Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg
Menu van de Week Recept van de dag
Elke dag bijzonder
2 personen
30+ minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op twee manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Lekker eten met minder zout
Een praktisch boek voor iedereen die minder... Bestel nu € 9,95
Populair
Gezond eten met de Schijf van Vijf
Geheel vernieuwd! Iedereen weet dat gezond... Bestel nu € 9,95
Ga naar

Ga je barbecueën?

Zo voorkom je dat je ziek wordt

Heerlijk! Nog even genieten van het mooie weer met een lekkere barbecue. Maar laat je plezier niet verpesten door een voedselinfectie. Met deze tips en adviezen voorkom je dat je ziek wordt van bacteriën op vlees. Tip 1: gebruik aparte tangen voor rauw en gaar vlees.

5 veilige tips

Groente

Samen met fruit vormt groente vak 1 van de Schijf van Vijf. Groente levert weinig calorieën en veel voedingsstoffen. Daardoor is groente goed voor het houden van een gezond gewicht. Groente geeft veel voordelen voor de gezondheid en verlaagt het risico op chronische ziekten. Het advies is om 200 gram groente per dag te eten.

Was groente altijd grondig onder stromend water om vuil en stof te verwijderen.

Voor het milieu is het eten van seizoensgroente het best. Er zijn verschillende milieu en fair trade keurmerken voor groente.

Omschrijving

Groenten zijn de eetbare delen van een plant. Fruit is de naam voor de eetbare vruchten. Groente en fruit vallen samen in vak 1 van de Schijf van Vijf. Eetbare paddenstoelen en de vruchten komkommer, tomaat en paprika worden vaak ook tot de groenten gerekend. 

Plantkundig gezien bestaat een groenteplant uit zes delen: de wortel, de steel, het blad, de bloem, de vrucht en het zaad.

Herkomst

Groente komt uit de hele wereld. Op de zak, het schap of de kist met groente staat waar het vandaan komt.

Soorten groente

Groente kan worden ingedeeld in: 

  • Koolsoorten: bloemkool, boerenkool, broccoli, Chinese kool, koolrabi, rode kool, savooiekool, spitskool, witte kool, spruitjes, paksoi.         
  • Kiemgroenten: taugé, tuinkers.
  • Paddenstoelen: champignons.
  • Peulvruchten: doperwten, kapucijners, kousenband, peulen, snijbonen, sperziebonen, tuinbonen. 
  • Vruchtgroenten: courgette, komkommer, paprika, pompoen, tomaten, aubergine, maïs.
  • Bladgroenten: andijvie, sla, spinazie, veldsla, witlof, ijsbergsla, raapstelen, zeekraal, raapstelen, postelein. 
  • Knolgewassen: rode bieten, bospeen, waspeen, knolselderij, radijs, winterpeen, koolraap, schorseneren, pastinaak, rettich. 
  • Stengelgewassen: bleekselderij, venkel, asperge, artisjok, rabarber.
  • Uien: ui, knoflook, bosui, prei. 

Consumptiecijfers

We eten meer verse groenten dan een aantal jaren geleden, hoewel veel mensen nog niet aan de aanbeveling van 200 gram groenten per dag komen. Groenten die gemakkelijk te bereiden zijn, zoals gemengde voorverpakte sla en roerbakgroenten zijn populair. Tomaten en paprika’s zijn ook erg in trek. Kookgroenten als bloemkool, spruiten en andijvie worden minder verkocht dan vroeger. 

Groenten die bij aankoop fijngesneden, schoongemaakt, geschrapt en gekookt zijn, worden steeds meer verkocht. Vooral boerenkool, bieten, sla en andijvie. Dit gemak is wel in de prijs verwerkt. 

Groente eten we bijna alleen bij de warme maaltijd. Ongeveer driekwart kopen mensen vers, de rest komt uit diepvries, blik of glas. 

De top 10 van de meest gekochte groenten:  

  1. Sla (inclusief gemengd)
  2. Tomaat 
  3. Komkommer
  4. Paprika
  5. Roerbak-/wok-/stoofgroenten (zoals prei)
  6. Champignon 
  7. Sperzieboon
  8. Witlof
  9. Wortel 
  10. Bloemkool    

In gewicht is de ui de meest verkochte groente en staat prei ook in de top 10. 

Bewaren

De samenstelling van groente verandert al een paar uur na de oogst. De smaak en structuur gaan achteruit. Hoe snel de kwaliteit van groente achteruit gaat hangt af van de soort groente. Als het niet lukt om groente snel op te eten, is invriezen, drogen of inleggen in zuur een optie om groente langer te bewaren.

Bewaaradviezen

Het is aan te raden verse groente niet langer dan 2 tot 5 dagen te bewaren. Dan blijven alle voedingsstoffen behouden. Voorgesneden groenten kunnen het best op dezelfde dag worden gegeten. In de groentewijzer staat onder meer de houdbaarheid per soort aangegeven. Vruchtgroenten als tomaat, paprika en komkommer kunnen bijvoorbeeld beter niet in de koelkast worden bewaard, want dan treedt er koudebederf op.

Andere bewaartips die gelden zijn:

  • Verwijder groenten uit de koelkast zodra er schimmel op zit.
  • Houd de groentelade van je koelkast goed schoon.
  • Bewaar groenten niet in een te kleine ruimte en laat ze niet vallen. 
  • Bewaar groenten bij de juiste temperatuur, zie hiervoor de groentewijzer. Bewaar groenten niet in afgesloten plastic zakken, maar in vocht- en luchtdoorlatend papier of gewoon een open zak. 

Bereiden

Het is belangrijk groente voor de bereiding altijd eerst te wassen. 

De bereidingswijze heeft invloed op hoeveel voedingsstoffen het lichaam eruit opneemt. Door rauwkost en bereide groente af te wisselen krijg je zoveel mogelijk verschillende voedingsstoffen binnen. 

Voorgesneden en ongesneden groente

Voorgesneden groente kan minder vitamine C bevatten dan ongesneden groente. Bij het schillen en snijden gaat vitamine C verloren. Bij groene groente komt bij snijden hiernaast een stof vrij, dat vitamine C afbreekt. Het verlies van vitamine C blijft beperkt als de voorgesneden groente luchtdicht is ingepakt.

Koken en stomen

Groente verliest tussen de 20 en 50% van de vitamines bij het koken. Daarom geldt het advies groente niet langer dan nodig te koken in weinig water. Ook zijn groente te blancheren of stomen. Bij stomen blijft er meer smaak en de meeste vitamines behouden. Het is aan te raden groente uit blik of pot kort te verwarmen totdat het water kookt. Kook diepgevroren groente met weinig water volgens de gebruiksaanwijzing op de verpakking.

Gezondheidseffecten

Groente eten is goed voor de gezondheid. Er is niet één groente die in alle voedingsstoffen kan voorzien. Verschillende soorten groente eten is de beste manier om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen. Groente helpt ook om op gewicht te blijven. Groente bevat namelijk weinig calorieën, maar wel veel voedingsvezels. Het geeft daardoor een vol gevoel.

Voedingsstoffen

Groente levert belangrijke voedingsstoffen, zoals vitamines en mineralen en voedingsvezels. In groente zit onder andere vitamine C, vitamine A, foliumzuur, kalium, ijzer en calcium. In groente zitten bovendien veel bioactieve stoffen, zoals carotenoïden. In principe kan ons lichaam zonder deze stoffen, maar ze spelen misschien wel een rol bij de positieve gezondheidseffecten van groente en fruit. 

De hoeveelheden voedingsstoffen verschillen erg tussen de verschillende groentesoorten. Ook binnen dezelfde soort kunnen verschillen bestaan. Afhankelijk van het ras, het seizoen, bodem, bemesting en klimaat kunnen de hoeveelheden voedingsstoffen variëren. Er zijn geen aanwijzingen dat biologisch geteelde groente meer voedingsstoffen bevat.

  • Vitamine C zit vooral in spitskool, bloemkool en rode paprika. Groenten zijn samen met fruit de belangrijkste bron van vitamine C.
  • De bioactieve stof carotenoïden kan in het lichaam worden omgezet in vitamine A. Dit zit in worteltjes, koolsoorten en donkergroene bladgroenten.  
  • Foliumzuur is nodig voor de groei en het in stand houden van het lichaam en voor de aanmaak van rode en witte bloedcellen. Groenten zijn de beste leverancier van foliumzuur. Met name groene bladgroenten zijn hiervan een belangrijke bron. 
  • Kalium is belangrijk voor een normale bloeddruk. Het zit vooral in tomaat en sla. 9% van de kalium die de Nederlander gemiddeld binnenkrijgt is afkomstig uit groenten. 
  • IJzer hebben we nodig voor het transport van zuurstof in ons lichaam en de stofwisseling. IJzer zit vooral in groene groenten. Van de hoeveelheid ijzer in plantaardige voeding neemt ons lichaam tussen de 1 en 10% op. 
  • Koolhydraten leveren energie. Groente levert dit vooral in de vorm van suiker. Groente en fruit leveren samen 5% van de hoeveelheid energie die de gemiddelde Nederlander binnenkrijgt. Groenten zijn goed voor 3%. 
  • Voedingsvezels zijn belangrijk voor een goede darmwerking. Groente is een goede bron van voedingsvezels. 

Ziekten

Mensen die veel groente en fruit eten hebben een lager risico op hart- en vaatziekten en bepaalde vormen van kanker. Het is nog niet helemaal duidelijk waarom groente de kans op ziekten verkleint. Waarschijnlijk gaat het om een combinatie van stoffen. Om die reden kan een vitaminepil groente niet vervangen. 

Als alle Nederlanders 200 gram groente per dag eten, kunnen per jaar ongeveer 18.000 hartinfarcten en beroerten, 5.000 sterfgevallen door hart- en vaatziekten en 2.300 sterfgevallen door kanker worden voorkomen. Het eten van meer dan 200 gram groente per dag dringt mogelijk het risico op ziekten nog verder terug. 

Er zijn aanwijzingen dat het eten van groente het risico op het krijgen van bepaalde vormen van kanker verlaagt. Het gaat dan vooral om kanker in het hoofd-halsgebied, de slokdarm en de maag. De schattingen van het beschermende effect verschillen per onderzoek en lopen uiteen. De kans op het krijgen van kanker zou 15 tot 20% minder worden, maar de recentste studies komen lager uit. 

Groente beschermt mogelijk ook tegen andere ziekten, zoals oogaandoeningen als staar en luchtwegaandoeningen. Hiervoor is nog onvoldoende bewijs gevonden.

Allergie

Een allergische reactie kan optreden bij vrijwel alle voedingsmiddelen, dus ook bij groenten. Mensen met hooikoorts kunnen sommige groenten beter niet eten. Het gaat om groenten met stoffen die erg op pollen lijken. Zo kunnen mensen met een bijvoetallergie beter geen selderij en wortel eten en mensen met een graspollenallergie geen tomaat. 

Veiligheid

Nitraat

Nitraat in groente kan tijdens het bereiden of bewaren worden omgezet in nitriet.

Bestrijdingsmiddelen

Op groente kunnen resten van bestrijdingsmiddelen zitten. Dat zijn er zo weinig dat ze niet schadelijk zijn voor de gezondheid. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit controleert of er niet meer resten op groente zitten dan wettelijk is toegestaan. Bij biologische groente zijn er geen chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt.

Bacteriën

Op groente kunnen ziekmakende  bacteriën voorkomen, zoals salmonella en E. coli. Zij kunnen een voedselinfectie veroorzaken. Het is daarom belangrijk om groente altijd zorgvuldig te wassen voor gebruik onder stromend water. Daarmee verwijder je vuil en stof en eventueel aanwezige ziekmakende bacteriën.

Natuurlijke gifstoffen

In de meeste groenten zitten kleine hoeveelheden natuurlijke gifstoffen. Dat zijn er zo weinig dat ze niet schadelijk zijn voor de gezondheid. De kans is klein dat je te veel natuurlijke gifstoffen binnenkrijgt. Producten met een te hoog gehalte natuurlijke gifstoffen liggen niet in de winkel. 

In groene tomaten zit de natuurlijke gifstof tomatine. In de groene delen van aardappelen zit de natuurlijke gifstof solanine. Deze zijn beter niet te eten. 

Oxaalzuur is een stof die onder andere in spinazie, rabarber en postelein zit. Deze stof kan in combinatie met calcium bijdragen aan het ontstaan van nierstenen. Toch is het belangrijk om juist voldoende calcium binnen te krijgen. Dit beperkt namelijk de opname van oxaalzuur uit de darmen, waardoor het risico op nierstenen kleiner wordt.

Zware metalen kunnen in groenten terechtkomen door industriële milieuvervuiling, maar dit is in Nederland nauwelijks een probleem.

Voedingsadvies

Groente levert weinig calorieën en veel voedingsstoffen. De hoeveelheden voedingsstoffen verschillen erg tussen de verschillende groenten. Een gezonde voeding bevat daarom veel verschillende soorten groente. Verse groente heeft daarbij de voorkeur, daar zitten de meeste voedingsstoffen in. 

Groente uit de diepvries, pot of blik bevat bijna net zoveel voedingsstoffen als verse groente. Ze zijn dus ook een gezonde keus. Het nadeel van groente uit blik of pot is dat er extra zout inzit. Groente à la crème is een minder gezonde keus vanwege het vet. 

Het advies is om niet vaker dan twee keer per week nitraatrijke groente te eten. Nitraatrijke groenten zijn andijvie, rode bieten, snijbiet, bleekselderij, Chinese kool, koolrabi, paksoi, postelein, raapstelen, waterkers, alle soorten sla, spinazie, spitskool en venkel.

Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid

De Schijf van Vijf voor jou geeft adviezen gebaseerd op leeftijd en geslacht. Voor volwassenen geldt over het algemeen het advies van 200 gram groente per dag. 

De Schijf van Vijf voor jou:

Aanbevolen dagelijkse hoeveelheden

Ik ben een: Mijn leeftijd is 

Etiket

Wat er op de groenteverpakkingen moet staan, is vastgelegd in de Warenwet. Op een etiket staan onder meer de ingrediënten, de houdbaarheidsdatum, het gewicht en het land van herkomst vermeld. Aan verse, niet-voorverpakte groenten worden nauwelijks eisen gesteld. Alleen de naam en land van herkomst moeten worden vermeld. 

Kijk naar het online etiket voor meer uitleg over de verschillende onderdelen van het etiket.

Keurmerken

Aan keurmerken is te zien hoe groente is geteeld. Groente met een keurmerk voldoet aan de voorschriften van de organisatie die het keurmerk verstrekt.  

Duurzaamheidsaspecten

Voor het verbouwen van voedsel is energie nodig. De groenteteelt heeft daarom invloed op het klimaat. De verwarming en verlichting van kassen kost vooral in de winter veel energie. Ook het vervoer van groenten en het gebruik van machines bij de teelt kosten energie. 

Verse groenten die niet uit kassen, maar buiten van de volle grond komen beïnvloeden het klimaat het minst. In Nederland komt 1/5 deel van de groenten uit de volle grond en 2/3 uit een kas. De rest is geïmporteerd. 

De glastuinbouwsector en de overheid zoeken naar mogelijkheden om kassen te bouwen die energiezuinig zijn. Zo worden bijvoorbeeld onder de naam Nature’s Choice vleestomaten verbouwd op aardwarmte. 

Energieverbruik

Groente kan je rangschikken naar energieverbruik, van laag naar hoog: 

  1. Groente van het seizoen en uit de regio  
  2. Knolgroenten, zoals wortelen en uien uit Nederland  
  3. Blik- en potgroente 
  4. Diepvriesgroente 
  5. Groente uit Zuid-Europa  
  6. Groente uit Nederland uit de kas in de winter, zoals tomaat, paprika, komkommer, sla  
  7. Groente van buiten Europa per vliegtuig, sperziebonen, peulen en asperges.

Milieu Centraal heeft een  groente- en fruitkalender samengesteld, waar je in één oogopslag op kunt zien hoeveel energie het heeft gekost om een bepaald product in een bepaald seizoen in de winkel te krijgen. 

Groente van het seizoen

Groenten van het seizoen zijn minder belastend voor het milieu dan geïmporteerde groenten of kasgroenten. In de groente- en fruitwijzer staat de beschikbaarheid per seizoen. 

Je kunt er ook voor kiezen om een groentenabonnement te nemen. Iedere week krijg je voor een bepaalde prijs via de speciaalzaak een, meestal biologisch, groentepakket bezorgd met producten van het seizoen.

Natuurvriendelijke teelt

Een groenteteler heeft een GlobalGap-certificaat nodig om zijn producten aan supermarkten te kunnen verkopen. Global Good Agricultural Practice (GlobalGAP) stelt wereldwijd eisen aan boeren en tuinders voor voedselveiligheid, duurzaamheid en kwaliteit. Hiernaast kunnen groentetelers en bedrijven die hun groente kopen eigen afspraken maken over natuurvriendelijke teelt. 

Kenmerken van natuurlijke teelt zijn:

  • Telers gebruiken zaden die minder gevoelig zijn voor plagen en ziekten. Het telen gebeurt in die klimaatgebieden waar de groenten van nature het beste groeien.
  • Er worden geen of slechts minimaal bestrijdingsmiddelen gebruikt. Wanneer het toch nodig is worden de minst belastende middelen gebruikt. Voor bemesting worden alleen organische stoffen gebruikt van het eigen bedrijf. 
  • Het is wisselteelt. Dit belast de grond minder omdat de gewassen elk jaar ergens anders staan.
  • Er is geen sprake van genetische manipulatie.
  • Binnen 2 uur na de oogst worden de gewassen verwerkt. 

Meer informatie

Kijk voor meer informatie over bestrijdingsmiddelen op de website www.allesoverbestrijdingsmiddelen.nl

Voedingskenmerken

Voedingswaarden
Gegevens per 100 g / ml (bron: NEVO)
Energie
Energiewaarde in kJ52 kJ
Energiewaarde in kcal13 kcal
Vet
Vet totaal0,4 g
Vetzuur
Vetzuren verzadigd0,1 g
Vetzuren trans0,0 g
Vetzuren enkelvoudig onverzadigd cis0,0 g
Vetzuren meervoudig onverzadigd0,2 g
Vetzuren n-3 meervoudig onverzadigd cis0,1 g
Vetzuren n-6 meervoudig onverzadigd cis0,1 g
Linolzuur0,1 g
ALA0,11 g
EPA0,00 g
DHA0,00 g
Vezel
Voedingsvezel1,2 g
Eiwit
Eiwit totaal1 g
Eiwit plantaardig1 g
Vitamines
Vitamine B20,06 mg
Vitamine C0 mg
Retinol act equivalent69 µg
Vitamine D0,0 µg
Vitamine E0,2 mg
Vitamine B10,04 mg
Vitamine B120,00 µg
Vitamine B60,045 mg
Folaat equivalenten28,4 µg
Nicotinezuur0,3 mg
Alfa-caroteen11 µg
Beta-caroteen814 µg
Luteïne1010 µg
Zeaxanthine19 µg
Beta-cryptoxanthine25 µg
Lycopeen10 µg
Overigen
Alcohol0 g
Water96 g
Cholesterol0,0 mg
As1 g
Koolhydraten
Glucose0,1 g
Fructose0,2 µg
Lactose0,0 g
Maltose0,0 g
Saccharose0,0 g
Polyolen0,00 g
Koolhydraten0,3 g
Mono- en disacchariden0,3 g
Polysacchariden0,0 g
Natrium/zout
Natrium0,008 g
Zout0,020 g
Mineralen
Kalium352 mg
Magnesium15 mg
Calcium49 mg
Fosfor36 mg
IJzer0,7 mg
Selenium0 µg
Jodium2 µg
Koper0,04 mg
Zink0,41 mg
sluit venster
Informatie over bewaren, bereiden en duurzaam eten
Bewaren
Bewaartijd in koelkast (dagen)3
Bereiden
Magnetron in minuten (ca. 650 Watt)3
Duurzaamheid
Klimaatbelasting
1 = 100 gram CO2-eq
Watergebruik
1 = 120 liter water
Landgebruik
1 = 1 m2
Seizoen
Januari
Februari
Maart
April
Mei
Juni
Juli
Augustus
September
Oktober
November
December
sluit venster