Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
Menu van de Week Recept van de dag
Lekker makkelijk want alles mag in één pan
2 personen
15-30 minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op 2 manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Kookboek Groente
Groenten zijn prachtige producten uit de... Bestel nu € 12,95
Populair
Alles over afvallen
Afvallen zonder dieet is de beste manier... Bestel nu € 9,95
Ga naar
 

Voedingssupplementen

Gerelateerde artikelen

Factsheet

Over suppletieadviezen voor vitamines, mineralen en spoorelementen

In de webshop

Voedingssupplementen zijn producten in de vorm van pillen, poeders, druppels, capsules of drankjes en bedoeld als aanvulling op de dagelijkse voeding. Ze bevatten vitamines, mineralen of bioactieve stoffen, zowel apart, zoals in een vitamine C pil, of als combinatie, zoals in een multivitaminepil.

Deze synthetische of geïsoleerde vitamines, mineralen of bioactieve stoffen hebben dezelfde werking als de vitamines en mineralen die van nature in eten en drinken zitten. Wel neemt het lichaam de voedingsstoffen in pillen gemakkelijker op dan de voedingsstoffen in eten.

De meeste mensen hebben geen voedingssupplementen nodig, want ze krijgen al voldoende voedingsstoffen binnen door gevarieerd te eten. Alleen speciale groepen die extra voedingsstoffen nodig hebben, zoals zwangere vrouwen (foliumzuur en vitamine D), jonge kinderen (vitamine D) en ouderen (vitamine D) hebben duidelijk baat bij gebruik van voedingssupplementen.

Omschrijving

Voedingssupplementen zijn producten die alleen uit vitamines, mineralen of bioactieve stoffen bestaan, zoals een vitamine C-pil, of als combinatie van meerdere vitamines en mineralen, zoals in een multivitaminepil.

In de winkel zijn ze te koop in allerlei soorten, maten en merken, bedoeld als aanvulling op de dagelijkse voeding. Meestal zijn het pillen of capsules, soms ook druppels, poeders of drankjes. Grofweg zijn ze in 3 categorieën in te delen:

  • Supplementen met maar 1 vitamine of mineraal
  • Multisupplementen met een combinatie van vitamines of van vitamines en mineralen. Bijvoorbeeld een multivitaminetablet of vitamine B-complex.
  • Nutraceuticals: bioactieve stoffen in een voedingssupplement.

In supplementen zitten meestal synthetische of industrieel geproduceerde vitamines, mineralen of bioactieve stoffen. Deze hebben dezelfde werking als de vitamines en mineralen die van nature in eten en drinken zitten.

Wel neemt het lichaam de voedingsstoffen in pillen gemakkelijker op dan de voedingsstoffen in eten. De opname van foliumzuur (vitamine B11) uit eten is bijvoorbeeld 30 tot 50% lager dan die van synthetisch foliumzuur (PMG).

De meeste mensen hebben geen voedingssupplementen nodig, want ze krijgen al voldoende vitamines en mineralen binnen door gevarieerd te eten. Alleen voor speciale groepen die extra vitamines of mineralen nodig hebben, geldt een suppletieadvies omdat ze van die stoffen meer nodig hebben dan ze via de gebruikelijk voeding binnen kunnen krijgen.

In de volgende tabel staat het suppletieadvies voor vitamine D, vitamine K en foliumzuur weergegeven per groep.

Suppletieadvies (in microgram per dag)  Vitamine D  Vitamine K  Foliumzuur (vitamine B11) 
Baby’s tot 3 maanden 10 150
Kinderen tot 4 jaar 10  -
Vrouwen die zwanger willen worden (vanaf minimaal 4 weken voor de bevruchting) -  - 400*
Zwangere vrouwen (tot 10 weken zwangerschap) 10  - 400* 
Zwangere vrouwen (hele zwangerschap) 10   -
Vrouwen die borstvoeding geven -  - -
Jongens/mannen tussen 4-70 jaar die een donkere huid hebben, of weinig buiten komen 10  -
Meisjes/vrouwen tussen 4-50 jaar die een donkere huid hebben, of weinig buiten komen 10  - -
Vrouwen tussen de 50 en 70 jaar  10     
Vrouwen en mannen vanaf 70 jaar 20  - -


* Foliumzuur in tabletvorm bevat soms 500 microgram per tablet. Die mogen gerust worden genomen om aan het suppletieadvies te voldoen.

Veganisten wordt aangeraden om extra vitamine B12 te slikken.

Daarnaast zijn er groepen waarvoor aanvulling met een multivitamine- of mineralensupplement wenselijk kan zijn, maar waarvoor geen officieel advies bestaat:

  • Ouderen die weinig eten
  • Mensen die eenzijdig eten (dit kan onder andere voorkomen bij alcoholisten)
  • Mensen die een extreem afvaldieet volgen  

Voor deze groepen is het vooral belangrijk om hun leefstijl te verbeteren en eetpatroon aan te passen.

  • Ouderen: vooral bij ouderen met maag-/darm infecties kan de opname van vitamine B12 uit de voeding onvoldoende zijn. Omdat vitamine B12 uit een supplement wel goed wordt opgenomen, kan voor deze groep extra vitamine B12 zinvol zijn. 

Gezondheidseffecten

Er is geen goede reden om meer vitamines te slikken dan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid ( ADH). Van sommige vitamines of mineralen kan teveel bij langdurig gebruik zelfs schadelijk zijn. Dat geldt met name voor vitamine A, D, en vitamine B6, maar ook voor mineralen/spoorelementen zoals calcium, magnesium, zink, koper, jodium en selenium. Op het etiket staat de hoeveelheid in verhouding tot de ADH.

Van veel andere stoffen die in supplementen kunnen zitten zoals bioactieve stoffen, is de veilige dosis vaak niet bekend. Supplementen die bij de drogist of apotheek, of in supermarkten worden verkocht worden gecontroleerd en zijn bij normaal gebruik veilig. Er zijn echter ook voedingssupplementen te koop bijv. via internet, waarin, ongewenste stoffen of stoffen in te hoge doseringen kunnen voorkomen. Wees daarom voorzichtig en check de informatie op de verpakking.

Zwangerschap

Te veel vitamine A kan schade aan het ongeboren kind veroorzaken. Zwangere vrouwen mogen daarom niet meer dan 3.000 microgram vitamine A per dag binnenkrijgen. Het gaat om vitamine A uit dierlijke producten en supplementen. Omdat in lever veel vitamine A zit, is het beter dit tijdens de zwangerschap niet te eten. Het advies aan zwangeren is om geen supplementen te slikken met vitamine A (retinol, retinal, retinyl-acetaat of retinyl-palmitaat).

Antioxidanten

Voedingssupplementen met hoge doseringen antioxidanten kunnen het risico op kanker vergroten. Dit effect is gevonden voor:

  • meer dan 15 milligram bètacaroteen per dag en het risico op longkanker
  • meer dan 15 milligram bètacaroteen in combinatie met vitamine A of vitamine E en het risico op maagdarmkanker

Ook voor andere supplementen met hoge doseringen antioxidanten (maar niet voor vitamine C) zijn er aanwijzingen voor ongewenste effecten op het kanker- en sterfterisico.

Bij te hoge concentraties antioxidanten in het lichaam kunnen ongewenste, zogenaamde pro-oxidant-effecten optreden. Dus het omgekeerde effect van de verwachte antioxidantwerking.

Bij hart- en vaatziekten blijkt het gebruik van supplementen met antioxidanten geen positief, maar ook geen negatief effect te hebben op het ziekterisico.

Minder zout? Check het etiket!

Pak, draai en kies voor minder zout

Betere keuzes maken kan heel eenvoudig. Pak 2 vergelijkbare producten uit het schap, draai ze om en kijk hoeveel zout erin zit. Zo kies je bijvoorbeeld kaas met het minste zout.