Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
Menu van de Week Recept van de dag
Verrassende smaakbeleving
2 personen
0-15 minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op 2 manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Kookboek Groente
Groenten zijn prachtige producten uit de... Bestel nu € 12,95
Populair
Alles over afvallen
Afvallen zonder dieet is de beste manier... Bestel nu € 9,95
Ga naar
 

Atkins

Het Atkins-dieet is het bekendste voorbeeld van een koolhydraatarm dieet. Mensen die dit dieet volgen, eten veel vet en eiwit en weinig koolhydraten. 

Het Atkins-dieet levert gewichtsverlies op, omdat de voeding in totaal minder calorieën bevat. Uiteindelijk gaat het erom de gezondheidswinst die dit oplevert vast te houden met een gezond, gevarieerd en volwaardig eetpatroon. 

Diabetes-patiënten en mensen met een gestoorde nierfunctie kunnen dit dieet beter alleen volgen in overleg met hun arts en onder begeleiding van een diëtist.

Omschrijving

Het Atkins-dieet is het bekendste koolhydraatarme dieet. Er zijn er meer, zoals het Mayo-dieet. Koolhydraatarme diëten komen neer op een eetpatroon met veel vet en eiwit en weinig koolhydraten, zoals suikers en zetmeel. 

In de voorgeschreven gerechten van het Atkins-dieet ontbreken vaak brood, graanproducten, aardappelen, rijst en pasta. Hooguit zijn deze producten zeer beperkt toegestaan in een latere fase. Daardoor wijkt het Atkins-dieet vrij sterk af van het gangbare Nederlandse eetpatroon. De gerechten in de dieetmenu’s van Atkins bevatten vaak producten met veel vet en eiwit, zoals (vet) vlees, kaas, eieren, room, boter en mayonaise. Daarbij worden er indicaties gegeven van wat normale hoeveelheden zijn.

Gezondheidseffecten

Uit onderzoek blijkt dat koolhydraatarme diëten zoals het Atkins-dieet inderdaad tot gewichtsverlies leiden. Dat komt doordat de voeding in totaal minder calorieën levert. De mate van gewichtsverlies hangt af van hoe lang het dieet wordt gevolgd, hoeveel calorieën iemand binnenkrijgt en hoeveel er bewogen wordt. Veel mensen die het Atkins-dieet volgen, zeggen ook minder honger te hebben. Dat lijkt te verklaren vanuit het hoge vet- en eiwitgehalte van het eten. Wanneer door de verminderde honger minder wordt gegeten, betekent dat weer meer gewichtsverlies.

Gewichtsverlies

Zoals bij elk afslankdieet wordt in de eerste 1 tot 2 weken sneller gewicht verloren dan daarna. Doordat het lichaam minder energie binnenkrijgt dan het nodig heeft, mobiliseert het snel de glycogeenvoorraden (koolhydraatvoorraden) in het lichaam. Het lichaam gaat dan eerst de koolhydraten verbranden die in de spieren zijn opgeslagen. Dit gaat gepaard met een aanzienlijk vochtverlies, waardoor het gewichtsverlies optreedt. 

Onder ‘normale’ omstandigheden zijn er in het lichaam voldoende koolhydraten aanwezig om vetten uit de voeding volledig te verbranden. Maar in een bepaalde fase van het Atkins-dieet kunnen de vetzuren niet meer volledig door het lichaam worden verbrand en benut. Dit komt door de combinatie van relatief veel vet en zeer weinig koolhydraten in de voeding. 

De restanten van de vetzuren komen dan vrij in de bloedbaan. Dit proces staat bekend als ketose. De zogeheten ketonlichamen verlaten het lichaam via de urine en de uitademingslucht. Dit veroorzaakt bij de gebruikers van een dergelijk dieet een typische geur (‘acetonlucht’).

In de vervolgfasen van het Atkins-dieet mogen weer meer koolhydraten worden gegeten. Ook is er geen ‘energieverlies’ meer als gevolg van een onvolledige vetverbranding. Het lichaamsgewicht zou dan moeten stabiliseren.

Diabetes

Net als alle andere diëten die leiden tot gewichtsverlies. heeft het Atkins-dieet voordelen voor personen met diabetes. Zeker als ze ook nog overgewicht hebben. Zij hebben er baat bij om af te vallen. Afvallen heeft namelijk een gunstig effect op de regulering van de bloedsuikerspiegels dankzij een verbeterde insulinegevoeligheid. Voor diabetespatiënten kan het wel moeilijk zijn om hun medicatie goed in te stellen wanneer ze weinig koolhydraten eten. Om te voorkomen dat hun bloedsuiker te laag wordt bij dit dieet, is begeleiding nodig.

Een bekende complicatie van diabetes is achteruitgang van de nieren. Bij een gestoorde nierfunctie kan het schadelijk zijn om te veel eiwitten binnen te krijgen. Voor mensen met een verstoorde nierfunctie en diabetes wordt daarom afgeraden om een dieet te volgen dat veel eiwit bevat. Een dieet dat veel eiwit bevat is een dieet waarbij meer dan 20% van de energie wordt geleverd door eiwitten of dat meer dan 0,8 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht levert. Diabetespatiënten en personen met een verstoorde nierfunctie kunnen het best overleggen met hun arts of het in hun geval verstandig is om een koolhydraatarm dieet te gaan volgen dat veel eiwitten bevat. Een diëtist kan hen hierbij begeleiden. 

De ketose die bij het Atkins-dieet kan ontstaan, is op zich niet schadelijk zolang er geen zogenoemde acidose optreedt. Zo’n keto-acidose kan wel plaatsvinden bij slecht behandelde diabetes en kan leiden tot coma en andere ernstige gezondheidsproblemen. Dit komt dan door een verkeerde verhouding tussen de hoeveelheid glucose en insuline in het bloed. Diabetici kunnen zich ook daarom het best goed laten begeleiden bij het volgen van het Atkins-dieet.

Cholesterolgehalte

Het Atkins-dieet kenmerkt zich net als sommige andere diëten met weinig koolhydraten door een hoog gehalte aan eiwit en vet, waaronder verzadigd vet. Uit studies bij mensen die dit soort diëten hadden gevolgd, bleek dit echter geen nadelig effect te hebben op hun cholesterolgehalte. 

Gezond eetpatroon

Een bezwaar tegen het langere tijd volgen van een Atkins-dieet met relatief veel vet, weinig fruit en graanproducten, is dat het minder vitamines en mineralen, voedingsvezel en andere bioactieve stoffen levert. Op termijn kan dit leiden tot tekorten aan deze voedingsstoffen. Bij het Atkins-dieet wordt daarom aangeraden om een multivitaminesupplement te nemen. In groente en fruit zitten echter ook bioactieve stoffen die niet in deze supplementen zitten. Een multivitaminesupplement kan groente, fruit en graanproducten dus niet helemaal vervangen. 

Het Atkins-dieet kan een manier zijn om een gezond gewicht te bereiken. Uiteindelijk gaat het erom de gezondheidswinst die dit oplevert vast te houden met een gezond, gevarieerd en volwaardig eetpatroon. 

Tip

Afvallen zonder dieet

Het boek 'Alles over afvallen' legt uit hoe je op een gezonde manier blijvend kilo's kunt kwijtraken, zonder dat daar een dieet aan te pas komt. Inclusief menusuggesties, 40 recepten en uitgebreide calorietabel.

Bestel direct!