Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg.
Menu
Zoek
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W Y Z
Encyclopedie A-Z

Chronische nierschade

Chronische nierschade betekent dat de nieren over een lange periode niet goed genoeg werken. Chronische nierschade kan veel verschillende oorzaken hebben. Bijvoorbeeld hoge bloeddruk, diabetes, een nierziekte of bepaalde medicijnen. En leefstijl heeft ook invloed. Door chronische nierschade kunnen veel verschillende klachten ontstaan.

Door gezond te eten kun je het risico op chronische nierschade verlagen. Als je chronische nierschade hebt, is het advies gezond te eten volgens de Schijf van Vijf. Hierbij let je extra op zout. Als de werking van je nieren verder achteruitgaat heb je vaak een speciaal dieet nodig. Hiervoor geeft een diëtist persoonlijk advies.

Wat doen je nieren?

Je nieren zijn belangrijk voor een gezond lichaam. Ze zorgen ervoor dat je genoeg vocht en zout in je lichaam hebt, maar niet te veel. Ze regelen je bloeddruk en filteren de afvalstoffen uit je lichaam. Naarmate je ouder wordt gaat de werking van je nieren achteruit. Dat betekent niet direct dat je nierproblemen krijgt. Hoe snel de werking van de nieren minder wordt, verschilt per persoon.

Wat is chronische nierschade?

Chronische nierschade betekent dat de nieren over een lange periode niet goed meer werken. De filters in je nieren die de afvalstoffen uit je lichaam halen raken blijvend beschadigd. Als je nieren lang niet meer goed werken raken steeds meer nierfilters beschadigd. De nieren halen daardoor minder afvalstoffen weg uit je bloed. Door de ophoping van afvalstoffen in je lichaam kunnen klachten ontstaan als spierkramp, misselijkheid en vermoeidheid. Als je nierfilters beschadigd zijn kunnen er ook eiwitten via je urine weglekken. Op die manier verliest je lichaam belangrijke eiwitten, die nodig zijn voor regelprocessen.

Hoe wordt chronische nierschade gemeten?

Een arts kan vaststellen of je nierschade hebt en onderzoekt hoe ernstig de nierschade is. De arts meet daarvoor de nierfunctie in het bloed en de eiwitten in de urine. De meting maakt duidelijk hoe groot de kans is dat de nieren nog verder achteruitgaan. En hoe groot de kans is op andere gezondheidsproblemen, zoals hart- en vaatziekten. Vervolgens bepaalt de arts de behandeling. Dus bijvoorbeeld welke aanpassingen in de voeding nodig zijn en of medicijnen nodig zijn. 

Hoe ontstaat chronische nierschade?

Chronische nierschade kan verschillende oorzaken hebben. Als de eerste problemen in de nier zelf optreden spreek je van een primaire nierziekte. Een primaire nierziekte kan aangeboren zijn of tijdens je leven ontstaan. Als de nierschade ontstaat als gevolg van een andere aandoening spreek je van een secundaire nierziekte. Dit is bijvoorbeeld het geval bij diabetes of hoge bloeddruk.

Hoeveel mensen hebben chronische nierschade?

Naar schatting heeft 1 op de 10 Nederlanders chronische nierschade. Dat zijn dus ongeveer 1,7 miljoen mensen. Maar de precieze aantallen zijn niet bekend. Dat komt omdat mensen nierschade kunnen hebben zonder dat ze dat zelf (of hun arts) weten. De grootste groep mensen met chronische nierschade kan behandeld en begeleid worden door de huisarts of praktijkondersteuner. 

De verwachting is dat het aantal mensen met chronische nierschade de komende jaren zal toenemen. Dat komt door de vergrijzing. Bij het ouder worden gaan de nieren achteruit. Het komt ook doordat er steeds meer mensen zijn met diabetes en hoge bloeddruk.

Nierfalen

Als de nieren voor minder dan 15% werken is er sprake van nierfalen. Nierfalen is de meest ernstige vorm van chronische nierschade en is dodelijk. Daarom heeft iedereen met nierfalen een behandeling nodig. Wanneer er sprake is van nierfalen zijn er drie opties: niertransplantatie, dialyse of afzien van een behandeling.

Gezondheidseffecten

Wat merk je bij chronische nierschade?

Vaak merk je niks van chronische nierschade. Klachten ontstaan vaak pas als er al ernstige nierschade is. Er kunnen dan verschillende klachten ontstaan, zoals vermoeidheid, misselijkheid, jeuk of kramp in de benen. Het verschilt per persoon welke klachten er optreden. Als je deze klachten hebt, betekent het ook niet gelijk dat je nierschade hebt.

Als de nierschade erger wordt, worden de klachten ook erger. Je kunt dan vocht vasthouden en last krijgen van pijn op de borst of spierkrampen die vooral ’s nachts optreden.

Wanneer heb je een hoger risico op chronische nierschade?

Een hoge bloeddruk en diabetes vergroten het risico op chronische nierschade. Ongeveer 1 op de 5 mensen met een hoge bloeddruk heeft chronische nierschade. En ongeveer 1 op de 4 mensen met diabetes heeft chronische nierschade. Het komt vaker voor bij diabetes type 2. Ook een nierziekte of bepaalde medicijnen kunnen het risico op chronische nierschade vergroten.

Daarnaast heeft leefstijl ook invloed. Te veel zout eten, roken en overgewicht vergroten het risico op chronische nierschade.

Voedingsadvies

Advies om chronische nierschade te voorkomen

Gezond eten volgens de Schijf van Vijf helpt om chronische nierschade te voorkomen. Door gezond te eten verklein je de kans op een hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten en diabetes type 2. Dit zijn allemaal risicofactoren voor chronische nierschade. 

Een van de adviezen van de Schijf van Vijf is om te letten op de zoutinname: maximaal 6 gram zout per dag. Zout verhoogt de bloeddruk en dat beschadigt de kleine bloedvaatjes in de nieren. Bij mensen met een normale bloeddruk helpt minder zout om de bloeddruk binnen de normaalwaarden te houden. Maar vooral mensen met een hoge bloeddruk hebben baat bij minder zout. Bij hen verlaagt minder zout eten de bloeddruk. 

Lees hier hoe je minder zout eet.

Advies bij chronische nierschade

Voor de meeste mensen met chronische nierschade is het voldoende om gezond en gevarieerd te eten volgens de Schijf van Vijf. Daarbij is het extra belangrijk om niet te veel zout te eten. Te veel zout kan chronische nierschade verergeren.

Als je nierfunctie verder achteruitgaat heb je vaak wel een speciaal dieet nodig. Je krijgt dan persoonlijk voedingsadvies van een diëtist. Vaak moet je (naast zout) letten op eiwit, fosfaat, kalium, en vocht. De meeste mensen hoeven pas een dieet te gaan volgen als de nieren voor minder dan 30% werken. 

Meer informatie

Brochure Minder zout eten

Check hoeveel zout jij eet: de Zoutmeter

Eenvoudig zien hoeveel zout er in een product zit: 'Kies ik gezond?'-app

Nieren.nl: Vergroot je kennis, deel je ervaring

Nierpatiënten Vereniging Nederland: nvn.nl

Nierstichting Nederland: nierstichting.nl