herkenbaar aan het keurmerk Fairtrade en ook het Rainforest Alliance keurmerk houdt rekening met de arbeidsomstandigheden. Er is ook biologische koffie beschikbaar, herkenbaar aan het Europees biologisch keurmerk. 

Koffie heeft een lage belasting op het milieu. Het drinken van kraanwater is het meest duurzaam. Het verwarmen of koken van het water voor het maken van koffie heeft meer impact op het energieverbruik. Maar de milieubelasting van koffie is veel lager dan die van frisdranken, vruchtensappen en alcoholische dranken. 

Voedingskenmerken

Gegevens per 100 g / ml (bron: NEVO)

Voedingswaarden

Energie
Energiewaarde in kJ5 kJ
Energiewaarde in kcal1 kcal
Vet
Vet totaal0,0 g
Vetzuur
Vetzuren verzadigd0,0 g
Vetzuren trans0,0 g
Vetzuren enkelvoudig onverzadigd cis0,0 g
Vetzuren meervoudig onverzadigd0,0 g
Vetzuren n-3 meervoudig onverzadigd cis0,0 g
Vetzuren n-6 meervoudig onverzadigd cis0,0 g
Linolzuur0,0 g
ALA0,00 g
EPA0,00 g
DHA0,00 g
Vezel
Voedingsvezel0,0 g
Eiwit
Eiwit plantaardig0 g
Eiwit totaal0 g
Vitamines
Beta-caroteen0 µg
Folaat equivalenten0,0 µg
Foliumzuur toegevoegd0,0 µg
Niacine0,4 mg
Retinol act equivalent0 µg
Vitamine B10,01 mg
Vitamine B120,00 µg
Vitamine B20,01 mg
Vitamine B60,000 mg
Vitamine C0 mg
Vitamine D0,0 µg
Vitamine E0,0 mg
Overigen
Alcohol0 g
Cholesterol0,0 mg
Water99 g
Koolhydraten
Koolhydraten0,1 g
Polyolen0,00 g
Mono- en disacchariden0,1 g
Polysacchariden0,0 g
Natrium/zout
Natrium0,001 g
Zout0,003 g
Mineralen
Calcium4 mg
Fosfor0 mg
IJzer0,2 mg
Jodium0 µg
Kalium78 mg
Koper0,01 mg
Magnesium6 mg
Selenium0 µg
Zink0,01 mg

Informatie over bewaren, bereiden en duurzaam eten

Duurzaamheid
Klimaatbelasting (CO2 eq)*
1 = 100 gram CO2-eq
Watergebruik (m3)**
1 = 120 liter water
Landgebruik
1 = 1 m2
* CO2-equivalenten: dit betekent dat we naast CO2 ook andere broeikasgassen meetellen, zoals methaan.** Gebruik van grond- en oppervlaktewater gebruikt voor irrigatie. Regenwater of hergebruikt water tellen we niet mee.