Novel foods zijn ‘nieuwe’ voedingsmiddelen en ingrediënten die niet eerder binnen de Europese Unie (EU) als voedingsmiddel werden verkocht.
Voorbeelden van novel foods zijn producten uit nieuwe bronnen of die met nieuwe processen gemaakt zijn. Bijvoorbeeld DHA-rijke olie uit algen.
Nieuwe voedingsmiddelen of ingrediënten worden op veiligheid gecontroleerd door de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) en komen pas op de markt als ze zijn goedgekeurd.
Wat zijn novel foods?
Novel foods zijn voedingsmiddelen en ingrediënten die niet vóór 15 mei 1997 binnen de Europese Unie (EU) als voedingsmiddel werden verkocht.
Voorbeelden van novel foods zijn producten verkregen uit nieuwe bronnen of die volgens een ‘nieuwe’ methode geproduceerd zijn. Denk aan moderne biotechnologie, nanotechnologie of een nieuwe fok- of kweektechniek. Soms gaat het om een combinatie van nieuwe ingrediënten en nieuwe productiemethoden.
Ook kan het gaan om exotische producten die in verre landen wel gegeten worden, maar nog niet binnen de EU. Bijvoorbeeld bepaalde sappen van exotische planten uit het tropisch regenwoud.
'Alternatieve of nieuwe eiwitbronnen'
‘Alternatieve
of nieuwe eiwitbronnen’ zijn termen die gebruikt worden voor eiwitrijke
producten die de potentie hebben om ingezet te worden naast of in plaats van
vlees en (bestaande) vegetarische producten. Het gaat hierbij om producten die
(nog) niet geconsumeerd worden en/of in ontwikkeling zijn. Voorbeelden zijn wieren en algen, insecten en eiwitten gemaakt door middel van precisie fermentatie.
Ook
kweekvlees is
een product dat mogelijk als alternatieve eiwitbron inzetbaar is. Het is voor vegetariërs en veganisten niet geschikt. Kweekvlees wordt namelijk geproduceerd door dierlijke stamcellen
te vermeerderen. Deze
cellen worden in een laboratorium met aminozuren, suikers en zuurstof
opgekweekt tot vet- en spiercellen. Dit samen noem je kweekvlees. De technologie is nog in ontwikkeling en het
kweken gebeurt nog niet op grote schaal. Momenteel is kweekvlees ook niet
toegelaten in Europa. Vanuit de overheid is er bij wijze van uitzondering wel een
pilot toegestaan met kweekvleesproeverijen van beperkte omvang door Nederlandse
bedrijven.
Hebben novel foods gezondheidsvoordelen?
Novel foods kunnen ook
functionele voedingsmiddelen zijn, met toegevoegde stoffen die de gezondheidswaarde van het product verbeteren. Een voorbeeld hiervan is de toevoeging van fytosterol aan margarine voor een cholesterolverlagend effect.
Zijn novel foods veilig?
Nieuwe voedingsmiddelen of ingrediënten in de EU, moeten voor introductie worden getoetst aan de Europese Verordening inzake nieuwe voedingsmiddelen (Novel Food Verordening). De uitgangspunten voor deze verordening zijn dat het nieuwe voedingsmiddel:
- Geen gevaar mag opleveren voor de consument.
- De consument niet mag misleiden.
- Niet minder voedingsstoffen mag leveren dan het originele product.
De veiligheid van het nieuwe voedingsmiddel of ingrediënt wordt in Nederland beoordeeld door het Bureau Nieuwe Voedingsmiddelen (BNV), wat een onderdeel is van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG).
Op Europees niveau vallen de novel foods onder de verantwoordelijkheid van de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA).
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op de naleving en treedt ook op als een nieuw voedingsmiddel zonder de vereiste Europese toestemming op de markt wordt gebracht.
Uitzonderingen
Levensmiddelen die bestaan uit genetisch gemodificeerde producten en levensmiddelenadditieven (E-nummers) en aroma’s vallen buiten de Europese Novel Food verordening. Zij hebben hun eigen specifieke wetgeving voor de veiligheid.