Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg
Menu van de Week Recept van de dag
Drie soorten in één klap
2 personen
0-15 minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op twee manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Lekker eten met minder zout
Een praktisch boek voor iedereen die minder... Bestel nu € 9,95
Populair
Gezond eten met de Schijf van Vijf
Geheel vernieuwd! Iedereen weet dat gezond... Bestel nu € 9,95
Ga naar

Tip

Praktisch naslagwerk Het boek 'Alles over E-nummers en etiketten' bevat informatie over alle E-nummers, zoals cyclamaat en aspartaam. Inclusief handige index waarmee je kunt zoeken op zowel E-nummer als stof en in welke producten het zit.  Bekijk het boek

Aspartaam

Aspartaam is een kunstmatige zoetstof, die ongeveer 200 keer zoeter is dan suiker en nauwelijks calorieën levert. Je vindt aspartaam vooral in light frisdrank, suikervrij snoepgoed en zoetjes. Het heeft het E-nummer E951. 

Aspartaam is een veilige zoetstof zolang het gebruik onder de aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) blijft. Aangezien aspartaam een E-nummer heeft, is het gegarandeerd dat je er niet te veel van binnen krijgt, zelfs al drink je veel light frisdrank.

Een onderdeel van aspartaam is fenylalanine. Mensen met de erfelijke stofwisselingsziekte phenylketonurie (PKU) kunnen dat niet afbreken. Op het etiket van producten met aspartaam staat daarom de waarschuwing ‘Bevat een bron van fenylalanine’. 

Omschrijving

Aspartaam (E951) is een zoetstof, die ongeveer 200 keer zoeter is dan suiker en nauwelijks calorieën levert. Aspartaam is een kunstmatige  zoetstof. Het komt in de natuur niet voor. 

Waar kan aspartaam in voorkomen?

Aspartaam kan voorkomen in producten met verlaagde energetische waarde of zonder toegevoegde suiker, zoals:

  • Light frisdranken en light bier 
  • Snoep en chocolade
  • Yoghurtdranken, ijs en desserts
  • Jam, vruchtenmoes en nectar
  • Zoetjes
  • Suikervrije medicijnen

Gezondheidseffecten

Aspartaam valt in het lichaam uiteen in methanol en de lichaamseigen aminozuren fenylalanine en asparaginezuur. Aminozuren zijn de bouwstoffen van eiwit.

Het lichaam verwerkt aspartaam hetzelfde als ieder ander natuurlijk eiwitbrokstukje. 

Fenylalanine en asparaginezuur

Fenylalanine en asparaginezuur zijn onderdelen van ieder eiwit, bijvoorbeeld melk- en kippenei-eiwit. Je hebt aminozuren nodig om lichaamseiwit op te bouwen. 

PKU-patiënten mogen niet te veel fenylalanine binnenkrijgen omdat zij dit aminozuur niet goed kunnen omzetten in eiwitten en signaalstoffen. Als ze te veel fenylalanine binnenkrijgen hopen afbraakproducten  zich op in het bloed, met hersenbeschadiging tot gevolg. PKU is een aangeboren afwijking. Elke baby wordt hierop getest met een hielprikje. 

Methanol

Bij het afbreken van aspartaam in het lichaam ontstaat een kleine hoeveelheid methanol. Het lichaam maakt zelf ook een beetje methanol aan. In grote hoeveelheden kan methanol gezondheidsproblemen zoals blindheid veroorzaken. Een schadelijke hoeveelheid methanol zit alleen in zelf gestookte jenever die ondeskundig is gedestilleerd.

In 1 liter light frisdrank zit ongeveer evenveel methanol als in vruchtensap en wijn. De dagelijkse inname van methanol van mensen die alleen light frisdrank drinken is ongeveer 200 keer zo laag als de hoeveelheid methanol die slecht kan zijn voor je gezondheid.

Veiligheid

Aspartaam is een veilige zoetstof. Daarom heeft aspartaam in de Europese Unie een E-nummer (E951) gekregen.

De aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) van aspartaam is 40 milligram per kilo lichaamsgewicht. Deze hoeveelheid mag je gedurende je hele leven dagelijks binnenkrijgen zonder enige gezondheidsschade op te lopen. 

Er gelden dezelfde veiligheidseisen als bij andere E-nummers.

Verwarring rond aspartaam

Soms hoor je dat aspartaam een verband heeft met het ontstaan van ernstige aandoeningen zoals hersentumoren, hoofdpijn en gedragsveranderingen. Deze uitlatingen zijn vrijwel altijd terug te voeren op onzorgvuldig onderzoek en onterechte conclusies. Negatieve resultaten uit gedegen onderzoek zijn altijd aanleiding voor de autoriteiten om de veiligheid opnieuw na te gaan. 

Er bestaan geen studies die aanwijzingen geven dat aspartaam slecht is voor de gezondheid of kankerverwekkend is. In 2006 en 2007 zijn 2 studies gepubliceerd door het Italiaanse Ramazzini Instituut, waaruit zou blijken dat proefdieren kanker krijgen als gevolg van aspartaam. 

Naar deze studies is zeer goed gekeken door de Europese Voedselveiligheidsautoriteit (EFSA). Hun conclusie was dat de tumoren die waren gevonden niet kwamen doordat de ratten aspartaam kregen, maar omdat ze chronische ontstekingen hadden aan de ademhalingsorganen. De ratten waren dus al ziek voordat ze getest werden. Bovendien bleek de statistiek in het onderzoek niet te kloppen.

Voedingsadvies

Producten met E-nummers, zoals aspartaam, kun je veilig eten en drinken.

Bij een normaal eetpatroon krijg je niet te veel aspartaam binnen. Om over de aanvaardbare dagelijkse inname heen te gaan, zou je meer dan 2,5 liter light frisdrank met aspartaam per dag moeten drinken. Om een gezondheidseffect te zien van de methanol die in het lichaam vrijkomt uit aspartaam zou je  zelfs meer dan 36 liter light frisdrank met aspartaam per dag moeten drinken.

Aspartaam heeft ook geen effect op het bloedsuikergehalte en is dus geschikt voor mensen met diabetes.

Kinderen en volwassenen kunnen dus zonder bezwaar light frisdranken met aspartaam drinken. Het Voedingscentrum geeft echter de voorkeur aan het drinken van water, omdat het zuur in frisdrank het tandglazuur aantast.

Etiket

Omdat mensen met fenylketonurie (PKU) niet te veel fenylalanine mogen innemen, staat op alle producten met aspartaam de waarschuwing: 'bevat een bron van fenylalanine'. Mensen die geen PKU hebben hoeven zich dus geen zorgen te maken over deze waarschuwing.

Meer informatie

Meer informatie over aspartaam is te vinden op de website van de Europese voedselveiligheidsautoriteit (EFSA).