Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg
Menu van de Week Recept van de dag
De kers op de burger
2 personen
0-15 minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op twee manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Lekker eten met minder zout
Een praktisch boek voor iedereen die minder... Bestel nu € 9,95
Populair
Gezond eten met de Schijf van Vijf
Geheel vernieuwd! Iedereen weet dat gezond... Bestel nu € 9,95
Ga naar

Geef ziekmakers geen kans

Verschoon elke dag je vaatdoekje

Jaarlijks lopen ongeveer 700.000 Nederlanders een voedselinfectie op. Slechte hygiëne is meestal de oorzaak. Door veilig om te gaan met je eten, voorkom je dat je ziek wordt. Hoe je dat doet? Let goed op bij het kopen, wassen, scheiden, koelen en verhitten van voedsel.

Zo eet je veilig

Onverzadigd vet

Onverzadigd vet is een type vet dat bekend staat om de gunstige gezondheidseffecten. Onverzadigd vet verhoogt het goede cholesterol en verlaagt het slechte cholesterol. Op die manier beschermt onverzadigd vet tegen hart- en vaatziekten. Vet dat zacht of vloeibaar is bij kamertemperatuur bevat relatief veel onverzadigd vet. Omega-3-vetzuren en omega-6-vetzuren zijn voorbeelden van onverzadigd vetzuren.

Omschrijving

Onverzadigd vet komt voor in zowel plantaardige als dierlijke producten. Wel bevatten plantaardige producten (zoals oliën) relatief meer onverzadigd vet dan dierlijke producten (zoals zuivel en vlees). Vet dat zacht of vloeibaar is bij kamertemperatuur bevat relatief veel onverzadigd vet, vooral meervoudig onverzadigd. Denk aan vloeibare bak- en braadproducten en margarine in een kuipje.

Onverzadigd vet is in te delen in verschillende soorten, namelijk enkelvoudig en meervoudig onverzadigd vet. Of het vet enkelvoudig of meervoudig onverzadigd is, hangt af van de structuur. Bij 1 dubbele binding gaat het om enkelvoudig onverzadigde vetzuren, bij meer dubbele bindingen gaat het om meervoudig onverzadigde vetzuren.

Meervoudig onverzadigde vetten zijn op hun beurt verder in te delen, namelijk in omega-3-vetzuren, omega-6-vetzuren en omega-9-vetzuren. De essentiële vetzuren, dat wil zeggen de vetzuren die het lichaam niet zelf kan aanmaken, zijn ook onverzadigde vetzuren. Dat zijn alfa-linoleenzuur ( ALA), een omega-3-vetzuur en linolzuur, een omega-6-vetzuur. EPA en DHA, de zogenaamde visvetzuren, zijn beiden n-3 langeketen meervoudig onverzadigde vetzuren.

Gezondheidseffecten

Onverzadigd vet heeft een gunstig effect op het cholesterolgehalte in het bloed. Onverzadigd vet verhoogt het "goede" HDL-cholesterol en verlaagt het "slechte" LDL-cholesterol.

Het risico op hart- en vaatziekten neemt af wanneer de vetzuursamenstelling van de voeding verbetert. Wanneer 5% van de calorieën in plaats van uit verzadigd vet uit onverzadigd vet komt, vermindert de kans op hart- en vaatziekten met ongeveer 20%. In de praktijk maakt het daarbij nauwelijks verschil of het gaat om enkelvoudig of meervoudig onverzadigd vet. Het vervangen van transvet door onverzadigd vet heeft zelfs meer dan 2 keer zoveel effect. 
Het risico op hart- en vaatziekten neemt daarentegen toe wanneer onverzadigd vet wordt vervangen door koolhydraten.

Onverzadigde vetzuren, met name de meervoudig overzadigde vetzuren, kunnen oxideren (ranzig worden). Daardoor gaat de kwaliteit van producten achteruit. Om oxidatie van onverzadigde vetzuren tegen te gaan worden er antioxidanten aan voedingsmiddelen toegevoegd. Soms zitten deze er al van nature in zoals  vitamine E in plantaardige oliën. Onverzadigde vetzuren kunnen ook oxideren in het lichaam en cellen beschadigen. Het lichaam beschikt van nature ook over antioxidantsystemen, die de oxidatie van onverzadigde vetzuren voorkomen of de schade herstellen.

Er zijn aanwijzingen dat een zeer hoge consumptie van meervoudig onverzadigd vet zoals alfa-linoleenzuur en linolzuur, een hoger risico op bepaalde vormen van kanker kan geven. Hoewel de aanwijzingen hiervoor zwak zijn, heeft de Gezondheidsraad uit voorzorg een maximum gesteld van 12 energieprocent voor meervoudig onverzadigd vet. Dit komt overeen met 33 gram voor mannen en 27 gram voor vrouwen.

Er zijn onvoldoende gegevens om voor de afzonderlijke meervoudig onverzadigde vetzuren een maximum te stellen. Wel zijn er aanwijzingen dat vanaf enkele grammen DHA en/of EPA per dag de bloedstolling minder snel verloopt en de kans op bloedingen, zoals een bloedneus, toeneemt. De aanbevolen hoeveelheid DHA en EPA van 450 milligram per dag levert echter geen enkel probleem op.

Mensen die bloedverdunners gebruiken wordt geadviseerd de behandelend arts te raadplegen bij gebruik van meer dan één gram per dag.