Er is over het algemeen te weinig onderzoek gedaan om iets te kunnen zeggen over een verband tussen een gezond voedingspatroon en de kans op dementie. Het kan ook zijn dat de onderzoeken niet allemaal dezelfde kant op wijzen. Op dit moment zijn er dan ook (nog) geen duidelijke adviezen te geven over wat je kunt eten en drinken om de kans op dementie te verkleinen. We weten niet of het eten van bepaalde voeding zoals koffie of groente, of bepaalde voedingstoffen zoals vitamines of vetten, helpen om de kans op dementie te verkleinen.
Gezond eten met de Schijf van Vijf, niet roken en veel bewegen helpt om je hart- en bloedvaten langer gezond te houden. En dat verkleint weer de kans op dementie.
Wat is dementie?
Dementie is een hersenaandoening die vooral op oudere leeftijd voorkomt. Het belangrijkste symptoom is dat de hersenen steeds minder goed functioneren. Dat noemen we cognitieve achteruitgang. Mensen met dementie kunnen bijvoorbeeld steeds minder goed dingen onthouden, halen gebeurtenissen door elkaar of kunnen niet meer op bepaalde woorden komen. Soms zijn er veranderingen in karakter of gedrag.
Er zijn verschillende vormen van dementie, waarvan Alzheimer de bekendste is. In Nederland zijn er naar schatting ongeveer 300.000 mensen met dementie. In 2024 overleden ruim 18.000 mensen met dementie als onderliggende doodsoorzaak. Hiermee is dementie de belangrijkste doodsoorzaak in Nederland.
Hoe ontstaat dementie?
Dementie ontstaat door een combinatie van factoren, waaronder veroudering, erfelijkheid, leefstijl en leefomgeving. Van een aantal factoren is bekend dat ze de kans op dementie verkleinen of uitstellen. Dit zijn langer onderwijs volgen, bewegen, sociaal actief zijn, verminderen of stoppen met roken en het voorkomen en de behandeling van gehoorverlies, depressie, diabetes, hoge bloeddruk en obesitas.
Wat weten we uit onderzoek over voeding en dementie?
Hart- en bloedvaten en dementie
Een beschadiging aan hart- en bloedvaten vergroot de kans op dementie. Zo'n beschadiging ontstaat bijvoorbeeld door roken, een hoge bloeddruk, of diabetes. Je doet er dus goed aan om je hart en bloedvaten zo lang mogelijk gezond te houden. Niet roken, voldoende bewegen en gezond eten met de Schijf van Vijf helpen hierbij.
Eén van de richtlijnen van de Gezondheidsraad is om 100 gram duurzame vis per week te eten, bij voorkeur een vette vissoort. Dit verlaagt de kans op bepaalde hartziekten. Ondersteunend aan deze richtlijn geeft de Gezondheidsraad aan dat het aannemelijk is dat het eten van vis de kans op dementie en cognitieve achteruitgang verlaagt.
Kijk hier voor de voedingsadviezen bij:
Supplementen bij dementie
Volgens de Gezondheidsraad is het onwaarschijnlijk is dat supplementen met foliumzuur, vitamine B6 of vitamine B12 helpen om het risico op cognitieve achteruitgang te verkleinen. Het is ook onwaarschijnlijk dat de vetzuren EPA en DHA, die vooral in vette vis voorkomen, de kans hierop verkleinen bij mensen met een goede cognitieve gezondheid.
Ook de WHO geeft
aan het gebruik van een supplement met vitamine B, E of omega 3-vetzuren, of een
multivitamine- of mineralensupplement niet wordt aangeraden voor het verkleinen
van de kans op cognitieve achteruitgang of dementie.
Alcohol en de kans op dementie
Er is geen hoeveelheid alcohol die veilig is voor de gezondheid. 1 glas alcohol per dag lijkt een lager risico te geven op dementie, maar binnen de wetenschap is discussie of deze positieve relatie wel echt bestaat. Het is de vraag of 1 glas per dag echt beter is dan helemaal niet drinken. Mogelijke voordelen wegen niet in ieder geval op tegen de nadelen van alcohol voor de gezondheid. Het advies is dan ook om geen alcohol te drinken. Lees meer over alcohol.
Zorg je voor iemand met dementie?
Op de website dementie.nl vind je informatie en tips, bijvoorbeeld over veilig koken en hulp bij eten. Lees meer op onze pagina over mantelzorg voor ouderen.
Meer informatie over dementie
Belangrijkste bronnen dementie