Ga direct naar de inhoud.
Menu
Zoek
Apps en tools

Waar kun je als mantelzorger van ouderen op letten?

Zorg jij voor een oudere naaste en help je bijvoorbeeld met boodschappen, koken of eten? Dan speel je een belangrijke rol bij gezond ouder worden. Met gezonde voeding en voldoende beweging kunnen ouderen hun conditie, spierkracht en zelfstandigheid beter behouden.

Deze pagina richt zich op mantelzorgers van ouderen. Voor ouderen gelden namelijk soms specifieke voedingsadviezen, bijvoorbeeld over eiwitten, vitamine D en voedselveiligheid. Als mantelzorger kun je natuurlijk ook mensen van andere leeftijden ondersteunen. Kijk vooral welke tips jou kunnen helpen.

De belangrijkste aandachtspunten

Ouderen hebben vaak iets minder energie nodig, terwijl voldoende voedingsstoffen juist extra belangrijk wordt. Het is daarom goed om op de volgende punten te letten:

  • Gezond eten voor een gezond gewicht
  • Voldoende calcium en vitamine D voor de botten
  • Genoeg eiwitten voor de spieren
  • Veel vezels voor een goede stoelgang
  • Weinig zout voor de nieren
  • Voldoende drinken
  • Veilig omgaan met eten
  • Regelmatig bewegen

Meer informatie en tips per aandachtspunt vind je op de pagina over voeding en ouder worden. Jij kunt alert zijn op bovenstaande punten en de oudere voor wie je zorgt hierbij ondersteunen. Hieronder vind je praktische handvatten voor jou als mantelzorger.

Let op signalen van gewichtsverlies

Als de oudere voor wie je zorgt onbedoeld gewicht verliest, kan dat leiden tot ondervoeding, spierverlies en een grotere kans op vallen. Je kunt op de volgende signalen letten:

  • Losser zittende kleding en sieraden
  • Kleinere porties eten
  • Snel moe zijn
  • Minder zin in eten
  • Vaker en ernstiger ziek zijn
  • Wondjes die langzaam genezen

Houd het gewicht in de gaten en neem in elk geval contact op met de huisarts als degene voor wie jij zorgt meer dan 4 kilo is afgevallen in het afgelopen half jaar. Lees meer over ondervoeding.

Helpen bij boodschappen doen en koken

Het kan zijn dat de oudere voor wie jij voor zorgt moeite heeft met zelf boodschappen doen of koken. Bijvoorbeeld kort na een operatie, overlijden van een partner, of doordat lopen en evenwicht bewaren lastiger zijn. Op de pagina Wat als boodschappen doen of koken niet zo goed meer gaat? staan tips voor ouderen zelf.

Neem jij als mantelzorger de boodschappen en het koken over? Kijk dan of boodschappen laten bezorgen een optie is. Maak bij het koken van je eigen warme maaltijd extra veel, zodat je de rest in een bakje aan je naaste kunt geven. Let bij de maaltijden op voldoende eiwitten en niet te veel zout. Kijk voor inspiratie op onze pagina met eiwitrijke recepten. Op onze receptensite kun je ook filteren op verschillende diëten, zoals past in dieet bij een verhoogd cholesterol of met weinig zout.

Meer tips voor het koken en bewaren van maaltijden
  • Stem de porties op je naaste af. Is diegene een kleine eter? Zorg dan voor voldoende groente (minimaal 150 gram) en eiwitrijke producten, zoals mager vlees, vis, peulvruchten, noten of een kant-en-klaar vegetarisch product. Geef eventueel wat minder aardappelen, volkorenpasta of zilvervliesrijst.
  • Laat bereide maaltijden even afkoelen voordat je het in de koelkast of vriezer doet. Laat het nooit langer dan 2 uur op het aanrecht staan in verband met bacteriegroei. Gebruik bakjes die je goed kunt afsluiten en schrijf eventueel op een sticker wat erin zet. In de koelkast is een bereide maaltijd maximaal 2 dagen houdbaar en in de vriezer 3 maanden.
  • Zet maaltijden uit de vriezer de avond van tevoren in de koelkast om te ontdooien. Laat het niet de hele dag of nacht op het aanrecht ontdooien. Verhit de maaltijden goed in een pan of magnetron. Schep het eten goed om, zodat alles stomend heet wordt.
  • Gooi eenmaal opgewarmde maaltijden die niet helemaal op zijn gegaan weg. Dit in verband met eventuele bacteriegroei. Blijft er vaak eten over? Maak de porties dan eventueel wat kleiner of kijk welke gerechten wel gemakkelijk opgaan.
  • Maak eventueel gebruik van kant-en-klaarmaaltijden of maaltijdservices. Kies daarbij het liefst maaltijden met minimaal 150 gram groente en 25 gram eiwit, en maximaal 2 gram zout per maaltijd. Soms zijn er ook maaltijden die passen in een speciaal dieet, zoals zoutarm of eiwitrijk. Bekijk waar je nog meer op kunt letten bij kant-en-klaarmaaltijden.
sluiten

Omgaan met weerstand

De oudere die jij helpt is je waarschijnlijk dankbaar, maar er kan ook weerstand zijn. Dit voelt voor jou als mantelzorger waarschijnlijk niet leuk, want jij doet je best en investeert tijd. Toch is de weerstand ook begrijpelijk. Mensen willen graag zelfstandig blijven en zelf keuzes maken. Als het gevoel van eigen keuzes maken wordt bedreigd, kan als reactie weerstand ontstaan.

Als mantelzorger wil je het gezellig houden, geen normen en waarden opleggen of iemand belemmeren in eigen keuzes. Je in de ander verplaatsen en keuzevrijheid geven zijn daarbij belangrijk. Kijk samen naar wat diegenen nog zelf kan. Denk bijvoorbeeld aan:

  • Een boodschappenlijst maken
  • Meedenken over het menu
  • Groente wassen
  • Aardappelen schillen
Meer tips om weerstand te verminderen
  • Benoem dat je weerstand voelt en laat weten dat je begrijpt dat de ander weerstand heeft. Vraag naar de bezwaren en bied een luisterend oor. Je kunt benoemen dat je geen keuzes wilt afpakken, maar juist samen wilt kijken hoe jullie voor lekkere en gezonde maaltijden kunnen zorgen.
  • Vraag wat de oudere het liefst zou eten en neem dit als uitgangspunt. Daarna bekijk je samen wat praktisch haalbaar is en of het eventueel met kleine aanpassingen gezonder kan worden gemaakt. Je zou bijvoorbeeld voor kunnen stellen om zilvervliesrijst te proberen in plaats van witte rijst. Door altijd inspraak of keuze te geven verminder je weerstand.
  • Verplaats de aandacht naar iets positiefs. Maak bijvoorbeeld een keer een speciaal gerecht, waar jij zelf een positief verhaal over hebt. Het is misschien jouw lievelingsgerecht of er zit een mooie herinnering aan. Misschien heeft de oudere ook leuke ideeën. Zo kun je de nadruk op iets anders leggen dan de gezondheid of afhankelijk zijn van een ander. Een mooie presentatie helpt natuurlijk ook altijd!
sluiten

Oog voor voedselveiligheid

Ouderen zijn extra kwetsbaar voor voedselinfecties. Het is daarom belangrijk veilig om te gaan met voedsel tijdens kopen, koken en bewaren. Het kan als mantelzorger bijvoorbeeld slim zijn om de koelkast regelmatig te checken op producten die over de datum zijn of al langere tijd geopend zijn. Let vooral op bederfelijke producten zoals vlees, vis of gesneden groente.

Ook kunnen ouderen bepaalde producten beter niet eten, zoals rauw vlees, rauwe vleeswaren, rauwmelkse kaas, gerookte vis en rauwe kiemgroenten. Bekijk alle tips om het risico op een voedselinfectie te beperken.

Zelfzorg en ondersteuning voor jou als mantelzorger

Mantelzorg kan veel tijd en energie vragen. Juist dan schieten goed eten, voldoende drinken en tijd voor jezelf er misschien bij in. Goed voor jezelf zorgen helpt om de energie te behouden die nodig is voor de zorg voor een ander. Kijk dus hoe je de balans voor jezelf kan houden.

Het is soms mogelijk om als mantelzorger ondersteuning te krijgen vanuit de gemeente. Meer informatie hierover vind je op de website van de Rijksoverheid. Heeft degene voor wie jij zorgt dementie? Op www.dementie.nl vind je allerlei tips, ook over veilig koken en hulp bij eten.

Belangrijkste bronnen mantelzorg ouderen

Overzicht bronnen mantelzorg ouderen
sluiten