Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg.
Menu van de Week Recept van de dag
De kracht van Italiaanse eenvoud
2 personen
15-30 minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op 2 manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Populair
Alles over afvallen
Op een gezonde manier afvallen met langdurig... Bestel nu € 12,95
Ga naar
 

Listeria

Listeria is een bacterie die een voedselinfectie kan veroorzaken. De kans op besmetting met listeria is klein maar de gevolgen kunnen ernstig zijn. Vooral zwangere vrouwen moeten oppassen omdat het bij die groep kan leiden tot een miskraam of vroeggeboorte.

Listeria is vooral te vinden in langdurig gekoeld bewaarde producten die zonder verhitting worden gegeten. Risicoproducten zijn rauwmelkse kaas, voorverpakte gerookte vis en rauwe dierlijke producten.   

Zwangeren, maar ook ouderen en mensen met een verzwakt afweersysteem, kunnen deze risicoproducten beter vermijden. 

Omschrijving

Listeria’s zijn bacteriën die overal in de natuur voorkomen. Er zijn meerdere soorten listeria. Van één soort, Listeria monocytogenes, kun je ziek worden. Deze bacterie kan de voedselinfectie listeriose veroorzaken. De kans op besmetting met listeria is erg klein. 

Veiligheid

Listeria komt het meest voor in levensmiddelen van dierlijke oorsprong. Maar ook plantaardige producten kunnen ermee besmet zijn. Risicoproducten zijn vooral langdurig gekoeld bewaarde producten die zonder verhitting worden gegeten.

Gerookte vis, zachte schimmelkazen en gekookte, gesneden vleeswaren worden het meest in verband gebracht met listeria. Andere risicoproducten zijn overige vleeswaren, gekoelde paté, hotdogs, gekoelde sandwiches en koelverse kant-en-klare gerechten zoals rauwkostsalades.  

Listeria vermenigvuldigt zich goed in een vochtige omgeving, maar overleeft ook droge omstandigheden en in de diepvries. In tegenstelling tot andere bacteriën kan listeria groeien in een koud en vochtig klimaat zoals de koelkast. De temperatuur is wel van invloed op de groeisnelheid. Bij 4 °C groeit listeria minder hard dan bij 7 °C. 

Gezondheidseffecten

Jaarlijks zijn er ongeveer 70 tot 100 gevallen van listeriabesmetting bekend. Dit is niet veel, maar de gevolgen kunnen ernstig zijn.  

Bij gezonde mensen met een normale afweer kan de ziekte zonder klachten verlopen of met milde griepachtige verschijnselen. Na besmetting met listeria duurt het 1 tot 90 dagen tot er klachten ontstaan. Doordat het zo verschilt wanneer de infectie tot uiting komt, is het vaak lastig om de oorzaak van de voedselinfectie te achterhalen.  

Risicogroepen

Zwangeren, pasgeboren baby’s, ouderen en mensen met een verzwakt afweersysteem lopen meer risico bij een besmetting met listeria.  

Bij mensen met een sterk verminderde weerstand kan listeria ernstige ziekten veroorzaken zoals bloedvergiftiging, hersenvliesontsteking, ontsteking van de binnenwand van het hart, maagdarminfecties en infecties van huid en ogen.

Bij zwangeren kan een infectie leiden tot een miskraam of vroeggeboorte.

Voedingsadvies

Hoe voorkom ik besmetting met listeria?

Goed koken, bakken en braden doodt de listeria-bacterie. Listeria overleeft hoge temperaturen boven de 70 °C niet. Dus verhit je eten door en door.

Om besmetting met listeria te voorkomen gelden verder in het algemeen de volgende adviezen:

  • Bewaar gekoelde producten zoals vleeswaren, paté en kant-en-klaarmaaltijden in een goed afgestelde koelkast van 4°C.
  • Gooi bederfelijk eten na de houdbaarheidsdatum weg en eet het na openen binnen 3 dagen op. Koelverse rauwkostsalades en voorgesneden sla kan je na openen nog 1 dag bewaren.

Risicogroepen (zwangeren, baby’s, ouderen en mensen met een verzwakt afweersysteem) kunnen de volgende risicoproducten beter vermijden:

  • Zachte en harde kaas gemaakt van rauwe melk. Verreweg de meeste kaas in Nederland is gepasteuriseerd (verhit) en dus veilig. Als een kaas gemaakt is van rauwe melk, dan staat dit op het etiket met de term ‘au lait cru’ of 'gemaakt van rauwe melk'. Vooral kaas van rauwe melk die een rijping heeft ondergaan zoals schimmelkazen van rauwe melk zijn riskant. Voorbeelden hiervan ‘Camembert au lait cru’, ‘Reblochon kaas’ en ‘brie de Coulommiers’. Kwark, cottage cheese, hüttenkäse en smeerkaas zijn verhit en zijn veilig.
  • Kant-en-klare gerookte vis, zoals gerookte zalm of paling uit de koeling. Omdat voorverpakte gerookte vis lang bewaard kan worden kan de listeria-bacterie zich vermenigvuldigen tot schadelijke hoeveelheden.
  • Rauwe dierlijke producten zoals rauw vlees, rauw ei, rauwe melk, rauwe schaal- en schelpdieren en rauwe vis zoals in sushi en maatjesharing.

Bovenstaande producten kunnen wel gegeten worden als je ze goed verhit.

Meer informatie

Rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu: www.rivm.nl 
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit: www.nvwa.nl 
European Food Safety Authority: www.efsa.europa.eu

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

Ontvang elke 2 weken tips en nieuwtjes over gezond, duurzaam en veilig eten in je mailbox.