Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
Menu van de Week Recept van de dag
Met rozijnen en pijnboompitten
2 personen
0-15 minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op 2 manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Kookboek Groente
Groenten zijn prachtige producten uit de... Bestel nu € 12,95
Populair
Alles over afvallen
Afvallen zonder dieet is de beste manier... Bestel nu € 9,95
Ga naar
 

Keurmerken

Een keurmerk helpt bij het kiezen voor gezondere en meer duurzame producten. Keurmerken zijn meestal goed te herkennen aan een logo op de verpakking. 

Keurmerken moeten voldoen aan bepaalde eisen. Deze zijn per keurmerk verschillend. Er zijn keurmerken die voldoen aan eisen voor duurzaamheid, voor herkomst en kwaliteit en voor gezondheid.

Een onafhankelijke partij keurt of een keurmerk voldoet aan de specifieke eisen. Wanneer dit zo is, komt het keurmerk op de verpakking te staan.

Omschrijving

Een keurmerk is een hulpmiddel op de verpakking van voedingsmiddelen voor het maken van een duurzame of gezonde keuze. Een keurmerk geeft bijvoorbeeld aan dat het product is gemaakt met extra aandacht voor het milieu of dierenwelzijn. Je ziet zo bijvoorbeeld of de vis duurzaam is gevangen, of een kip een ‘beter leven’ heeft gehad en of er sprake is van eerlijke handel (fair trade). Het kan ook aangeven dat het product is toegestaan in een bepaald voedingspatroon. Keurmerken voor eten en drinken staan meestal in de vorm van een herkenbaar logo op de verpakking. De afgelopen jaren zijn er steeds meer keurmerken bijgekomen. Fabrikanten plaatsen ook steeds vaker een eigen duurzaamheidslogo op hun producten. Daardoor is het niet altijd meer duidelijk wat de meest duurzame keuze is.

Keurmerken zijn naast een handig hulpmiddel een goede manier om fabrikanten te stimuleren gezondere en duurzamere producten te ontwikkelen. 

Topkeurmerken

  • Inmiddels zijn er bijna 90 duurzaamheidskeurmerken, merkjes en logo’s voor voeding in omloop. Om de keuze wat makkelijker te maken heeft Milieu Centraal met medewerking van het Voedingscentrum en andere experts de keurmerken opnieuw beoordeeld. Bij de beoordeling is vooral gekeken naar de duurzaamheidswinst (hoe hoog zijn de duurzaamheidseisen), transparantie en betrouwbaarheid. Transparantie betekent dat informatie over het keurmerk makkelijk te vinden is en een goed beeld geeft waar het keurmerk over gaat en wat de eisen zijn. Er is ook onderscheid gemaakt tussen onafhankelijke keurmerken en de eigen logo’s van fabrikanten.

    Uit de beoordeling zijn 11 topkeurmerken naar voren gekomen. Dit zijn keurmerken die het hoogst scoren op de gebieden controle, transparantie en milieu, dierenwelzijn of mens en werk:
  • ASC
  • Beter Leven keurmerk (2 en 3 sterren)
  • Demeter
  • EKO
  • Europees keurmerk voor biologische landbouw
  • Fairtrade/Max Havelaar
  • Milieukeur
  • MSC
  • Rainforest Alliance
  • RSPO Certified Sustainable Palm Oil
  • UTZ
Dit wil niet zeggen dat andere keurmerken niet bruikbaar zijn, maar die scoren minder hoog op genoemde punten. De scores zijn terug te vinden in de Keurmerkenwijzer van Milieu Centraal.

Indeling van keurmerken

Keurmerken zijn in te delen in:
  • Duurzaamheidskeurmerken: met deze keurmerken kun je makkelijker kiezen op 3 gebieden. Namelijk op dierenwelzijn, eerlijke handel en natuur en milieu. Voor specifiek dierenwelzijn is er De Boodschappenhulp Dierenwelzijn. Hiermee krijg je makkelijk inzicht in wat een keurmerk vertelt over het leven van een dier.
  • Keurmerken op basis van herkomst en kwaliteit: door deze keurmerken weet je waar een product vandaan komt en hoe het gemaakt is. Zo kan een product een keurmerk krijgen wanneer er rekening gehouden is met traditionele productiewijzen of de streekcultuur. Halal en Koosjer zijn keurmerken waarbij rekening gehouden is met een bepaalde levensbeschouwing
  • Gezondheidskeurmerken: deze keurmerken helpen je bij het maken van een gezondere keuze. Het Vinkje is hier het bekendste voorbeeld van. Maar ze kunnen bijvoorbeeld ook helpen bij het kiezen voor producten met een bepaalde samenstelling, bijvoorbeeld zonder gluten.  

Er zijn ook nog andere informatielogo’s: afbeeldingen die informatie geven over iets anders dan kwaliteitseisen van het product, bijvoorbeeld het glasbaklogo.  

Overzicht van keurmerken

Hieronder vind je een overzicht van de meest gebruikte keurmerken. 

   Topkeurmerk Dieren-welzijn  Eerlijke handel  Natuur en Milieu   Herkomst en kwaliteit   Gezond-heid 
Beter Leven kenmerk 1-ster     x        
Beter Leven kenmerk 2 sterren  x  x        
Beter Leven kenmerk 3 sterren   x  x        
Dolphin Safe     x        
France Limousin     x        
Label Rouge     x        
Scharrelkippenvlees     x        
Scharrelrundvlees     x        
Scharrelvarkensvlees     x        
Weidemelk    x        
             
Fairtrade-Max Havelaar   x    x  x    
Rainforest Alliance   x    x  x    
UTZ Certified   x    x  x    
             
ASC   x      x    
Demeter   x  x    x    
EKO-keurmerk  x  x    x    
Erkend Streekproduct         x  x  
Europees biologisch keurkerk   x  x    x    
Milieukeur   x  x    x    
MSC-keurmerk   x      x    
RSPO Certified Sustainable Palm Oil  x      x    
VISwijzer        x    
       
   
Ambachtelijk Korenmolenaars Gilde           x  
Beschermde Geografische Aanduiding           x  
Beschermde Oorsprongsbenaming           x  
Gegarandeerde Traditionele Specialiteit           x  
Grated Cheese Quality controlled           x  
Halal           x  
IKB           x  
Koosjer           x  
Vegetarisch keurmerk           x  
             
Glutenvrij            x
Happy Tooth            x
Verantwoord frituren            x
Vinkje            x
100% volkoren             x
 
*De VISwijzer is geen keurmerk maar een betrouwbare indeling voor duurzaam gevangen vis. 

Hoe gaat een keuring in zijn werk?

Producten met een keurmerk voldoen aan van te voren vastgelegde voorschriften. Deze voorschriften kunnen gaan over de kwaliteit van een product, over de samenstelling of over de manier waarop het gemaakt is.

Een bedrijf geeft eerst aan dat ze graag een product van een keurmerk willen voorzien. Vervolgens voert een onafhankelijke partij de keuring uit. Als een product voldoet aan de gewenste voorschriften mag een bedrijf het keurmerk gebruiken. Controles vinden meestal jaarlijks en onaangekondigd plaats. Ook is het belangrijk dat het helder is wat er gebeurt als bedrijven niet volgens de eisen werken; wanneer krijgen ze boetes en wanneer verliezen ze het keurmerk?

Om de betrouwbaarheid nog verder te vergroten staan diverse keurmerkorganisaties ook nog onder toezicht van Raad voor Accreditatie. Deze let er bijvoorbeeld op dat de controleurs goed opgeleid zijn en dat er voldoende controles plaatsvinden.

Keurmerken in eigen beheer

Supermarkten hebben vaak eigen logo’s. De eisen hiervan zijn hetzelfde als andere keurmerken. Zo gelden voor Fairglobe (Lidl) dezelfde eisen als voor Max Havelaar en voor Jumbo Bewust gelden de voorschriften van Milieukeur vlees. 

Eten veilig (ver)kopen op Koningsdag

Geef ziekmakers geen kans

Weer of geen weer, in Nederland gaan wij met Koningsdag de straat op! Waar moet je nu op letten als je op straat eten koopt of verkoopt?