Tijdens de doorontwikkeling van de Schijf van Vijf is een brede groep experts geconsulteerd. Er zijn binnen een jaar (februari 2025 - februari 2026) 5 expertmeetings georganiseerd. Tijdens deze sessies sloten experts van verschillende disciplines aan: gedragswetenschappen, communicatie, voedselveiligheid, duurzame voeding, voeding en gezondheid, diëtisten en gewichtsconsulenten.
Eerste expertmeeting (4-2-2025)
Het doel van deze expertmeeting was draagvlak creëren voor de doelstelling en procesaanpak rondom de doorontwikkeling van de Schijf van Vijf en informeren welke uitgangspunten op hoofdlijnen worden meegenomen voor gezondheid, voedselveiligheid, duurzaamheid. Experts zijn geconsulteerd rondom kwesties als:
- De keuze voor de mate van lichamelijke activiteit (PAL-waarde).
- Interpretatie van Richtlijnen goede voeding voor jonge kinderen.
- Hoe zwaar de huidige consumptie (VCP) binnen het optimalisatieproces moet wegen ten opzichte van de randvoorwaarden voor duurzaamheid en veiligheid.
- Moeten randvoorwaarden worden aangepast voor mensen met een hogere lichamelijke activiteit (PAL-waarde).
- Keuze van contaminanten en hoe gaan we ermee om als deze randvoorwaarden niet worden gehaald?
- Waarop de doelstelling voor duurzaamheid op moet worden gebaseerd.
Tweede expertmeeting (15-5 2025)
Bij deze besloten consultatieronde waren leden van de Commissie Voeding en Werkgroep Milieuaspecten van de Gezondheidsraad, het RIVM en extern geraadpleegd deskundigen aanwezig. Het doel was tweeledig:
- Input ophalen op de vertaling van de Richtlijnen goede voeding naar randvoorwaarden die in het optimalisatiemodel gebruikt worden, om tot concrete aanbevelingen voor de Schijf van Vijf te komen.
- Inventariseren van knelpunten die in de optimalisatie naar voren komen en hoe een dergelijk voedingspatroon eruitziet wanneer de Richtlijnen goede voeding vertaald worden naar een volledig voedingspatroon, waarbij ook de voedingsnormen, duurzaamheids- en voedselveiligheidsdoelstellingen worden meegenomen.
Derde expertmeeting: gedrag (22-5-2025)
De doorontwikkeling van de Schijf van Vijf biedt een moment om stil te staan bij hoe we het beste kunnen communiceren over de Schijf van Vijf en hoe we mensen effectief gezonder en duurzamer laten eten. Oftewel, eetpatronen kunnen verbeteren.
Belangrijke aanbevelingen waren:
- Positioneer de Schijf van Vijf als een richtinggevend, wetenschappelijk kader.
- Benadruk dat het gaat om stappen zetten, niet om direct het ultieme eindpunt halen.
- Differentieer communicatie voor actieve en passieve doelgroepen: voor niet-zoekende mensen laagdrempelig, concreet, bemoedigend en gericht op eigen invulling en voor zoekende mensen/professionals: meer nadruk op het wetenschappelijke kader, maar nog steeds met ruimte voor persoonlijke keuzes.
- Communiceer empathisch, realistisch en met erkenning van weerstand.
- Benoem veelvoorkomende ‘ja, maars’, wees menselijk, laat zien dat perfect eten niet nodig of verwacht wordt, en blijf weg van wij/zij-taal.
- Benadruk smaak, plezier en de positieve ervaring van eten.
- Erken en stimuleer kleine stappen richting de Schijf van Vijf.
- Toon niet alleen wát in de Schijf van Vijf past, maar ook hoe je met producten die niet in de Schijf van Vijf staan stappen naar beter kunt zetten (bijvoorbeeld met Eetwissels, porties verkleinen, minder vaak).
Vierde expertmeeting: vervangproducten (1-7-2025)
De eiwittransitie en de doorontwikkeling van de Schijf van Vijf zijn aanleiding om de geformuleerde criteria voor kant-en-klare vervangers en bewerkte peulvruchten te evalueren en na te gaan of aanpassing nodig is. Het doel van deze expertmeeting was om te komen tot een onderbouwde en gedragen afweging van aan welke criteria kant-en-klare vervangers en bewerkte peulvruchten moeten voldoen om een plek te krijgen in de Schijf van Vijf. De volgende onderwerpen zijn behandeld:
- Criteria voor kant-en-klare vegetarische producten
- Criteria voor zuivelalternatieven
- Criteria voor bewerkte peulvruchten: tofu, tempé, hummus en falafel
- Criteria voor visvervangers
- Hybride producten ter vervanging van vlees en zuivel
Op basis van de discussies in deze expertmeeting zijn criteria aangepast. Met behulp van een afwegingskader zijn op een consistente manier keuzes gemaakt. Deze keuzes zijn vastgelegd in de onderbouwing van productgroepen en criteria.
Vijfde expertmeeting: sneakpreview (10-2-2026)
Bij deze laatste expertmeeting kregen de experts een sneakpreview te zien van de nieuwe Schijf van Vijf-adviezen en werden dilemma’s, overwegingen en gekozen oplossingen uiteengezet. Daarnaast werd gepresenteerd op welke manier de Schijf van Vijf wordt ingezet om Nederland verder te helpen met hun eetgedrag. Het was de laatste mogelijkheid voor experts om feedback te geven en aandachtspunten in te brengen.