Omschrijving
Vruchtensappen zijn dranken. Vruchtensappen voorzien je lichaam net als andere dranken van vocht, en bevatten ook nog gezonde stoffen uit fruit. Omdat bij de bereidingswijze voedingsstoffen verloren kunnen gaan kunnen vruchtensappen vers fruit echter niet vervangen.
Sinaasappelsap, grapefruitsap en ananassap hebben nog wel een goede voedingswaarde, en kun je de helft van de aanbeveling vervangen door één glas van deze sappen. Het maakt daarbij niet uit of dit vers geperst sap, koelvers sap of sap uit concentraat is. In deze goede vruchtensappen zit nog voldoende vitamine C en andere belangrijke stoffen die je lichaam gezond houden. Het maakt daarbij niet uit of dit vers geperst sap, koelvers sap of sap uit concentraat is.
Sap uit concentraat wil zeggen dat het water eruit is gehaald en later weer toegevoegd. Dit maakt het gemakkelijker om het sap te vervoeren. Sap uit sapconcentraat kan buiten de koeling worden bewaard. Op het etiket moet staan of het sap uit concentraat is.
Koelverse sappen worden in de koelkast bewaard. Ze hebben een korte houdbaarheid. Koelvers sap kan zowel afkomstig zijn uit concentraat als vers sap. Het verschil is dat koelvers sap niet is gepasteuriseerd. De smaak lijkt het meest op vers geperst sap.
In vers geperst sap zit meestal meer vitamine C dan in sap uit een pak of fles. Sinaasappelsap met vruchtvlees bevat nog meer vitamine C en er zitten ook voedingsvezels in.
Na het openen van een fles of pak sap neemt het vitamine C-gehalte af. Voor zure sappen, zoals sinaasappelsap, neemt het gehalte aan vitamine C af met maar ongeveer 2% per dag. Door sap te schudden kan er meer vitamine C verloren gaan. Dat komt door de zuurstof die door het schudden in het sap komt.
Vruchtensappen bevatten ook calorieën, voornamelijk door de aanwezigheid van vruchtensuikers, zoals fructose. In 1 glas vruchtensap zitten gemiddeld 65 kilocalorieën. Vruchtensappen bevatten daardoor wat meer calorieën dan andere dranken. Drink daarom niet te veel vruchtensap per dag.
(Bron: NEVO-tabel 2006 en Maten, Gewichten en Codenummers 1997 en 2003. Rapport Landbouwuniversiteit en TNO voeding.)
Vruchtendrank, vruchtennectar en dubbeldrank zijn niet hetzelfde als vruchtensap volgens de Warenwet. Het zijn geen 100% fruitsappen. Zij bevatten naast vruchtensap water, toegevoegde suiker en vaak ook citroenzuur, aroma’s en andere hulpstoffen. Deze dranken zijn niet geschikt om vers fruit te vervangen. Er zit veel minder vitamine C in dan in sap, tenzij het extra is toegevoegd.
Vruchtendrank, vruchtennectar en dubbeldrank bestaan voor een deel uit vruchtensap in plaats van 100%. Het sapgehalte moet op de verpakking staan. Zit er minder sap in dan volgens de warenwet is toegestaan, dan heet het limonade met vruchtenextract. Er mag extra water en suiker zijn toegevoegd.
Aan sap, vruchtendrank en nectar mogen ook extra vitamines, mineralen en vruchtvlees worden toegevoegd. Dat moet dan op het etiket staan. Op het etiket hoeft niet te worden vermeld of sap is gepasteuriseerd. Een bewaaradvies is wel verplicht.
Bewaren
Vruchtensappen kunnen 3 tot 4 dagen in de koelkast worden bewaard.
Sap uit concentraat kan 3 maanden ongeopend buiten de koelkast worden bewaard. Dat komt doordat dit sap gepasteuriseerd is, waardoor de houdbaarheid is verlengd.
Flessen sap kunnen het beste in het donker bewaard worden, omdat anders het vitamine C-gehalte sneller terugloopt. Vitamine C wordt onder invloed van licht afgebroken.
Voordelen voor de gezondheid
Vruchtensappen die van nature een bepaalde hoeveelheid vitamine C en foliumzuur bevatten zijn een alternatief voor vers fruit. Dit zijn sinaasappelsap, grapefruitsap en ananassap.
Vervang niet meer dan de helft van het fruit per dag door vruchtensap. Het effect van fruit op de gezondheid is groter. Hoe dat precies zit, is nog niet helemaal duidelijk. Bekend is wel dat in fruit meer voedingsvezels zitten dan in vruchtensappen.
Vruchtensappen zoals appelsap en druivensap zijn niet geschikt om vers fruit te vervangen, omdat er geen vitamine C en vezel in zit.
Duurzaamheidsaspecten
Biologische vruchtensappen worden gemaakt van biologisch geteeld fruit. Bij de teelt zijn geen chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest gebruikt. Aan biologische vruchtensappen wordt het conserveermiddel sulfiet niet toegevoegd. Ze zijn te herkennen aan het EKO-keurmerk.
Er bestaat ook vruchtensap dat geproduceerd is volgens de normen van eerlijke handel. De sappen zijn herkenbaar aan het Max Havelaar-keurmerk.
Veiligheid
Overgewicht
Vruchtensappen bevatten veel vruchtensuiker. Als je er veel van drinkt, krijg je ongemerkt veel calorieën binnen. Zo kan het risico op overgewicht toenemen.
Gebit
De zuren in dranken zoals frisdranken en vruchtensappen, zorgen ervoor dat het tandglazuur over grote oppervlakken wegslijt. Dat heet tanderosie. De tanden voelen pijnlijk aan en worden ook zwakker. Als het slijtproces eenmaal is ingezet is het niet te repareren. Hoe vaker tanden in contact komen met zuur, hoe groter de kans op erosie. Vruchtensap kan daarom het beste achter elkaar worden opgedronken om het aantal zuuraanvallen op het gebit beperkt te houden.
Het gebit kan ook worden aangetast door gaatjes (tandcariës). Deze ontstaan doordat bacteriën de suikers in eten en drinken omzetten in zuren die gaatjes veroorzaken. Ook suikers die van nature in ons eten voorkomen, kunnen door bacteriën in zuur worden omgezet. Hoe vaker je eet, hoe groter het risico op gaatjes. En de kans op gaatjes neemt nog toe als de suiker lang in de mond blijft.
Drinken
Alle frisdranken (ook light frisdranken) en alle vruchtensappen zijn slecht voor het gebit. Er zit veel zuur in en dat zorgt voor tanderosie. Melk, karnemelk, yoghurtdrank, (mineraal-) water en koffie en thee zonder suiker zijn niet schadelijk. Het voordeel van water en koffie en thee zonder suiker is dat ze geen calorieën leveren. Die kun je dus altijd gewoon nemen.
Om een gezond gebit te houden raadt het Voedingscentrum aan om maximaal 7 keer per dag iets te eten en of te drinken: 3 hoofdmaaltijden en maximaal 4 keer iets tussendoor. Als je tussendoor iets wilt eten én drinken, doe dat tegelijkertijd. Dan maak je gebruik van slechts één eet- en drinkmoment. Wacht daarna ten minste 2 uur voordat je weer wat neemt, zodat het tandglazuur de kans krijgt om zich te herstellen. Drink ook liever in een keer een drankje op, dan dat je er een paar uur over doet. En geef kinderen liever iets dat ze meteen op kunnen eten. Van een rolletje of zakje snoep blijven ze eten.
Het is aan te raden verder 2 keer per dag je tanden te poetsen met een fluoride tandpasta. Als fluoride wordt opgenomen door tandglazuur zijn de tanden beter bestand tegen tandbederf.
Brandend maagzuur
Vruchtensappen kunnen de maag prikkelen bij mensen die daar gevoelig voor zijn. Zij kunnen last krijgen van brandend maagzuur.