Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg
Menu van de Week Recept van de dag
Nu nog seizoensgroente
2 personen
15-30 minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op twee manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Populair
Ga naar

Elke dag een ei, kan dat?

5 nieuwe feiten en fabels over eieren

Op de website 'De Waarheid op Tafel' worden fabels en feiten ontrafeld. Bekijk de nieuwe stellingen over eieren, zwangerschap en voedselverspilling. 

Wat denk jij?

Voedingssupplementen

Voedingssupplementen zijn producten in de vorm van pillen, poeders, druppels, capsules of drankjes en bedoeld als aanvulling op de dagelijkse voeding. Ze bevatten vitamines, mineralen of bioactieve stoffen, zowel apart, zoals in een vitamine C pil, of als combinatie, zoals in een multivitaminepil.

Deze synthetische of geïsoleerde vitamines, mineralen of bioactieve stoffen hebben dezelfde werking als de vitamines en mineralen die van nature in eten en drinken zitten. Wel neemt het lichaam de voedingsstoffen in pillen gemakkelijker op dan de voedingsstoffen in eten.

De meeste mensen hebben geen voedingssupplementen nodig, want ze krijgen al voldoende voedingsstoffen binnen door gevarieerd te eten. Alleen speciale groepen die extra voedingsstoffen nodig hebben, zoals zwangere vrouwen (foliumzuur en vitamine D), jonge kinderen (vitamine D) en ouderen (vitamine D) hebben duidelijk baat bij gebruik van voedingssupplementen.

Omschrijving

Voedingssupplementen zijn producten die alleen uit vitamines, mineralen of bioactieve stoffen bestaan, zoals een vitamine C-pil, of als combinatie van meerdere vitamines en mineralen, zoals in een multivitaminepil.

In de winkel zijn ze te koop in allerlei soorten, maten en merken, bedoeld als aanvulling op de dagelijkse voeding. Meestal zijn het pillen of capsules, soms ook druppels, poeders of drankjes. Grofweg zijn ze in 3 categorieën in te delen:

  • Supplementen met maar 1 vitamine of mineraal
  • Multisupplementen met een combinatie van vitamines of van vitamines en mineralen. Bijvoorbeeld een multivitaminetablet of vitamine B-complex.
  • Nutraceuticals: bioactieve stoffen in een voedingssupplement.

In supplementen zitten meestal synthetische of industrieel geproduceerde vitamines, mineralen of bioactieve stoffen. Deze hebben dezelfde werking als de vitamines en mineralen die van nature in eten en drinken zitten.

Wel neemt het lichaam de voedingsstoffen in pillen gemakkelijker op dan de voedingsstoffen in eten. De opname van foliumzuur ( vitamine B11) uit eten is bijvoorbeeld 30 tot 50% lager dan die van synthetisch foliumzuur (PMG).

De meeste mensen hebben geen voedingssupplementen nodig, want ze krijgen al voldoende vitamines en mineralen binnen door gevarieerd te eten. Alleen voor speciale groepen die extra vitamines of mineralen nodig hebben, geldt een suppletieadvies omdat ze van die stoffen meer nodig hebben dan ze via de gebruikelijk voeding binnen kunnen krijgen.

In de volgende tabel staat het suppletieadvies voor vitamine D, vitamine K en foliumzuur weergegeven per groep.

Suppletieadvies (in microgram per dag)  Vitamine D  Vitamine K  Foliumzuur (vitamine B11) 
Baby’s tot 3 maanden 10 150
Kinderen tot 4 jaar 10  -
Vrouwen die zwanger willen worden (vanaf minimaal 4 weken voor de bevruchting) -  - 400*
Zwangere vrouwen (tot 8 weken zwangerschap) 10  - 400* 
Zwangere vrouwen (volledige zwangerschap) 10   -
Vrouwen die borstvoeding geven 10  - -
Jongens/mannen tussen 4-70 jaar die een donkere huid hebben, of weinig buiten komen 10  -
Meisjes/vrouwen tussen 4-50 jaar die een donkere huid hebben, of weinig buiten komen 10  - -
Vrouwen vanaf 50 jaar en mannen vanaf 70 jaar 10  - -
Vrouwen vanaf 50 jaar en mannen vanaf 70 jaar die een donkere huid hebben, of weinig buiten komen 20  -

* Foliumzuur in tabletvorm bevat soms 500 microgram per tablet. Die mogen gerust worden genomen om aan het suppletieadvies te voldoen.

Veganisten wordt aangeraden om extra vitamine B12 te slikken.

Daarnaast zijn er groepen of omstandigheden waarvoor aanvulling van de voeding wenselijk kan zijn, maar waarvoor geen officieel advies van kracht is:

  • Mensen die weinig of eenzijdig eten: alle vitamines en mineralen (afhankelijk van het eetpatroon, dit kan onder andere voorkomen bij ouderen, alcoholisten, rokers)
  • Mensen die extreem afvallen of anorexia-patiënten: alle vitamines en mineralen
  • Ouderen: vooral bij ouderen met maag-/darm infecties kan de opname van vitamine B12 uit de voeding onvoldoende zijn. Omdat vitamine B12 uit een supplement wel goed wordt opgenomen kan voor deze groep extra vitamine B12 zinvol zijn.

Gezondheidseffecten

Er is geen goede reden om meer vitamines te slikken dan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid ( ADH). Van sommige vitamines of mineralen kan teveel bij langdurig gebruik zelfs schadelijk zijn. Dat geldt met name voor vitamine A, D, en vitamine B6, maar ook voor mineralen/spoorelementen zoals calcium, magnesium, zink, koper, jodium en selenium. Op het etiket staat de hoeveelheid in verhouding tot de ADH.

Van veel andere stoffen die in supplementen kunnen zitten zoals bioactieve stoffen, is de veilige dosis vaak niet bekend. Supplementen die bij de drogist of apotheek, of in supermarkten worden verkocht worden gecontroleerd en zijn bij normaal gebruik veilig. Er zijn echter ook voedingssupplementen te koop bijv. via internet, waarin, ongewenste stoffen of stoffen in te hoge doseringen kunnen voorkomen. Wees daarom voorzichtig en check de informatie op de verpakking.

Zwangerschap

Te veel vitamine A kan schade aan het ongeboren kind veroorzaken. Zwangere vrouwen mogen daarom niet meer dan 3000 microgram vitamine A per dag binnenkrijgen. Het gaat om vitamine A uit dierlijke producten en supplementen. Omdat in lever veel vitamine A zit, is het beter dit tijdens de zwangerschap niet te eten.

Antioxidanten

Voedingssupplementen met hoge doseringen antioxidanten kunnen het risico op kanker vergroten. Dit effect is gevonden voor:

  • meer dan 15 milligram bètacaroteen per dag en het risico op longkanker
  • meer dan 15 milligram bètacaroteen in combinatie met vitamine A of vitamine E en het risico op maagdarmkanker

Ook voor andere supplementen met hoge doseringen antioxidanten (maar niet voor vitamine C) zijn er aanwijzingen voor ongewenste effecten op het kanker- en sterfterisico.

Bij te hoge concentraties antioxidanten in het lichaam kunnen ongewenste, zogenaamde pro-oxidant-effecten optreden. Dus het omgekeerde effect van de verwachte antioxidantwerking.

Bij hart- en vaatziekten blijkt het gebruik van supplementen met antioxidanten geen positief, maar ook geen negatief effect te hebben op het ziekterisico.

Gerelateerde artikelen