Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg.
Menu
Zoek
Apps en tools
!

Schijf van Vijf krijgt doorontwikkeling

Tot half april verwerken we nieuwe wetenschappelijke inzichten over gezond, duurzaam en veilig eten. Tot die tijd blijft de Schijf van Vijf gewoon bruikbaar. Lees meer

In 2026 gezonder eten? Zo gaat het je lukken!

1 januari 2026

Veel Nederlanders denken na over goede voornemens voor het nieuwe jaar. Ze willen bijvoorbeeld afvallen, gezonder eten of iets doen voor het milieu. Maar zo'n voornemen kan moeilijk zijn om vol te houden. Het Voedingscentrum legt uit hoe dat komt en hoe het dit jaar wél lukt.

Hernieuwde voornemens

Vaak zie je dat goede voornemens niet nieuw zijn. Het zijn dingen die mensen al langer willen, zoals afvallen, gezonder eten of minder voedsel verspillen. Ze komen elk jaar terug. Het zijn dus eigenlijk hernieuwde voornemens.

Uit onderzoek blijkt dat maar weinig mensen hun goede voornemen lang volhouden. Dat is iets heel menselijks. Als je je gedrag wilt veranderen, moet je namelijk nieuwe gewoonten creëren en dat vinden we lastig omdat dit veel energie kost. Nog moeilijker is het vormen van een nieuwe gewoonte als deze in strijd is met een oude gewoonte. De weg van de minste weerstand is namelijk onze oude, ingesleten gewoonte.

Concreet plan

Hoe zorg je dat je je goede voornemens deze keer wél volhoudt? Het helpt om realistisch te zijn. Vaak leggen we de lat te hoog. Daardoor wordt het juist moeilijker om het gewenste gedrag vol te houden. Schep dus geen torenhoge verwachtingen voor jezelf, maar kijk wat voor jou haalbaar is en bij jouw situatie past. Het helpt om een concreet en realistisch plan te maken, met een duidelijk doel en acties. Een plan waar je graag mee aan de slag wilt en dat past bij je dagelijkse leven.

Het is belangrijk je doel en bijbehorend plan zo concreet mogelijk te maken. 'Ik wil gezonder eten', is niet concreet genoeg, want het is onduidelijk wat je dan precies gaat doen. Is extra fruit eten voldoende? Of kun je ook vaker frisdrank inruilen voor een drankje zonder suiker?

Maak je gedrag dus heel concreet en stel bijvoorbeeld het doel om elke dag 2 stuks fruit te eten, om 10.00 uur en 16.00 uur. Of om een keer per dag een glas frisdrank te vervangen door een glas water, het liefst ook gekoppeld aan een moment.

Kleine stappen

Het is belangrijk om niet te veel in één keer te willen. Deel je goede voornemen op in kleine, haalbare stappen. Heb je jezelf bijvoorbeeld voorgenomen om gezonder of duurzamer te eten? Het maken van een Eetwissel is een goed voorbeeld van een kleine, concrete stap die daaraan bijdraagt.

Eetwissels kun je maken binnen wat je nu al eet. Ruil bijvoorbeeld bij je ontbijt witbrood in voor volkorenbrood. Of kies voor een cracker met kaas in plaats voor een snackreep. Van daaruit kun je verder uitbouwen naar meer nieuwe, goede gewoonten.

Niet te streng zijn voor jezelf

Wees ook geduldig. Je gedrag veranderen vraagt om een kritische blik naar jezelf, maar ook een milde blik. Je bereikt je doel niet in één dag. Het vormen van een nieuwe gewoonte duurt gemiddeld 2 maanden. In die periode zal bijna iedereen weleens ervaren dat het niet altijd lukt om vol te houden.

Stel je hebt de verleiding van de snoeppot een keer niet kunnen weerstaan. Dat is niet erg, belangrijker is hoe je ermee omgaat. Wees niet te hard voor jezelf, maar pak de draad weer op. Bedenk wat je de volgende keer doet in deze situatie. Neem jezelf bijvoorbeeld voor om de volgende keer een appel te pakken als je trek krijgt tussendoor.

Minder snacken, snoepen of snaaien?

Het is belangrijk om je af te vragen waarom je snackt. En waarom je wilt minderen. Als je je valkuilen kent, dan kan je er iets aan doen. Anne neemt je hierin mee in onderstaande video. Liever lezen? Onder de video vind je de tekst.

Je hebt net gegeten… en toch grijp je een half uur later naar een koekje. Of twee. Of drie. Herkenbaar? Je bent niet de enige.

Wil je minder snacken of snaaien? Dan is het goed om stil te staan bij 2 vragen: waarom snaai je? Heb je echt honger, of is het gewoonte, verveling, stress of behoefte aan een oppepper? En: Waarom wil je minderen? Wil je je fitter voelen, een broek weer passen of minder schuldgevoel ervaren als het eind van die zak chips ineens in zicht is?

Als je je valkuilen kent, kun je er iets aan doen. Thuis gaat dat vaak het makkelijkst, namelijk:

  • Maak je doel concreet. Hoe belangrijker het doel voor jezelf is, hoe groter de kans op slagen. Bijvoorbeeld: minder snoepen om een goed voorbeeld te zijn voor je kind.
  • Herken je valkuil. Noteer eens wanneer je snaait en wat. En waar dat eten ligt. Staan de snoepjes die je zo onweerstaanbaar vindt bijvoorbeeld binnen handbereik als jij voor de televisie zit?
  • Het beste is natuurlijk om het niet in huis te halen. Maar als je niet de enige bent voor wie het in huis is: maak het jezelf een beetje moeilijk: bijvoorbeeld door het in een moeilijk bereikbaar kastje te zetten, in een bak, met een elastiek erom heen ??
  • Plan je eetmomenten. Regelmaat helpt je lichaam én brein er een gewoonte van te maken om tussen je vaste eetmomenten door niet te snaaien. Zelfs een vast snoepmoment kan helpen.
  • Zorg voor genoeg gezonde alternatieven. Denk aan snackgroente, fruit of ongezouten noten.

Met minder verleidingen in huis, heb je in elk geval thuis al een plek gecreëerd die ‘eetrust’ geeft. Het is geen gebrek aan wilskracht of doorzettingsvermogen. Het is een overdaad aan prikkels waar we mee moeten leren omgaan, zowel thuis als buitenshuis. Reclames op je telefoon, snacks bij de kassa, traktaties op werk… Het is logisch dat je dat niet altijd kan weerstaan.

sluiten