Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg.
Menu
Zoek
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W Y Z
Encyclopedie A-Z

Keurmerken

Een keurmerk helpt bij het kiezen voor gezondere en meer duurzame producten. Keurmerken herken je aan een logo op de verpakking.

Keurmerken moeten voldoen aan bepaalde eisen. Deze zijn per keurmerk verschillend. Er zijn keurmerken die voldoen aan eisen voor duurzaamheid, voor herkomst en kwaliteit en voor gezondheid.

Een onafhankelijke partij keurt of een keurmerk voldoet aan de specifieke eisen. Wanneer dit zo is, komt het keurmerk op de verpakking te staan.

Wat is een keurmerk?

Een keurmerk is een hulpmiddel op de verpakking van voedingsmiddelen voor het maken van een duurzame of gezonde keuze. Een keurmerk geeft bijvoorbeeld aan dat het product is gemaakt met extra aandacht voor het milieu of dierenwelzijn. Je ziet zo bijvoorbeeld of de vis duurzaam is gevangen, of een kip een ‘beter leven’ heeft gehad en of er sprake is van eerlijke handel (fair trade). Het kan ook aangeven dat het product is toegestaan in een bepaald voedingspatroon.

Keurmerken voor eten en drinken staan meestal in de vorm van een herkenbaar logo op de verpakking. De afgelopen jaren zijn er steeds meer keurmerken bijgekomen. Fabrikanten plaatsen ook steeds vaker een eigen duurzaamheidslogo op hun producten. Daardoor is het niet altijd meer duidelijk wat de meest duurzame keuze is.

Keurmerken zijn naast een handig hulpmiddel een goede manier om fabrikanten te stimuleren gezondere en duurzamere producten te ontwikkelen. 

Topkeurmerken

Er zijn 10 topkeurmerken op het gebied van duurzaamheid. Dit zijn keurmerken die het hoogst scoren op het gebied van controle, transparantie en milieu, dierenwelzijn of mens en werk.

De 10 topkeurmerken zijn:

  • ASC
  • Beter Leven 2 sterren en 3 sterren
  • Demeter
  • EKO
  • Europees biologisch
  • Fairtrade/Max Havelaar
  • On the way to PlanetProof
  • MSC
  • Rainforest Alliance
  • UTZ
  • De 10 topkeurmerken zijn:  ASC, Beter Leven keurmerk (2 en 3 sterren), Demeter, EKO, Europees biologisch keurmerk, Fairtrade/Max Havelaar, On the way to PlanetProof, MSC, Rainforest Alliance, UTZ

    De lijst met 10 topkeurmerken is samengesteld om het makkelijker te maken voor de consument om duurzamer te kiezen. Inmiddels zijn er namelijk zo'n 100 duurzaamheidskeurmerken, merkjes en logo’s voor voeding in omloop. De indeling van de topkeurmerken is gedaan door Milieu Centraal, met medewerking van het Voedingscentrum en andere experts.

    Bij de beoordeling is vooral gekeken naar de duurzaamheidswinst (hoe hoog zijn de duurzaamheidseisen), transparantie en betrouwbaarheid. Transparantie betekent dat informatie over het keurmerk makkelijk te vinden is en een goed beeld geeft waar het keurmerk over gaat en wat de eisen zijn. Er is ook onderscheid gemaakt tussen onafhankelijke keurmerken en de eigen logo’s van fabrikanten.

    Dat er 10 topkeurmerken zijn wil niet zeggen dat andere keurmerken niet bruikbaar zijn. Maar die scoren minder hoog op genoemde punten. De scores zijn terug te vinden in de Keurmerkenwijzer van Milieu Centraal.

    Indeling van keurmerken

    Keurmerken zijn in te delen in:
    • Duurzaamheidskeurmerken: met deze keurmerken kun je makkelijker kiezen op 3 gebieden. Namelijk op dierenwelzijn, eerlijke handel en natuur en milieu. Voor specifiek dierenwelzijn is er De Boodschappenhulp Dierenwelzijn. Hiermee krijg je makkelijk inzicht in wat een keurmerk vertelt over het leven van een dier.
    • Keurmerken op basis van herkomst en kwaliteit: door deze keurmerken weet je waar een product vandaan komt en hoe het gemaakt is. Zo kan een product een keurmerk krijgen wanneer er rekening gehouden is met traditionele productiewijzen of de streekcultuur. Halal en Koosjer zijn keurmerken waarbij rekening gehouden is met een bepaalde levensbeschouwing
    • Gezondheidskeurmerken: deze keurmerken helpen je bij het maken van een gezondere keuze. Ze kunnen ook helpen bij het kiezen voor producten met een bepaalde samenstelling, bijvoorbeeld zonder gluten.  

    Er zijn ook nog andere informatielogo’s: afbeeldingen die informatie geven over iets anders dan kwaliteitseisen van het product, bijvoorbeeld het glasbaklogo.  

    Overzicht van keurmerken

    Hieronder vind je een overzicht van de meest gebruikte keurmerken. 

    Top-keurmerk

    Dieren-welzijn  Eerlijke handel  Natuur en Milieu   Herkomst en kwaliteit   Gezond-heid 
    Beter Leven kenmerk 1-ster     x        
    Beter Leven kenmerk 2 sterren  x  x        
    Beter Leven kenmerk 3 sterren   x  x        
    Dolphin Safe     x        
    France Limousin     x        
    Label Rouge     x        
    Scharrelkippenvlees     x        
    Scharrelrundvlees     x        
    Scharrelvarkensvlees     x        
    Weidemelk    x        
                 
    Fairtrade-Max Havelaar   x    x  x    
    Rainforest Alliance   x    x  x    
    UTZ Certified   x    x  x    
                 
    ASC   x      x    
    Demeter   x  x    x    
    EKO-keurmerk  x  x    x    
    Erkend Streekproduct         x  x  
    Europees biologisch keurmerk   x  x    x    
    On the way to PlanetProof

     x  x    x    
    MSC-keurmerk   x      x    
    RSPO Certified Sustainable Palm Oil        x    
    VISwijzer        x    
           
       
    Ambachtelijk Korenmolenaars Gilde           x  
    Beschermde Geografische Aanduiding           x  
    Beschermde Oorsprongsbenaming           x  
    Gegarandeerde Traditionele Specialiteit           x  
    Grated Cheese Quality controlled           x  
    Halal           x  
    IKB           x  
    Koosjer           x  
    Vegetarisch en veganistisch keurmerk           x  
                 
    Glutenvrij            x
    Happy Tooth            x
    Verantwoord frituren            x
    100% volkoren             x
     
    *De VISwijzer is geen keurmerk maar een betrouwbare indeling voor duurzaam gevangen vis. 

    Hoe gaat een keuring in zijn werk?

    Producten met een keurmerk voldoen aan van te voren vastgelegde voorschriften. Deze voorschriften kunnen gaan over de kwaliteit van een product, over de samenstelling of over de manier waarop het gemaakt is.

    Een bedrijf geeft eerst aan dat ze graag een product van een keurmerk willen voorzien. Bij een goed keurmerk voert een onafhankelijke partij de keuring uit. Als een product voldoet aan de gewenste voorschriften mag een bedrijf het keurmerk gebruiken. Controles vinden meestal jaarlijks en onaangekondigd plaats. Ook is het belangrijk dat het helder is wat er gebeurt als bedrijven niet volgens de eisen werken; wanneer krijgen ze boetes en wanneer verliezen ze het keurmerk?

    Om de betrouwbaarheid nog verder te vergroten staan diverse keurmerkorganisaties ook nog onder toezicht van Raad voor Accreditatie. Deze let er bijvoorbeeld op dat de controleurs goed opgeleid zijn en dat er voldoende controles plaatsvinden.

    Logo's in eigen beheer

    Supermarkten of bedrijven hebben vaak eigen logo’s. Dat kan een paraplulogo zijn die de eisen volgt van andere keurmerken. Voorbeelden hiervan zijn Hema Better Life of Fairglobe. Zo gelden voor Fairglobe (Lidl) dezelfde eisen als voor Fairtrade/Max Havelaar. Er zijn ook bedrijfslogo’s die bedrijven alleen voor hun eigen producten hebben. Soms is daar wel goede controle op.