Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg.
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op 2 manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Populair
Ga naar
 

Is bewerkt eten slechter voor het milieu dan onbewerkt eten?

Kijk je naar een gemiddeld eetpatroon, dan belasten bewerkte producten het milieu meer dan verse producten. Bijvoorbeeld snoep, snacks en frisdrank belasten het milieu meer dan fruit, noten en kraanwater. Het gaat daarbij niet alleen om broeikasgassen, maar ook om het gebruik van energie, land en water. Sterk bewerkte producten (zogenoemde ultra-processed foods) leveren vaak weinig gezonde vetten, eiwitten, vezels, vitamines en mineralen en veel calorieën. Het zijn producten die je dus qua voedingswaarde eigenlijk niet nodig hebt. Door deze producten vaker te laten staan, draag je bij aan je eigen gezondheid en het milieu.

Over het algemeen is kiezen voor minder bewerkt eten en zelf koken met verse producten een goede vuistregel als je gezonder en duurzamer wilt eten. Hierdoor ga je waarschijnlijk bewuster om met eten, kook je zelf met veel groente, laat je zoute voorverpakte soepen en sauzen achterwege en eet je minder snacks en snoep tussendoor.

Soorten bewerking

In het figuur hieronder zie je hoeveel de voedselketen en het huishouden bijdraagt aan de klimaatbelasting. De grootste belasting vind je bij de boerderij. Maar de verwerking van voedsel in fabrieken (ongeveer 17%) en verpakkingen (5%) leveren ook een grote bijdrage. Bewerkte producten hebben vaak meer verpakking dan onbewerkte producten. Als er minder stappen en bewerkingen in een keten zijn, dan scheelt dat energie en transport.

Aandeel broeikasgassen in de voedselketen en huishoudens van boer naar bord (klik op afbeelding voor vergroting)

broeikasgassen in de keten

Bewerkingen kun je niet helemaal mijden. Bijna alle producten die we kopen zijn in de weg van land naar het bord op één of andere manier (een beetje) bewerkt. Groente, fruit en peulvruchten worden bijvoorbeeld ingemaakt, bevroren of gedroogd. Melk wordt gepasteuriseerd en kraanwater gefilterd. Deze bewerking maken producten langer houdbaar en veiliger. En ook kaas, gebrande noten en brood zijn bewerkte producten.

Koelen en vriezen kost bijvoorbeeld veel energie in de keten, vooral als een product ook nog van ver moet komen. Bewerking van groente zoals spinazie en sperziebonen tot conserven (blik, glas) en diepvries kost extra broeikasgassen ten opzichte van verse producten. De impact is wel lager vergeleken met geïmporteerde groente of groente dat buiten het seizoen uit de kas komt. Het verpakken van groente heeft impact, maar kan ook erg nuttig zijn, omdat je daarmee voedselverspilling kan voorkomen.

Ultra-processed foods

Er bestaat ook een categorie van producten die sterk bewerkt zijn en die per portie veel calorieën, suiker, verzadigd vet en zout bevatten en maar weinig vitamines, mineralen en vezels. Dit noemen we ultra-processed foods. Dat zijn producten uit een fabriek, die 5 of meer ingrediënten bevatten, waaronder vaak zout, suiker, vetten, gehydrolyseerd eiwit, gemodificeerd zetmeel en E-nummers.

Ultra-processed foods kosten niet alleen veel energie om te maken, maar zorgen ook voor veel bijproducten, die verloren gaan als afval of veevoer. Denk aan resten aardappel die overblijven bij het maken van friet en chips, vezels die uit witmeel zijn gehaald en bietenpulp dat overblijft bij de suikerproductie.

In veel snacks, kant-en-klaar producten en gebak zitten vaak dierlijke ingrediënten, zoals room, vlees, kaas en kippenei-eiwit. Deze hebben vergeleken met plantaardige ingrediënten een hoge milieu-impact.

Kant-en-klaarmaaltijden kosten meestal meer energie en broeikasgassen dan wanneer je de maaltijden zelf maakt van verse ingrediënten.

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

Ontvang elke 2 weken tips en nieuwtjes over gezond, duurzaam en veilig eten in je mailbox.