Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
Menu van de Week Recept van de dag
Stroop om de mond
2 personen
0-15 minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op twee manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Populair
Ga naar

Tip

Afvallen zonder dieet

Het boek 'Alles over afvallen' legt uit hoe je op een gezonde manier blijvend kilo's kunt kwijtraken, zonder dat daar een dieet aan te pas komt. Inclusief calorietabel en recepten!

Bekijk het boek

Factsheet

Afvaldiëten onder de loep
 
Meer factsheets

Dieet / Diëten

Met een dieet wordt vaak een methode om af te vallen bedoeld. Een energiebeperkt dieet ofwel afvaldieet is een voorgeschreven eetpatroon dat gewichtsverlies als doel heeft.

Aan veel bekende afvaldiëten kleven nadelen. Het Voedingscentrum adviseert gewicht te verliezen door een gezond en volwaardig eetpatroon.

Omschrijving

Het begrip ‘dieet’ houdt meer in dan gewicht verliezen (energiebeperkt dieet). Het zijn leefregels om het eetpatroon aan te passen. Er zijn ook andere diëten, zoals bijvoorbeeld een zoutarm dieet voor mensen met een verhoogde bloeddruk. 

Advies om gewicht te verliezen

Het Voedingscentrum adviseert gewicht te verliezen door gezonder en minder te eten. Daarbij hoort voldoende variatie en meer beweging. Het is erg belangrijk dat de totale voeding volwaardig is, het dieet praktisch haalbaar is en spiermassa behouden blijft. Om consumenten te helpen heeft het Voedingscentrum webpagina's over gezond afvallen in 3 fases. Een richtlijn voor het aantal kilocalorieën (kcal) per dag bij een energiebeperkt dieet is 1.500 kcal voor vrouwen en 2.000 kcal per dag voor mannen.

Richtlijnen Gezondheidsraad

De Gezondheidsraad beveelt voor volwassenen met overgewicht of ongewenste gewichtstoename de volgende verdeling van de energie-inname aan: 10 tot 25% uit eiwitten, 20 tot 30 à 35% uit vetten en 40 tot 70% uit verteerbare koolhydraten.

Plus- en minpunten energiebeperkte diëten

Er zijn diverse soorten afvaldiëten. Ze verschillen in samenstelling van voedingsmiddelen en verhoudingen van voedingsstoffen. Ook de achterliggende theorieën zijn anders. Vrijwel alle afvaldiëten kunnen leiden tot gewichtsverlies. De energie-inname moet dan wel lager zijn dan het energiegebruik.

Aan veel energiebeperkte diëten kleven nadelen. Het langdurig volgen ervan kan leiden tot tekorten van bepaalde voedingsstoffen. Daarnaast kan een afvaldieet met een zeer lage energie-inname zorgen voor te veel gewichtsverlies in korte tijd. Hierdoor verdwijnt naast vetmassa ook overmatig veel spiermassa, wat ongewenst is. 

Veel mensen houden een afvaldieet niet lang vol, omdat het te streng, te eenzijdig of te onpraktisch is. Bovendien is gewichtsverlies meestal niet blijvend, omdat er geen permanente gezonde leefstijl is aangeleerd. 

In de factsheet ‘Voedingskundige visie op afvaldiëten’ (pdf) zijn bekende afvaldiëten ingedeeld in verschillende categorieën en zijn de plus- en minpunten per categorie op een rijtje gezet.

Bekende diëten en stromingen

Zelfhulp of persoonlijk advies

Consumenten kunnen aan de slag met gezond afvallen in 3 fases. Voor een persoonlijk voedingsadvies en vragen over een gezond gewicht en afvallen kunnen consumenten terecht bij een diëtist of een gewichtsconsulent. Het Voedingscentrum adviseert om altijd eerst naar de huisarts te gaan bij een BMI hoger dan 30 óf bij een (chronische) ziekte in combinatie met overgewicht. 

Gezondheidseffecten

Mensen met een BMI tussen 25 en 40 kunnen met afvallen de kans op complicaties, zoals diabetes type 2 en bepaalde hartziekten, verkleinen. Ze zullen dan in 6 maanden tot 1 jaar een gewichtsverlies van 10 tot 15% moeten realiseren en het nieuwe gewicht minimaal 2 jaar behouden. Voor de meeste mensen valt gezondheidswinst te halen door gezonder te gaan eten, of ze nu moeten afvallen of niet.

Als een dieet minder dan 1.200 kcal per dag levert, is de kans groot dat het onvoldoende voedingsstoffen geeft, zoals vezels, eiwitten, vitamines en mineralen. Na overleg met een diëtist kan het in individuele gevallen nodig blijken om toch een dieet met minder dan 1.200 kilocalorieën per dag te volgen. Dan is het wel belangrijk om dit aan te vullen met een multivitaminesupplementen, zoals pillen die één keer de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) van alle vitamines en mineralen bevatten.

Voor elk energiebeperkt dieet geldt dat het voldoende groente en fruit moet bevatten: daar zitten meer onmisbare stoffen in dan alleen vitamines en mineralen.