Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
Menu van de Week Recept van de dag
Lekker met snijbonen
2 personen
30+ minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op 2 manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Kookboek Groente
Groenten zijn prachtige producten uit de... Bestel nu € 12,95
Populair
Alles over afvallen
Afvallen zonder dieet is de beste manier... Bestel nu € 9,95
Ga naar

Aspartaam is een intensieve zoetstof, die ongeveer 200 keer zoeter is dan suiker en nauwelijks calorieën levert. Het wordt in een fabriek gemaakt. Je vindt aspartaam vooral in dranken en snoep. Het heeft het E-nummer E951. Als in een product aspartaam gebruikt is, dan staat die naam op het etiket, of het E-nummer.

Aspartaam heeft een E-nummer. Dat betekent dat de stof door de Europese autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) gecontroleerd is en dat het gebruik veilig is. Pas als zeker is dat een stof niet schadelijk is voor de gezondheid en je er niet te veel van binnen kunt krijgen, krijgt een stof een E-nummer. 

Er zijn verhalen in omloop die mensen waarschuwen voor aspartaam, omdat dit schadelijk voor de gezondheid zou zijn. Deze verhalen zijn vaak gebaseerd op verkeerde conclusies en onzorgvuldige onderzoeken. 

Producten met aspartaam zijn niet geschikt voor mensen met de erfelijke aandoening fenylketonurie (PKU).

Omschrijving

Zoetstoffen zoals aspartaam (E 951) vervangen suiker, of een deel daarvan, in bijvoorbeeld dranken, sap of zuivel. Ze zorgen ervoor dat deze producten even zoet smaken als producten waar meer suiker in zit, maar ze bevatten minder calorieën. Alle zoetstoffen die in voedingsmiddelen gebruikt mogen worden hebben een E-nummer.  

Je hebt ook de zoetstof aspartaam-acesulfaamzout (E 962), een mengsel van de zoetstoffen acesullfaam-K (E 950) en aspartaam. Aspartaam en aspartaam-acesulfaamzout zijn intensieve zoetstoffen. Ze zijn ongeveer 200 keer zoeter dan suiker en leveren nauwelijks calorieën. Ze worden kunstmatig gemaakt in de fabriek door stoffen te bewerken. Ze komen in de natuur niet voor.  

Waar kan aspartaam in voorkomen?

In de onderstaande lijst zie je 8 producten  die een goede indruk geven waar aspartaam in kan zitten. Dit is geen volledige lijst, want het wordt aan veel producten toegevoegd. Wil je van andere E-nummers weten waar ze inzitten? Kijk hiervoor bij E-nummers

Aspartaam   E-nummer Waar kan het inzitten? 
Aspartaam  E 951  Zuivelproducten, IJs, Chocolade, Ontbijtgranen, Zoetzure vis in blik of glas, Soepen, Vruchtendranken, Frisdranken
 
Aspartaam-acesulfaamzout  E 962 Zuivelproducten, Jam, Boterhampasta (bijvoorbeeld op basis van cacao), Ontbijtgranen, Koek en gebak, Zoetjes, Vruchtendranken, Desserts

Gezondheidseffecten

Aspartaam heeft een E-nummer. Dit betekent dat de stof goed onderzocht is, is goedgekeurd en dat het veilig gebruikt kan worden. 

Verwarring rond zoetstoffen

Toch zijn er mensen die producten met aspartaam liever mijden. Dat komt vooral doordat er verhalen in omloop zijn die mensen waarschuwen voor E-nummers zoals aspartaam, omdat deze schadelijk voor de gezondheid zouden zijn. Deze verhalen zijn vaak gebaseerd op verkeerde conclusies en onzorgvuldige onderzoeken. Hoe onderzoek werkt in de voedingswetenschap, lees je hier

In 2006 en 2007 zijn  2 studies gepubliceerd door het Italiaanse Ramazzini Instituut, waaruit zou blijken dat proefdieren kanker krijgen als gevolg van aspartaam. Naar deze studies is zeer goed gekeken door de Europese Voedselveiligheidsautoriteit (EFSA). Hun conclusie was dat de tumoren die waren gevonden niet kwamen doordat de ratten aspartaam kregen, maar omdat ze chronische ontstekingen hadden aan de ademhalingsorganen. De ratten waren dus al ziek voordat ze getest werden. Bovendien bleek de statistiek in het onderzoek niet te kloppen. 

Minder calorieën met zoetstoffen

Aspartaam bevat nauwelijks calorieën. Als je producten eet of drinkt waar de suiker is vervangen door aspartaam, krijg je minder calorieën binnen.  

Effect op bloedsuikerspiegel en gebit

Als je producten eet of drinkt waarin de suiker is vervangen door zoetstoffen zoals aspartaam, dan zorgt dit voor een minder hoge toename van je bloedsuikerspiegel dan als je dezelfde producten eet met suiker.  Ook zijn producten waarin de suiker is vervangen door zoetstoffen beter voor je tanden dan dezelfde producten met suiker.  Zoetstoffen spelen namelijk in tegenstelling tot suiker geen rol bij het ontstaan van tandcariës (gaatjes). Zowel frisdranken met als zonder suiker bevatten echter wel zuren die tanderosie veroorzaken (aantasting van het tandglazuur). 

Mensen met PKU

Mensen met ‘fenylketonurie’ (PKU) moeten aspartaam mijden. Mensen met de erfelijke aandoening PKU kunnen het aminozuur fenylalanine uit aspartaam niet goed afbreken. Dit heeft negatieve effecten in de hersenen als gevolg. Elke baby in Nederland wordt op deze ziekte getest met een hielprikje. Op producten met aspartaam (E 951 en E 962) staat voor mensen met deze aandoening de waarschuwing “bevat aspartaam (een bron van fenylalanine)” of “bevat een bron van fenylalanine”. 

Verwerking in het lichaam

Aspartaam wordt in ons lichaam omgezet in de aminozuren fenylalanine en asparaginezuur, waarbij methanol ontstaat. Dit zijn bekende stoffen voor het lichaam, ze kunnen goed verwerkt worden. 

Bij het afbreken van aspartaam in het lichaam ontstaat een kleine hoeveelheid methanol. In grote hoeveelheden kan methanol gezondheidsproblemen zoals blindheid veroorzaken.  

Uit één liter light-frisdrank gezoet met aspartaam kan 55 milligram methanol gevormd worden. Dit is minder dan er van nature in één liter vruchtensap zit.  

Veiligheid

In de Europese verordening die gaat over het gebruik van E-nummers staat aan welke levensmiddelen aspartaam mag worden toegevoegd. Ook staat er wat het maximum toegelaten gehalte is. Hierdoor kun je er niet te veel van binnen krijgen. De in de EU toegelaten zoetstoffen, zoals aspartaam, zijn uitgebreid onderzocht op veiligheid door de EFSA. Lees hier meer over de veiligheidseisen van E-nummers.

Voedingsadvies

Producten met E-nummers, zoals aspartaam, kun je veilig eten en drinken. Zelfs als je erg veel producten gebruikt, krijg je bij een normaal eetpatroon niet te veel zoetstof binnen. Een light-product kan een goed alternatief zijn voor een gewoon product. Het kan passen in een gezond voedingspatroon, maar het is niet zo dat je alle light-producten onbeperkt kunt eten. Sommige light-producten bevatten nog steeds veel calorieën. Sommige mensen willen aspartaam of andere E-nummers toch liever vermijden. Het is niet nodig aspartaam te vermijden, maar er is ook niets op tegen. Aspartaam zit vaak in bewerkte producten die niet in de Schijf van Vijf. Om die reden kun je deze producten beter niet te vaak en te veel eten.

Etiket

Als in een product aspartaam gebruikt is, dan staat dit bij de ingrediënten. Op het etiket staat de term ‘zoetstof’ gevolgd door ‘aspartaam’ of ‘het E-nummer.  

Bij voedingsmiddelen die één of meer zoetstoffen bevatten, staat verder op het etiket bij de naam van het voedingsmiddel ”met zoetstof(fen)” of “met suiker(s) en zoetstof(fen)”.  

Waarschuwingen op het etiket

Voor PKU-patiënten staat op producten met aspartaam (E 951 en E 962) de waarschuwing: “bevat aspartaam (een bron van fenylalanine)” of “bevat een bron van fenylalanine”. 

Meer informatie

Meer informatie over aspartaam is te vinden op de website van de Europese voedselveiligheidsautoriteit (EFSA).

Tip

E-nummertabel

In deze praktische gids gaan we dieper in op E-nummers. Hoe worden ze gemaakt, zijn ze schadelijk voor je gezondheid? Deze gids helpt je om meer inzicht te krijgen in het etiket en wat je daarop allemaal kunt vinden. Een handig hulpmiddel als je meer wilt weten over je eten.

Bekijk