Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg
Menu van de Week Recept van de dag

2 personen
15-30 minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op twee manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Lekker eten met minder zout
Een praktisch boek voor iedereen die minder... Bestel nu € 9,95
Populair
Gezond eten met de Schijf van Vijf
Geheel vernieuwd! Iedereen weet dat gezond... Bestel nu € 9,95
Ga naar

Gehakt 'over de datum' eetbaar?

Feiten en fabels over houdbaarheid

Helma denkt: "Gehakt in een gesloten verpakking kun je een dag na de houdbaarheidsdatum nog eten."

Wat denk jij?

Kokos en kokosvet

Kokos en kokosvet komen van de kokosnoot. Kokosvet bevat het meeste verzadigd vet van alle vet- en oliesoorten. 

Verzadigd vet staat erom bekend niet goed te zijn voor de gezondheid. Het verhoogt het risico op hart- en vaatziekten. Het is dan ook het advies om kokosproducten alleen bij uitzondering te eten.

Door de aanleg van kokosplantages worden mogelijk bossen gekapt. Verder worden er bij de teelt bestrijdingsmiddelen gebruikt en is er veel water nodig.

Omschrijving

Kokos of kopra is het gedroogde vruchtvlees van de kokosnoot. Kokosnoot is eigenlijk geen noot, maar een steenvrucht. De vrucht bestaat uit vier lagen: kokosvezel, de schil, vruchtvlees (kopra) en helemaal binnenin kokosmelk- of water. In het vruchtvlees zit 34% vet. 

Kokosvet valt onder vak 4 van de Schijf van Vijf. Dit vak omvat alle vetten en oliën die gebruikt worden voor het besmeren van het brood en het bereiden van de maaltijden. 

Soorten producten

Kokos kan op verschillende manieren gebruikt worden:

  • Kokos is terug te vinden in bakkerijwaren en chocoladeproducten. Het kan ook zitten in gerechten uit de oosterse keuken. 
  • Kokosvet kan gebruikt worden bij het bereiden en frituren van gerechten. Het is te smeren zoals boter. Verder is het een veelvoorkomend ingrediënt van koffiecreamers.
  • Kokoswater zit weleens in dranken.
  • Kokosmelk of santen is wit en wordt gemaakt uit geraspt vruchtvlees met kokoswater.

Kokosolie of kokosvet?

Vaak kom je de term kokosolie tegen. Oliën zijn vloeibaar bij kamertemperatuur in het land van herkomst. In ons klimaat heeft de olie meestal een vaste vorm, dan spreken we wel van kokosvet. 

Herkomst

Kokos komt vooral uit de Filippijnen, Indonesië en India. Europa en de Verenigde Staten zijn de belangrijkste afnemers.

Productie

De kokosnoot groeit aan de kokospalm of Cocos nucifera. De palm groeit alleen in tropische en subtropische gebieden. De palmen groeien op zanderige grond in direct zonlicht. Ze hebben water nodig en kunnen goed zout verdragen. 

De boom kan 30 meter hoog worden, maar er zijn ook dwergvarianten. Op plantages staan 100 tot 160 bomen per hectare. Ze kunnen 30 tot 125 kokosnoten per jaar produceren, die elk tot 1,5 kilo wegen. De boom kan 60 jaar vrucht dragen. 

Oogst vindt handmatig plaats of door speciaal afgerichte makaken (apen). Als de noten na een half jaar rijp zijn, kunnen ze er ook spontaan afvallen.

Het kokosvet wordt door persen of extractie uit het vruchtvlees gehaald.

Consumptiecijfers

We eten in Nederland weinig kokos en kokosvet. Het komt bijvoorbeeld wel terug in recepten uit de Indonesische keuken. 

Wereldwijd ligt de consumptie op een vergelijkbaar niveau als olijfolie. Namelijk 3% van al het vet dat mensen wereldwijd eten, bestaat uit kokosvet.  

Gezondheidseffecten

Kokosvet

Kokosvet bestaat voor meer dan 85% uit verzadigd vet. Dat is het meest van alle vet- en oliesoorten. Verzadigd vet staat bekend om de ongunstige gezondheidseffecten. Zo verhoogt verzadigd vet het slechte LDL- cholesterol. Dit vergroot het risico op hart- en vaatziekten.

De helft van het verzadigde vet van kokosvet bestaat uit laurinezuur. Sommige mensen zeggen dat dit een ‘gezonder’ verzadigd vet zou zijn. Het zou je juist zou beschermen tegen hart- en vaatziekten. Maar laurinezuur is van de verzadigde vetten, in vergelijking tot koolhydraten, het vetzuur dat het cholesterol het sterkst laat stijgen. Ondanks dat het ‘goede’ HDL-cholesterol meer stijgt dan het ‘slechte’ LDL-cholesterol, kan het niet worden uitgesloten dat laurinezuur het risico op hartziekten op een andere manier vergroot. Er zijn dan ook geen goedgekeurde gezondheidsclaims van de Europese Voedselveiligheidsorganisatie EFSA

Kokosvet bevat, in tegenstelling tot andere oliën en vetten, nauwelijks vitamine E en vitamine K

Kokoswater

Kokoswater bestaat voor 95% uit water en bevat wat suiker, vezel en eiwit. Door de term water lijkt het alsof er geen calorieën in kokoswater zitten. Dat klopt niet, er zitten namelijk 19 kilocalorieën per 100 milliliter in. 

Kokoswater is isotonisch, vergelijkbaar met sportdranken

Kokosmelk en kokosnoot

Kokosmelk is kokoswater gemengd met kokosvlees. Kokosnoot is eigenlijk geen noot, maar een steenvrucht en valt dus onder fruit. Kokos bevat veel calorieën. Het is daarom een uitzonderingsproduct. Dat wil zeggen dat je het niet te vaak zou moeten eten.

Voedingsadvies

Kokos en kokosvet bevatten veel energie en verzadigde vetzuren. Het advies is daarom om deze alleen bij uitzondering te eten.

Etiket

Eisen ten aanzien van etikettering zijn vastgelegd in de Warenwet etikettering. Kijk naar het online etiket voor meer uitleg over de verschillende onderdelen van het etiket.

Producten, zoals margarine en koffiecreamers, waarop staat ‘bevat plantaardige vetten en oliën’, kunnen kokosvet bevatten. 

Volgens nieuwe Europese wetgeving moet vanaf december 2014 op alle producten staan welke soorten olie en vet gebruikt zijn. Bijvoorbeeld palmolie, sojaolie of olijfolie. Nieuwe producten moeten hier direct al aan voldoen.

Duurzaamheidsaspecten

De kokosnoot heeft een middel- tot hoge klimaatbelasting.

Vooral bestrijdingsmiddelen en de ontbossing die vaak samen gaat met het opzetten van kokospalmplantages belasten het milieu. Mangrovebossen moeten het vaakste plaats maken voor plantages. Diverse larven, kevers en mijten kunnen als plaag in de plantages voorkomen en bestreden worden met bestrijdingsmiddelen. 

Het watergebruik van de kokospalmteelt is hoog. Het is hoger dan van oliegewassen gemiddeld, maar lager dan olijf-, zonnebloem-, pinda- en lijnzaadolie.