Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
Menu van de Week Recept van de dag
Een sensationele schotel
2 personen
30+ minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op 2 manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Kookboek Groente
Groenten zijn prachtige producten uit de... Bestel nu € 12,95
Populair
Alles over afvallen
Afvallen zonder dieet is de beste manier... Bestel nu € 9,95
Ga naar
 

Suiker

Suiker of sacharose is een zoete stof, die van nature voorkomt in voedingsmiddelen zoals in fruit, maïs, suikerriet en suikerbiet. Suiker uit suikerriet en suikerbiet wordt ook wel kristalsuiker genoemd. Suiker behoort tot de koolhydraten.

Suiker levert wel energie (calorieën), maar voorziet je lichaam niet van de nodige vitamines, mineralen en vezels. Het drinken van suikerhoudende dranken kan bijdragen aan het ontstaan van overgewicht.

De kans op gaatjes in tanden of kiezen wordt groter wanneer je te vaak op een dag eten en drinken met suiker gebruikt.

Omschrijving

Suiker of sacharose is een zoete stof, die van nature voorkomt in voedingsmiddelen zoals fruit, maïs, suikerriet en suikerbiet. Daarnaast komen ook andere suikers voor zoals melksuiker (lactose) en vruchtensuiker (fructose). Aardappels en granen bevatten ook suikers in de vorm van zetmeel, dat zijn lange suikerketens (zonder zoete smaak) die in de darm wel in glucose wordt gesplitst. Suiker gemaakt uit riet-of bietsuiker wordt wel kristalsuiker genoemd. Kristalsuiker wordt als smaakmaker toegevoegd aan bewerkte producten, zoals frisdrank, chocola, snoep en gebak.

Naast suiker worden ook stroop, siroop (ahorn en agave), kokosbloesemsuiker, palmsuiker en honing gebruikt om producten mee te zoeten. Stroop, siroop en honing bevatten ook suikers. 

Monosacchariden en disacchariden

Suiker behoort tot de koolhydraten. In het dagelijks gebruik wordt onder suikers alleen monosacchariden en disacchariden verstaan. 

Zoetstoffen

Om wel de zoete smaak te geven, maar geen calorieën, worden aan sommige producten kunstmatig zoetstoffen toegevoegd in plaats van suiker. 

Productie

Kristalsuiker is afkomstig uit de wortel van suikerbieten. Rietsuiker wordt gewonnen uit het sap van de stengel van suikerriet. Rietsuiker wordt korter gecentrifugeerd dan kristalsuiker, waardoor een klein beetje donkerbruine siroop achter blijft. Die siroop geeft de kleur aan de suiker.

Stropen worden onder andere gewonnen uit maïszetmeel, tarwezetmeel, aardappelzetmeel, maïsmout en rijstmout.

Samenstelling

De meeste suikers  bestaan uit glucose, fructose of een mengsel daarvan. Dit geldt voor alle soorten suiker, stropen, honing, en siropen, bijvoorbeeld agavesiroop of maple syrup. Stropen kunnen verschillende samenstellingen hebben (glucose-fructosestroop, high fructosestroop, isoglucose). Er is geen verschil in voedingswaarde tussen al deze suikers. Lactose (melksuiker) bestaat uit glucose en galactose.  

Functie van suiker in producten

Naast zoete smaak kan suiker ook voor andere doeleinden aan een product zijn toegevoegd. Suiker kan de volgende functies hebben:

  • Zoetstof
  • Smaakmaker
  • Vulmiddel
  • Conserveermiddel in bijvoorbeeld jam
  • Gelvormer
  • Stabilisator
  • Kleurmiddel (caramel)
  • Structuur (koekjes)

Opname en vertering van suiker

Er wordt door het lichaam geen onderscheid gemaakt tussen van nature aanwezige of toegevoegde suiker. Alle suikers worden door het lichaam op dezelfde manier verwerkt. Ze worden door het lichaam afgebroken tot glucose, de 'brandstof' voor het lichaam, en leveren dezelfde hoeveelheid calorieën. Meer hierover bij koolhydraten.

Gezondheidseffecten

Suiker levert wel energie, maar voorziet je lichaam niet van de nodige vitamines, mineralen en vezels. Dit geldt voor alle soorten suiker en voor honing, siropen en stropen.

Overgewicht

Er is veel onderzoek gedaan naar de relatie tussen overgewicht en suiker. Te veel suiker eten kan wel bijdragen aan het ontstaan van overgewicht, maar als je het niet te veel en te vaak eet, word je niet meteen dik. 

Het drinken van suikerhoudende dranken vergroot de kans op overgewicht. Wanneer proefpersonen suikerhoudende frisdrank tot hun beschikking hebben en verder alles kunnen eten wat ze willen, leidt het gebruik van frisdrank tot een toename in gewicht. Dit komt mogelijk doordat de calorieën die mensen via frisdrank binnenkrijgen, niet worden gecompenseerd. Met andere woorden, mensen eten niet minder, ondanks dat het lichaam al calorieën via frisdrank heeft binnengekregen.

Diabetes type 2

In het algemeen vergroot of verkleint de hoeveelheid suikers (mono- en disachariden) die je binnenkrijgt het risico op diabetes type 2 niet. Wel is er overtuigend aangetoond dat het nemen van dranken met toegevoegd suiker het risico op diabetes type 2 verhoogt. Dat hangt mogelijk samen met het effect op lichaamsgewicht. Frisdranken bevatten suiker en dat levert calorieën. Gewone frisdrank levert ongeveer 100 kilocalorieën per glas (250 ml). 

Suikerovergevoeligheid

Sommige mensen ervaren suikerovergevoeligheid, maar het bestaan hiervan is niet wetenschappelijk aangetoond. Kleine hoeveelheden suiker geven namelijk geen klachten. Er is niet voldoende wetenschappelijk bewijs om aan te nemen dat suiker zelf gedragsklachten, hyperactiviteit, maag-darmklachten en extreme moeheid veroorzaakt. Een teveel aan fructose (fruitsuiker) kan wel darmklachten veroorzaken. En er zijn mensen met een intolerantie voor lactose (melksuiker). Ook bestaat de kans op een tekort aan andere voedingsstoffen als iemand te veel suiker eet. Lees meer over suikerovergevoeligheid.

Tandproblemen

Bacteriën in de mond zetten suikers uit koolhydraten om in zuur. Dat zuur is slecht voor het tandglazuur en het tandweefsel en leidt tot gaatjes. De hoeveelheid suiker die je eet, zegt op zichzelf niet zoveel over mogelijk tandbederf. Belangrijker is hoe vaak je iets eet of drinkt. 

Kristalsuiker versus andere suikers en siropen

Het wordt weleens gezegd dat honing, rietsuiker, palmsuiker, kokosbloesemsuiker, ahornsiroop of agavesiroop beter voor het lichaam is dan gewone kristalsuiker omdat het natuurlijker zou zijn en er gunstige voedingsstoffen in zitten. Maar je lichaam verwerkt alle soorten suiker op dezelfde manier. Lees meer over de verwerking van suiker door het lichaam bij koolhydraten.

Palmsuiker en kokosbloesemsuiker en glycemische index

Van palm- en kokosbloesemsuiker wordt beweerd dat het een lage glycemische index(GI) heeft van rond de 35, maar dat is in de wetenschappelijke literatuur niet terug te vinden. De GI is een maat voor de stijging van bloedsuikerspiegel. Hoe lager de GI hoe geleidelijker suiker aan het bloed wordt afgegeven. Ter vergelijking: glucose heeft een GI van 100, fructose van 25 en sucrose (tafelsuiker) van 65. Op dit moment is er niet genoeg wetenschappelijk bewijs om uitspraken te doen over een verschil in het effect op de bloedsuikerspiegel tussen deze type suikers.

Suikers en calorieën

Alle suikers bevatten ongeveer evenveel calorieën. In fruitstroop, ahornsiroop en honing zitten net iets minder calorieën, omdat het ook water bevat. 

Suiker en verslaving 

Er wordt wel eens beweerd dat suiker even verslavend is als drugs. Suiker activeert net als drugs, vet, maar ook mooie muziek of sporten, het beloningscentrum in je hersenen. Het zorgt voor afgifte van de stof dopamine, dat een prettig gevoel geeft. Maar in tegenstelling tot bij het stoppen van alcohol of drugs gebruik krijg je bij het stoppen met suiker geen onthoudingsverschijnselen en is er niet steeds meer nodig om hetzelfde prettige gevoel te ervaren. Van verslaving aan de stof suiker kun je dus niet spreken. Wel is het zo dat we beloond worden met een prettig gevoel als we eten, waardoor we gemotiveerd zijn om te eten. In een omgeving waarin het niet moeilijk is om aan eten te komen leidt dat soms tot meer eten dan gezond voor ons is.  

Voedingsadvies

Het is voor iedereen goed om niet te veel producten met toegevoegd suiker te eten. Bekijk  adviezen om minder suiker te eten. En bekijk hoe je om kunt gaan met producten met veel suiker die niet in de Schijf van Vijf staan, zoals vruchtensap, koek en snoep.

Tegen tandbederf

Om tandbederf te voorkomen, kun je het best 2 keer per dag je tanden poetsen en niet vaker dan 7 keer per dag iets eten of drinken.

Aparte adviezen voor (toegevoegd) suiker?

De Gezondheidsraad constateert dat te weinig bewijs bestaat om aparte hoeveelheden voor mono-, di- en polysachariden op te stellen. Er is dus alleen een advies voor koolhydraten als geheel. Bekijk deze voedingsadviezen voor koolhydraten

Sommige buitenlandse organisaties geven wél aparte hoeveelheden voor mono-, di- en polysachariden. Zo adviseert het Amerikaanse Institute of Medicine om minder dan 25% van de calorieën op een dag uit toegevoegde suikers te halen. De World Health Organization (WHO) zegt dat mensen minder dan 10% van de calorieën op een dag moeten halen uit vrije suikers. Dit zijn toegevoegde suikers en suikers die van nature aanwezig zijn in sappen, siropen, honing en vruchtenconcentraat. 

Etiket

De ingrediëntendeclaratie vermeldt de ingrediënten die zijn gebruikt bij de bereiding van het product. Dit gebeurt in afnemende volgorde van hoeveelheid: wat bovenaan staan, zit er het meest in. De fabrikant is vanuit de Warenwet  verplicht  om bij de ingredientendeclaratie de toegevoegde suikers op het etiket te vermelden.

Verschillende namen voor suikers op het etiket

Je kunt suikers op het etiket terugvinden onder de namen kristalsuiker, suiker, melksuiker en vruchtensuiker. Maar ook glucose-fructosestroop, isoglucose, melksuiker (lactose), vruchtensuiker en andere toegestane benamingen (indeling koolhydraten) behoren tot de suikers. Soms is suiker niet direct herkenbaar als suiker. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer de fabrikant honing, appelsap, ahornsiroop (maple syrup), agavesiroop of vruchtenconcentraat gebruikt als suikerbron.

In onderstaande tabel zie je onder welke naam suikers vermeld kunnen staan op het etiket

Suikers

Chemische namen

Vloeibare suikers 

Sap uit fruit

Suiker
Kristalsuiker
Rietsuiker
Invertsuiker

Sacharose

Stroop

Melksuiker

Lactose 

Vruchtensuiker

Fructose 

Druivensuiker

Dextrose 

Moutsuiker

Maltose 

Honing
Agavesiroop
Ahornsiroop (maple syrup)

Isoglucose
Glucose- fructosestroop
Glucosestroop
Melasse

 
 




Vruchtensap
Vruchten- concentraat

Trehalose

Galactose

   

Voedingwaardeclaratie

De voedingswaardedeclaratie op het etiket geeft informatie over de hoeveelheid voedingsstoffen. Onder het koolhydraatgehalte is aangegeven hoeveel hiervan als suikers (mono- en disachariden) aanwezig is. Hierbij kan geen onderscheid worden gemaakt tussen van nature aanwezige of toegevoegde suikers. Het is namelijk niet mogelijk om deze verschillende soorten suikers met hulp van analyses op het laboratorium te scheiden. Omdat ons lichaam ook geen onderscheid maakt tussen  van nature aanwezige suikers en toegevoegde suikers is dat eigenlijk ook niet nodig.

Claims

Op het etiket van producten kun je de volgende beweringen over suiker aantreffen:

  • Suikerarm

Dit betekent: Het suikergehalte van het product is maximaal 5 gram/100 gram of 2,5 gram/100 milliliter.

  • Suikervrij
Dit betekent: Het suikergehalte van het product is maximaal 0,5 gram/100 gram of 0,5 gram per 100 milliliter.
  • Zonder toegevoegde suikers
Dit betekent: Aan het product zijn geen suikers of zoetstoffen toegevoegd. Als dat van toepassing is, moet er op het product staan: “Dit product bevat van nature aanwezige suikers”. 

Sommige producenten zetten op het etiket ''zonder toegevoegde suikers''. Dat wil nog dus niet zeggen dat er geen suikers in zitten. Meestal zijn er van nature suikers aanwezig in een product. Check dus altijd hoeveel suikers (vaak ook aangeduid onder koolhydraten) er in het product zitten.

Lekker genieten met kerst

Weet jij al wat je op tafel zet?

Met onze 2 kerstmenu's maak je zeker indruk. En ze zijn nog lekker makkelijk ook. 

 

Voedingskenmerken

Voedingswaarden
Gegevens per 100 g / ml (bron: NEVO)
Energie
Energiewaarde in kJ1700 kJ
Energiewaarde in kcal400 kcal
Vet
Vet totaal0,0 g
Vetzuur
Vetzuren verzadigd0,0 g
Vetzuren trans0,0 g
Vetzuren enkelvoudig onverzadigd cis0,0 g
Vetzuren meervoudig onverzadigd0,0 g
Vetzuren n-3 meervoudig onverzadigd cis0,0 g
Vetzuren n-6 meervoudig onverzadigd cis0,0 g
Linolzuur0,0 g
ALA0,00 g
EPA0,00 g
DHA0,00 g
Vezel
Voedingsvezel0,0 g
Eiwit
Eiwit plantaardig0 g
Eiwit totaal0 g
Vitamines
Alfa-caroteen0 µg
Beta-caroteen0 µg
Beta-cryptoxanthine0 µg
Folaat equivalenten0,0 µg
Foliumzuur toegevoegd0,0 µg
Luteïne0 µg
Lycopeen0 µg
Nicotinezuur0,0 mg
Retinol act equivalent0 µg
Vitamine B10,00 mg
Vitamine B120,00 µg
Vitamine B20,00 mg
Vitamine B60,000 mg
Vitamine C0 mg
Vitamine D0,0 µg
Vitamine E0,0 mg
Zeaxanthine0 µg
Overigen
Alcohol0 g
Cholesterol0,0 mg
Water0 g
Koolhydraten
Koolhydraten100,0 g
Polyolen0,00 g
Mono- en disacchariden100,0 g
Polysacchariden0,0 g
Natrium/zout
Natrium0,000 g
Zout0,000 g
Mineralen
Calcium0 mg
Fosfor0 mg
IJzer0,1 mg
Jodium0 µg
Kalium4 mg
Koper0,02 mg
Magnesium2 mg
Selenium0 µg
Zink0,01 mg
sluit venster