Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg.
Menu
Zoek

Wat is Nutri-Score?

Nutri-Score is een voedselkeuzelogo. Een voedselkeuzelogo is een afbeelding op de voorkant van een verpakking van voedingsmiddelen. Nutri-Score geeft de samenstelling van een product een bepaalde score, die terug te vinden is in een kleurcode met letters op de verpakking.

De Nederlandse overheid is van plan om Nutri-Score in Nederland in te voeren op voorwaarde dat het in lijn is met de Schijf van Vijf. Nutri-Score sluit nu namelijk nog niet aan bij de Nederlandse voedingsvoorlichting. Dat kan verwarrend zijn.

Je kunt Nutri-Score nu wel al tegenkomen op producten. Voedingsmiddelen die in het buitenland zijn geproduceerd kunnen het logo dragen, maar ook veel Nederlandse supermarkten plaatsen Nutri-Score al op verpakkingen van eigen producten. Het gebruik van het logo gebeurt aan de hand van het huidige rekenmodel van Nutri-Score, dat nog moet worden aangepast om te kunnen aansluiten bij de Nederlandse voedingsrichtlijnen.

Nutri-Score moet nog goed worden aangesloten op de Nederlandse voedingsrichtlijnen

Wat houdt Nutri-Score eigenlijk in?

Nutri-Score is ontwikkeld in Frankrijk. Met dit logo zie je welke voedingsmiddelen binnen dezelfde productgroep volgens het rekenmodel van Nutri-Score een betere samenstelling hebben. Een productgroep is bijvoorbeeld brood, frisdrank, vlees, pizza of kant-en-klaarmaaltijden.

Om de score te bepalen krijgen 'positieve' en 'negatieve' componenten van een product punten. Positieve componenten zijn de hoeveelheid eiwit, vezel, groente, fruit, peulvruchten, noten en bepaalde oliën. Deze worden afgetrokken van de punten voor negatieve componenten, namelijk de hoeveelheid energie, verzadigd vet, suiker en zout. Zo is de rekenmethode nu vormgegeven, op termijn kan dit veranderen door herzieningen.

De uitkomst van de rekenmethode wordt vertaald naar een score met kleuren variërend van donkergroen (A) tot donkeroranje (E). Een donkergroene A staat voor de betere samenstelling binnen de productgroep, volgens het rekenmodel van Nutri-Score.

Wat zijn de verschillen tussen Nutri-Score en de Schijf van Vijf?

De Schijf van Vijf is de nationale voedingsrichtlijn waar ook de politiek naar verwijst in het Preventie Akkoord. Er staan voedingsmiddelen in die volgens de richtlijnen van de Gezondheidsraad goed zijn voor je lichaam. De Schijf van Vijf laat zien wat je voorál moet eten voor een gezond en meer duurzaam eetpatroon. Ook zorg je er met de Schijf van Vijf voor dat je voldoende nuttige voedingsstoffen binnenkrijgt zoals vezels, en niet te veel ongunstige voedingsstoffen zoals zout. Daarom gebruikt de Schijf van Vijf criteria om te bepalen welke producten wel of niet in de Schijf staan.

Nutri-Score is een voedselkeuzelogo dat op producten staat. Het gaat over wat binnen een productgroep als brood of pizza, een betere of minder goede samenstelling heeft. Onderzoek onder andere door het Voedingscentrum en het RIVM laat zien dat Nutri-Score momenteel op een aantal punten niet aansluit bij de Schijf van Vijf. Er zijn daardoor verschillen tussen het aantal en het soort voedingsmiddelen dat een gunstige beoordeling krijgt.

Er zijn voedingsmiddelen die een A of B Nutri-Score krijgen maar niet in de Schijf van Vijf passen. Denk aan een witte rijst met een score B of bewerkt vlees met een A. Ook zijn er voedingsmiddelen die juist wel in de Schijf van Vijf vallen maar toch een Nutri-Score krijgen van C of D. Denk aan een zonnebloemolie met een score C of 20+ kaas met een D. Je kunt met Nutri-Score dus wel bewerkt vlees met een betere samenstelling vinden, maar dat wil niet zeggen dat het om een gezond product gaat.

Deze verschillen hebben een aantal oorzaken:

Nutri-Score: dezelfde criteria voor gezond en ongezond

De Schijf van Vijf is gebaseerd op de Richtlijnen Goede Voeding en de Voedingsnormen van de Gezondheidsraad. De Schijf van Vijf maakt vooral onderscheid tussen voedingsmiddelen die goed of minder goed voor de gezondheid zijn, omdat ze chronische ziekten kunnen voorkomen. Verder wordt er gekeken welke voedingsmiddelen belangrijke voedingstoffen leveren. Daarna pas wordt per productgroep gekeken wanneer ze te veel suiker, zout of verzadigd vet bevatten. Producten worden dus in zijn totaliteit beoordeeld, in context van de voedingsmiddelengroep waartoe ze behoren.

Nutri-Score kijkt naar de voedingsstoffen en losse ingrediënten en niet naar het voedingsmiddel als geheel. Zo maken ze in hun methode geen verschil tussen gezonde en minder gezonde voedingsmiddelen. Dus bijvoorbeeld groente en koekjes houden ze langs dezelfde meetlat. Hierdoor kunnen voedingsmiddelen in vrijwel álle productgroepen op een goede score uitkomen.

Zo kunnen bijvoorbeeld sommige light-frisdranken, witte rijst, pizza, zuiveldranken met toegevoegd suiker of gezouten noten een groene A of B krijgen, terwijl deze niet in de Schijf van Vijf vallen. En voedingsmiddelen als plantaardige oliën en 20+ kaas, die wel in de Schijf van Vijf vallen, krijgen een C of D, omdat deze producten veel energie leveren. Voor de Schijf van Vijf is energie geen criterium om gezonde voedingsmiddelen op te beoordelen.

Compensatie is mogelijk

Door de puntentelling van Nutri-Score leidt bijvoorbeeld een laag vezelgehalte niet per se tot een C-, D- of E-score. Andere componenten in de berekening, zoals minder zout of meer eiwit, kunnen de score namelijk hoger laten uitkomen, soms zelfs op A of B. De Schijf van Vijf doet dat anders: daarin kun je het negatieve niet opwegen tegen het positieve. Dus in de Schijf van Vijf kun je bijvoorbeeld weinig vezels niet goedmaken door er minder zout of meer eiwit in te stoppen.

Helpt Nutri-Score de consument?

In opdracht van het ministerie van Volksgezondheid (VWS) is een consumentenonderzoek uitgevoerd naar 3 voedselkeuzelogo’s. Hieruit blijkt dat consumenten met Nutri-Score beter in staat zijn om producten aan te wijzen die – volgens de berekening van het logo – de betere keuze zijn. Uit het onderzoek blijkt verder dat consumenten het verwarrend vinden als de boodschap van het logo niet overeenkomt met de Schijf van Vijf. De bewijzen dat mensen zich bij het boodschappen doen door Nutri-Score laten leiden in hun keuzes en daardoor echt gezonder gaan eten, zijn zwak en niet eenduidig

Wat is de toekomst van Nutri-Score in Nederland?

Om Nutri-Score aan te laten sluiten bij de Nederlandse voedingsvoorlichting zijn aanpassingen nodig. Anders gaan er 2 gezondheidsboodschappen door elkaar lopen. Dan kan bijvoorbeeld een product een A-score krijgen, maar niet in de Schijf van Vijf staan. Dat kan tot verwarring leiden.

Een internationale wetenschappelijke commissie heeft in 2022 een voorstel gedaan om de rekenmethode van Nutri-Score aan te passen. Ook in andere landen waar het logo mogelijk wordt ingevoerd, komt Nutri-Score niet overeen met de nationale richtlijnen. Daarnaast is er een internationale stuurgroep actief die het gebruik van Nutri-Score in verschillende deelnemende landen makkelijker moet maken. Een voorstel om de rekenmethode voor dranken aan te passen moet nog volgen.

De Gezondheidsraad heeft het aangepaste rekenmodel bestudeert en de veranderingen in kaart gebracht. Eind november 2022 kwam de Gezondheidsraad met de volgende conclusie: het oordeel van Nutri-Score sluit goed aan voor de productgroepen die buiten de Schijf van Vijf vallen. Deze producten krijgen veelal een C, D of E. Producten met een C hebben een minder ongezonde samenstelling dan producten met een E.

Voor de productgroepen binnen de Schijf van Vijf, maakt Nutri-Score niet altijd goed genoeg onderscheid tussen producten met een meer en minder gezonde samenstelling. Hierdoor zijn er relatief veel afwijkingen tussen de Nutri-Score en het oordeel dat de Schijf van Vijf geeft. Volkorenpasta en zilvervliesrijst kunnen bij Nutri-Score een even goede score krijgen als de witte varianten Kazen en veel vetten en oliën krijgen juist een slechtere score, terwijl een aanzienlijk deel daarvan juist wel in de Schijf van Vijf staat. Het logo geeft ruimte om gezondere producten, zoals groente en fruit in blik of pot, ongezonder te maken door het toevoegen van zout of suiker.

De Gezondheidsraad vindt dat het logo een meerwaarde kan hebben, met name voor mensen met een beperkte voedingskennis. De Gezondheidsraad ziet ook meerdere tekortkomingen waarvan het belangrijk is dat deze daadwerkelijk worden opgelost. De Gezondheidsraad geeft daarnaast aan dat er een uitdaging ligt bij het uitleggen van de scores die onvoldoende in lijn zijn met de nationale voedingsadviezen.

De verwachting is dat er begin 2023 meer duidelijk is over de uitrol van Nutri-Score in Nederland. Het ministerie van VWS beslist uiteindelijk over de invoering.

Wettelijk gezien kan de Nederlandse overheid een logo niet verplichten. Dit heeft te maken met de handelsvrijheid van de landen in de Europese Unie. Het kan in de toekomst wel verplicht worden als alle Europese landen kiezen voor het logo. Zo ver is het echter nog niet.

Wat vindt het Voedingscentrum van Nutri-Score?

Het Voedingscentrum juicht alle initiatieven toe die consumenten helpen om gezonder en meer duurzaam te gaan eten. Nutri-Score kán helpen om te kiezen voor een product met een betere samenstelling, mits het logo aansluit op de Nederlandse voedingsrichtlijnen. Het moet duidelijk zijn dat alleen voedingsmiddelen binnen de Schijf van Vijf de gezonde keuzes zijn. Mensen moeten het logo begrijpen.

Er zijn in augustus 2022 diverse aanpassingen aan de rekenmethode van Nutri-Score gedaan. Zo worden bijvoorbeeld zout en suiker in producten strenger beoordeeld. Deze aanpassingen zorgen ervoor dat er verschuivingen optreden van de Nutri-Score, vaak naar een minder gunstige score. Toch zijn er in productgroepen waarover de Schijf van Vijf een oordeel geeft, nog relatief veel afwijkingen met Nutri-score. De door de Gezondheidsraad voorgestelde verbeteringen aan het logo, zijn ook voor het Voedingscentrum cruciaal om het logo te kunnen toepassen in de voorlichting.

We vinden het verder noodzakelijk dat alle producenten en supermarkten meedoen, zodat het logo overal te zien is en het consumenten informeert over alle producten die zij tegenkomen. Je wilt bijvoorbeeld niet dat mensen een product met betere samenstelling zonder logo omruilen voor een product met minder goede samenstelling, maar met logo.

Wij zien een voedselkeuzelogo als één mogelijke maatregel die kan helpen om mensen gezonder te laten kiezen. Ook andere maatregelen, zoals een suikertaks, btw-verlaging op groente en fruit, het vergroten van het gezonde aanbod in de eetomgeving en voedselonderwijs, kunnen een belangrijke rol spelen in het gezonder maken van het voedingspatroon van meer mensen. Een integrale aanpak is daarom nodig.

Je komt Nutri-Score al tegen in winkels, wat vindt Voedingscentrum hiervan?

Het Voedingscentrum is voor kleinschalige pilots op de winkelvloer om in de praktijk te toetsen of iets werkt. Op dit moment zijn er verschillende pilots, maar sommige supermarkten doen dit op zo’n grote schaal dat voor het voor consumenten lijkt alsof het logo al is ingevoerd. Dat vinden wij onwenselijk.

Bovendien is het logo dat nu op verpakkingen staat, gebaseerd op het huidige rekenmodel dat nog moet worden herzien. Het logo sluit dus nog niet aan bij de Nederlandse voedingsrichtlijnen. Dat kan verwarrend zijn voor consumenten en het vertrouwen in Nutri-Score ernstig schaden nog vóór de officiële lancering.