Menu
Zoek
Apps en tools

Voedingscentrum duidt: PFAS in moedermelk

1 juli 2026

Uit nieuw, grootschalig onderzoek van het RIVM blijkt dat PFAS in kleine hoeveelheden in moedermelk voorkomt. PFAS zijn door mensen gemaakte chemische stoffen die in veel producten worden gebruikt voor hun water- en vetafstotende werking. Ze hebben zich in de loop van de tijd opgehoopt in ons milieu, in water, bodem, voedsel en uiteindelijk ook in ons lichaam.

We begrijpen dat dit nieuws veel vragen kan oproepen bij ouders. Kan ik nog wel borstvoeding geven aan mijn baby? In dit stuk leggen we uit wat we op dit moment weten over PFAS in moedermelk. Daarbij erkennen we dat dit geen eenvoudig onderwerp is, en helpen we je een goed geïnformeerde afweging te maken over het geven van borstvoeding.

Het onderzoek

De concentraties PFAS in moedermelk zijn afgenomen in vergelijking met eerder onderzoek uit 2014. Dat is voorzichtig positief en suggereert dat maatregelen effect hebben. Dat PFAS in moedermelk terecht kan komen, was dus al langer bekend. Het nieuwe RIVM-onderzoek geeft een vollediger beeld: er zijn meer soorten PFAS onderzocht en meer deelnemers meegenomen.

In totaal zijn er moedermelkmonsters van 1.629 deelnemers verspreid over Nederland onderzocht. In alle monsters is PFAS aangetroffen. Bij 82 procent was de hoeveelheid PFAS onder de risicogrens. Die grens gaat ervan uit dat de baby 12 maanden borstvoeding krijgt. De hoeveelheid PFAS is in die gevallen niet schadelijk. Een percentage van 18 procent van de monsters kwam wel boven de ‘risicogrens’ uit. Dat betekent dat schadelijke effecten op het lichaam niet uitgesloten kunnen worden, maar het betekent niet dat baby’s gelijk ziek worden.

Effect op de gezondheid

Van PFAS is bekend dat ze schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid. Bij baby’s en kinderen kan te veel PFAS in het lichaam invloed hebben op het immuunsysteem. De aanmaak van antistoffen kan enigszins verminderen waardoor het lichaam ziekteverwekkers iets minder goed kan herkennen en aanvallen. Maar dat wil niet zeggen dat baby’s meteen ziek worden. Er spelen veel meer zaken een rol die belangrijk zijn voor het afweersysteem. Denk aan erfelijkheid en leefomgeving.

Totaalplaatje

Wieke van der Vossen, expert voedselveiligheid bij het Voedingscentrum: "Ik begrijp heel goed dat het nieuws van PFAS in moedermelk zorgen kan oproepen bij ouders die borstvoeding geven of daarmee willen starten. Het is geen fijn idee dat je baby kleine hoeveelheden PFAS binnenkrijgt. Dit is onwenselijk, maar het is belangrijk om naar het totaalplaatje te kijken. Een baby die borstvoeding krijgt, profiteert ook van belangrijke stoffen en de beschermende effecten van moedermelk. Zo versterkt borstvoeding het immuunsysteem van een baby juist, onder andere door de aanwezigheid van antistoffen en immuuncellen. Uit onderzoek blijkt dat baby’s die borstvoeding krijgen minder kans hebben op bepaalde infectieziekten zoals oorontsteking en een lager risico hebben op onder meer overgewicht en astma.”

Borstvoeding blijft aanbevolen

Met de kennis van nu zien wij geen aanleiding om de adviezen over borstvoeding aan te passen. Het Voedingscentrum blijft gedurende de eerste 6 maanden borstvoeding aanbevelen en daarna door te gaan zolang ouders dat willen en dit past bij ouder en kind. Als een baby tussen de 4 en 6 maanden oud is, kunnen ouders, als het kind daaraan toe is, beginnen met de eerste hapjes. De keuze om al dan niet borstvoeding te geven en hoelang is natuurlijk aan ouders.

Minder blootstelling aan PFAS nodig

Dat borstvoeding de aanbevolen melkvoeding voor baby's blijft, betekent niet dat PFAS geen aandacht verdienen. Wieke van der Vossen: “PFAS zijn stoffen die helaas al jarenlang wijdverspreid aanwezig zijn in ons milieu. Het feit dat PFAS in alle monsters wordt aangetroffen en dat een deel ook boven de risicogrens uitkomt, laat ook zien dat er nog veel gedaan moet worden. Het is belangrijk dat mensen nog minder in contact komen met PFAS. Daarvoor zijn maatregelen nodig om de aanwezigheid van PFAS in het milieu verder terug te dringen. Denk hierbij aan een Europees verbod op PFAS, waar nu aan wordt gewerkt. Alleen zo kunnen we ervoor zorgen dat toekomstige generaties hier minder mee worden belast.”

Wat kun je als ouder zelf doen?

Dat je PFAS niet volledig kunt vermijden, kan een machteloos gevoel geven. Het is belangrijk om duidelijk te zijn: dit is geen situatie die ouders zelf kunnen oplossen. Er zijn gelukkig wel (kleine) dingen die je kunt doen om de blootstelling aan PFAS te verminderen.

  • Gevarieerd eten en drinken met bijvoorbeeld de Schijf van Vijf, helpt om gezond te blijven, ook al krijg je er een beetje PFAS mee binnen.
  • Wees terughoudend met producten waarvan bekend is dat ze meer PFAS kunnen bevatten. Denk aan eieren van eigen kippen en zelfgevangen vis uit Nederlandse binnenwateren. Vervang ook tijdig een pan met een beschadigde antiaanbaklaag.
  • Volg lokale adviezen. Op de website van je gemeente kun je vinden of en welke adviezen er voor jouw omgeving gelden. Heb je aanvullende vragen? Stel ze aan je lokale GGD. Weet je niet onder welke GGD jouw woonplaats valt? Kijk dan op GGD.nl.
  • Blijf je informeren via betrouwbare bronnen, zodat je keuzes kunt maken die passen bij jouw situatie.

Veelgestelde vragen en antwoorden over PFAS in moedermelk

Kan ik nog veilig borstvoeding geven of kan ik beter overstappen op flesvoeding?
De keuze om borst of flesvoeding te geven is altijd aan de ouder(s). Jij of jullie kiezen wat bij jullie situatie past. Wil je borstvoeding gaan geven of doe je dat al? Dan is het goed om te weten dat de resultaten van dit onderzoek geen aanleiding zijn om ons advies voor het geven van borstvoeding aan te passen. Kies je voor flesvoeding? Flesvoeding is streng gereguleerd. Voor Nederland is in de Europese wetgeving vastgelegd wat er in volledige zuigelingenvoeding moet zitten. Het maakt dus niet uit welk merk je kiest of hoe duur het product is. 
sluiten
Zit er ook PFAS in flesvoeding?
Onderzoeken van de NVWA uit 2024 en 2025 laten zien dat in flesvoeding (babymelkpoeder) nauwelijks PFAS wordt aangetroffen. In de meeste onderzochte monsters waren de gehalten niet of maar in hele kleine hoeveelheden meetbaar. Hierbij is gekeken naar de som van de vier PFAS waarvoor Europese wettelijke normen gelden. Bij de bereiding van flesvoeding wordt drinkwater toegevoegd. Hierin kunnen hele kleine hoeveelheden PFAS zitten. Daardoor kan een beperkte blootstelling aan PFAS ontstaan via de bereide flesvoeding, afhankelijk van het PFAS-gehalte van het gebruikte drinkwater.
sluiten
Waarom adviseren jullie niet om over te stappen op flesvoeding (als blijkt dat daar nauwelijks PFAS in zit)?
Hoewel in flesvoeding weinig tot geen PFAS wordt aangetroffen, betekent dat niet dat flesvoeding daardoor een betere keuze is. Bij het advies over voeding voor baby's kijken we naar alle effecten op de gezondheid. Het is geen fijn idee dat je baby kleine hoeveelheden PFAS binnenkrijgt. Dit is onwenselijk, maar het is belangrijk om naar het totaalplaatje te kijken. Een baby die borstvoeding krijgt profiteert ook van belangrijke stoffen en van beschermende effecten van moedermelk. Zo helpt borstvoeding juist het immuunsysteem van een baby, onder andere door de aanwezigheid van antistoffen en immuuncellen. Uit onderzoek blijkt dat baby’s die borstvoeding krijgen minder kans hebben op bepaalde infectieziekten zoals oorontsteking en een lager risico hebben op onder meer overgewicht en astma
sluiten
Hoe komt PFAS in borstvoeding?
Tijdens de productie van PFAS en het gebruik van producten waarin deze stoffen zitten, kunnen PFAS in de bodem, lucht en het water terechtkomen. Via het milieu komen deze stoffen ook in de voedselketen terecht, bijvoorbeeld in vis, eieren en andere voedingsmiddelen, en in beperkte mate in drinkwater. Daardoor krijgt vrijwel iedereen deze schadelijke stoffen binnen. Sommige PFAS-soorten hopen zich in het lichaam op, komen in het bloed terecht en uiteindelijk dus ook in moedermelk.
sluiten
Wat betekent ‘onder de risicogrens’ precies?

Als een hoeveelheid PFAS onder de risicogrens blijft, worden geen schadelijke effecten voor de baby verwacht. Voor het vaststellen van de ‘risicogrens’ wordt ervan uitgegaan dat een baby gedurende twaalf maanden dagelijks borstvoeding krijgt (800 ml/dag). Ligt de hoeveelheid PFAS boven deze grens, dan betekent dat niet automatisch dat een baby ziek wordt. De grens is gebaseerd op een klein effect op het afweersysteem: een gemiddelde afname van ongeveer 10% van bepaalde antistofreacties. Er is niet beoordeeld of dit leidt tot ziekte.

Of een kind daadwerkelijk gezondheidsproblemen krijgt, hangt af van veel factoren, zoals gezondheid, erfelijke aanleg, voeding en leefomgeving. Daarnaast heeft borstvoeding ook voordelen; helpt baby’s juist beschermen tegen infecties. Deze voordelen zijn aangetoond in veel onderzoeken. Daarbij is het goed om te beseffen dat PFAS ook in het verleden al in het milieu en dus waarschijnlijk ook in moedermelk aanwezig waren. De bekende voordelen van borstvoeding zijn dus vastgesteld in een situatie waarin blootstelling aan PFAS niet volledig afwezig was.

sluiten
Wat betekent een ruime overschrijding van de risicogrens voor de gezondheid van een kind?
Een overschrijding van de risicogrens betekent dat de PFAS-blootstelling hoger is dan wenselijk. Dat dit zorgen oproept is begrijpelijk en het is goed om dit serieus te nemen. Maar het betekent niet dat de baby door het drinken van deze melk nu ziek is, of zeker ziek zal worden. Een risicogrens wordt extra veilig gesteld, zodat zelfs gevoelige groepen, zoals baby’s, ouderen en zieken, beschermd zijn. Dit is bijvoorbeeld zo gedaan voor PFAS. De aanwezigheid van PFAS is één van de factoren die de kans op ziekte kan beïnvloeden, maar niet de enige. Of iemand ziek wordt, hangt ook af van veel andere factoren, zoals erfelijkheid, leefstijl (voeding en beweging) en of iemand andere ziekten heeft.

Bij het bepalen van de risicogrens is gekeken naar de eerste kleine veranderingen in het lichaam, door de aanwezigheid van PFAS. Deze kleine veranderingen zijn niet gelijk aan ziekte. De eerste kleine verandering in het lichaam door PFAS is gezien in de afweer: maken kinderen na vaccinatie genoeg antistoffen aan? Als een kind minder antistoffen aanmaakt, kan het mogelijk minder goed beschermd zijn tegen bepaalde infecties. Dat is een nadelig effect op het lichaam, maar het is niet hetzelfde als ziekte. Een hoge PFAS-waarde is dus geen diagnose. Het is wel een signaal om te kijken hoe verdere blootstelling aan PFAS zoveel mogelijk kan worden verminderd.
sluiten
Loop ik meer risico als ik in een bepaald gebied woon?
Op sommige locaties in Nederland, zoals rond  Chemours in Dordrecht of de Westerschelde zijn aanvullende adviezen van de GGD over PFAS in het algemeen. Op de website van de GGD in jouw regio kun je nalezen of er ook in jouw regio lokale adviezen rondom PFAS zijn.  
sluiten
Hoe kan ik zelf (laten) controleren of er te veel PFAS in borstvoeding zit?

Er zijn commerciële aanbieders die moedermelk kunnen testen op PFAS. De kosten daarvan zijn voor eigen rekening. De keuze om dit wel of niet te doen, is aan mensen zelf.

De GGD is er geen voorstander van omdat: 

  • De hoeveelheid PFAS in moedermelk geen duidelijke informatie geeft over de kans dat je kindje daar iets van gaat merken.
  • Een meting van PFAS in moedermelk een momentopname is en geen duidelijk informatie geeft over inname van PFAS in het verleden of in de toekomst.  
sluiten