Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg.
Menu
Zoek
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W Y Z
Encyclopedie A-Z

Dieet / Diëten

Een dieet is een voedingspatroon dat aan een bepaalde leefregel of leefregels moet voldoen. Vaak wordt met dieet een energiebeperkt dieet bedoeld, ofwel een afvaldieet. Het doel van een afvaldieet is gewichtsverlies. Aan veel bekende afvaldiëten kleven nadelen. Het Voedingscentrum adviseert gewicht te verliezen door een gezond en volwaardig eetpatroon in combinatie met voldoende beweging.

Wat is een dieet?

Het begrip ‘dieet’ houdt meer in dan een dieet om gewicht verliezen. Het zijn leefregels om het eetpatroon aan te passen. Sommige voedingsmiddelen kunnen of mogen niet meer gegeten worden, of er mag minder van worden gegeten. Denk hierbij bijvoorbeeld ook aan diëten bij aandoeningen, zoals een glutenvrij dieet voor mensen met coeliakie. Op deze pagina gaan we in op diëten die als doel hebben gewicht te verliezen. Dit wordt ook wel een energiebeperkt dieet genoemd. 

Hoe kun je gezond afvallen? 

Het Voedingscentrum adviseert gewicht te verliezen door gezonder en minder te eten. Een goede voorbereiding en voldoende variatie in het voedingspatroon zijn daarbij erg belangrijk zodat de voeding volwaardig blijft. Ook het zo min mogelijk verlies van spiermassa is een belangrijk aandachtspunt. Voldoende beweging tijdens en na het afvallen helpt zowel bij gewichtsverlies als bij zoveel mogelijk behoud van spiermassa. Tot slot gaat erom dat je je leefstijl blijvend aanpast: niet alleen om gewicht te verliezen, maar ook om op gewicht te blijven. Om consumenten te helpen heeft het Voedingscentrum webpagina's over gezond afvallen. 

Richtlijnen Gezondheidsraad

De Gezondheidsraad beveelt voor volwassenen met overgewicht of ongewenste gewichtstoename de volgende verdeling van de energie-inname aan:  20 tot 30 à 35% uit vetten en minimaal 40% uit verteerbare koolhydraten. Voor eiwitten geldt het advies van 0,83 gram/kilogram lichaamsgewicht. Daarnaast beveelt de Gezondheidsraad aan bij ongewenste gewichtstoename, overgewicht of obesitas minstens 60 minuten per dag matig inspannend te bewegen.

Wat zijn de voor- en nadelen van afvaldiëten? 

Er zijn veel soorten afvaldiëten. Elk afvaldieet heeft zijn eigen richtlijnen en achterliggende theorie. Met alle afvaldiëten kan je gewicht verliezen. De energie-inname moet dan wel lager zijn dan het energiegebruik.

Maar er kleven ook nadelen aan veel energiebeperkte diëten. Wanneer je voor een langere periode niet alle noodzakelijke voedingsstoffen binnenkrijgt, kun je tekorten opbouwen. Daarnaast kan een afvaldieet met een zeer lage energie-inname (zeer weinig calorieën) zorgen voor veel gewichtsverlies in korte tijd. Hierdoor verdwijnt naast vetmassa ook overmatig veel spiermassa, wat je juist wilt voorkomen. Bovendien houden mensen een afvaldieet niet lang vol, omdat het te streng, te eenzijdig of te onpraktisch is. Meestal is het gewichtsverlies ook van korte duur omdat men na het dieet weer terugvalt in oude gewoontes. Hierdoor komen mensen na het stoppen van een dieet weer terug op het oude gewicht of wegen uiteindelijk zelfs meer dan ervoor.

Bekende diëten en stromingen

In de factsheet  ‘Voedingskundige visie op afvaldiëten’ (pdf) zijn bekende afvaldiëten ingedeeld in verschillende categorieën en zijn de plus- en minpunten per categorie op een rijtje gezet.

Zelfhulp of persoonlijk advies

Mensen met een gezond gewicht maar een te hoge middelomtrek en mensen met een BMI van 25 of meer raden we aan om bij de huisarts bloeddruk, cholesterol en bloedsuiker te laten controleren.  De huisarts kijkt op die manier of er sprake is van gezondheidsproblemen gerelateerd aan gewicht. Op basis hiervan wordt er gekeken of je zelf kan starten met afvallen of dat het beter is om onder begeleiding van een professional af te vallen. Persoonlijk advies vragen aan een diëtist of gewichtsconsulent over voeding, afvallen of gezonder eten kan ook als er geen gezondheidsproblemen zijn. Je hebt geen verwijzing van de huisarts nodig. 

Is diëten gezond?

Of een dieet gezond is, hangt onder andere af van de samenstelling van het dieet, of je gezonde eetgewoontes aanleert en of het gewichtsverlies blijvend is. Mensen met overgewicht of obesitas kunnen met afvallen de kans op gezondheidsproblemen, zoals diabetes type 2 en bepaalde hart- en vaatziekten, verkleinen. Dit kan door in een periode van 6 maanden tot een jaar, 5% tot 10% van het lichaamsgewicht te verliezen en het nieuwe gewicht ook behouden in de periode daarna. Voor de meeste mensen valt gezondheidswinst te halen door gezonder te gaan eten, of ze nu moeten afvallen of niet.

Als je bij een dieet minder dan 1.200 kcal per dag binnenkrijgt, is de kans groot dat het onvoldoende voedingsstoffen geeft, zoals vezels, eiwitten, vitamines en mineralen. Alleen in individuele gevallen en na overleg met een diëtist kan het nodig zijn om toch een dieet met minder dan 1.200 kilocalorieën per dag te volgen. Dan is het wel belangrijk om dit aan te vullen met een multivitaminesupplement, bijvoorbeeld een supplement dat één keer de  aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) van alle vitamines en mineralen bevat. Voor elk energiebeperkt dieet geldt dat het voldoende groente en fruit moet bevatten: daar zitten meer onmisbare stoffen in dan alleen vitamines en mineralen.    

Meer lezen?

Bekijk onze factsheet over afvaldiëten: