Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg
Menu van de Week Recept van de dag
Bollyburgers
2 personen
15-30 minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op twee manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Lekker eten met minder zout
Een praktisch boek voor iedereen die minder... Bestel nu € 9,95
Populair
Gezond eten met de Schijf van Vijf
Geheel vernieuwd! Iedereen weet dat gezond... Bestel nu € 9,95
Ga naar

Ga je barbecue├źn?

Zo voorkom je dat je ziek wordt

Heerlijk! Nog even genieten van het mooie weer met een lekkere barbecue. Maar laat je plezier niet verpesten door een voedselinfectie. Met deze tips en adviezen voorkom je dat je ziek wordt van bacteriën op vlees. Tip 1: gebruik aparte tangen voor rauw en gaar vlees.

5 veilige tips

Jodium

Jodium is een spoorelement dat belangrijk is voor de productie van schildklierhormonen. Deze hormonen zijn nodig voor een goede groei, de ontwikkeling van het zenuwstelsel en de stofwisseling. 

Van nature komt jodium voor in zeewier, zeevis en eieren. Toegevoegd jodium zit in gejodeerd keuken-, tafel- en dieetzout, bakkerszout, brood dat gebakken is met bakkerszout en sommige vleeswaren. 

Een jodiumtekort komt alleen voor als iemand weinig of geen brood eet, ongejodeerd of biologisch brood eet en ook geen gejodeerd keukenzout gebruikt. Bij een jodiumtekort gaat de schildklier trager werken en opzwellen (krop). Bij kinderen leidt jodiumgebrek tot een groeiachterstand en een verminderd leervermogen en bij een groot tekort tot dwerggroei.

Omschrijving

Jodium is een spoorelement. Een spoorelement is een mineraal waarvan het lichaam maar erg weinig nodig heeft. Jodium komt voor in brood dat gebakken is met bakkerszout, zeewier, zeevis, eieren en sommige vleeswaren.

In Nederland zit er van nature niet veel jodium in de voeding. Daarom wordt jodium toegevoegd aan: 

  • gejodeerd keuken- en tafelzout (bevat 21 milligram jodium per kilo zout).
  • gejodeerd dieetzout met een laag natriumgehalte (bevat 21 milligram jodium per kilo zout)
  • bakkerszout voor het bakken van brood en broodvervangers (bevat 65 milligram jodium per kilo zout). Bakkers zijn niet verplicht om bakkerszout te gebruiken.
  • nitrietpekelzout voor vleeswaren. Vleeswarenproducenten zijn niet verplicht om gejodeerd nitrietpekelzout te gebruiken

Op het etiket van zout staat of jodium is toegevoegd. In zeezout zit nauwelijks jodium. Op het etiket van brood staat of bakkerszout gebruikt is. Of vraag het na bij de bakker. Bakkerszout is te koop voor mensen die zelf brood bakken.

Gezondheidseffecten

Jodium is belangrijk voor de productie van de schildklierhormonen. Deze hormonen zijn nodig voor een goede groei, de ontwikkeling van het zenuwstelsel en de stofwisseling. 

Te weinig jodium

De meeste Nederlanders krijgen voldoende jodium binnen via de voeding. In de schildklier zit normaliter een grote voorraad jodium. Wie te weinig jodium binnenkrijgt, merkt dat dus vaak pas na enkele jaren. Een jodiumtekort ontstaat als iemand weinig of geen brood eet, ongejodeerd of biologisch brood eet en ook geen gejodeerd keukenzout gebruikt. Bij een tekort aan jodium gaat de schildklier trager werken en opzwellen. Dit heet ook wel struma of krop. Bij kinderen leidt een jodiumtekort tot een groeiachterstand en een verminderd leervermogen en bij een groot tekort tot dwerggroei (cretinisme). 

Te veel jodium

De meeste mensen kunnen een teveel aan jodium in het eten zonder problemen verdragen. Alleen bij mensen met een jodiumtekort of een schildklierafwijking kan een te hoge jodiuminname de werking van de schildklier verstoren. Een te hoge jodiuminname komt slechts bij hoge uitzondering voor bij kustvolkeren die veel zeewier eten.

Voedingsadvies

Als je 6 boterhammen per dag eet van brood met 1,2% bakkerszout krijg je voldoende jodium binnen. Verder is het goed om regelmatig zeevis en eieren te eten.

Mensen die zelf brood bakken kunnen daarvoor het beste bakkerszout gebruiken, omdat gejodeerd keukenzout te weinig jodium bevat om te voorzien in de dagelijkse jodiumbehoefte.

Biologisch brood wordt meestal gebakken met ongejodeerd zout. Mensen die biologisch brood eten wordt aangeraden om gejodeerd keuken- en tafelzout te gebruiken en regelmatig zeevis en eieren te eten.

Hoe kun je voldoende jodium binnenkrijgen? 

Zes sneetjes brood met 1,2% bakkerszout bevatten 145 microgram jodium. Dat is ongeveer gelijk aan de dagelijkse aanbeveling van 150 microgram.

Dezelfde hoeveelheid jodium kun je binnenkrijgen door het eten van:

  • 100 tot 150 gram witvis (kabeljauw, koolvis, schelvis, rode mul)
  • 300 gram vette zeevis (haring, makreel, zalm, tonijn)
  • 400 gram platvis (schol, tong, heilbot)
  • 8 gekookte eieren
  • 1 kilo kaas
  • 14 glazen halfvolle melk (per glas 175 ml)
  • 5 kilo runderlappen

Aanbevolen inname 

De Gezondheidsraad heeft voor jodium geen aanbevelingen opgesteld. Op advies van de Gezondheidsraad gebruiken wij de Scandinavische aanbevelingen.

Categorie/leeftijd

Dagelijkse aanbevelingen van jodium (microgram)

Kinderen

 

6-11 maanden

50

1-2 jaar

70

2-5 jaar

90

6-9 jaar

120

Mannen

 

9-13 jaar

150

14-18 jaar

150

19-50 jaar

150

50-70 jaar

150

> 70 jaar

150

Vrouwen

 

9-13 jaar

150

14-18 jaar

150

19-50 jaar

150

50-70 jaar

150

> 70 jaar

150

Zwangere vrouwen

175

Vrouwen die borstvoeding geven

200

 

Bron: Nordic Nutrition Recommendations 2012

Aanvaardbare bovengrens

Voor een veilige inneming van jodium zijn door de Europese Voedselveiligheid Autoriteit (EFSA 2006) de volgende bovengrenzen vastgesteld: 

  • 200 microgram per dag voor kinderen van 1-3 jaar  
  • 250 microgram per dag voor kinderen van 4-6 jaar
  • 300 microgram per dag voor kinderen van 7-10 jaar
  • 450 microgram per dag voor kinderen van 11-14 jaar
  • 500 microgram per dag voor kinderen van 15-17 jaar
  • 600 microgram per dag voor volwassenen