Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
Menu van de Week Recept van de dag
Vegagerecht met knapperige sperziebonen
2 personen
30+ minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op 2 manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Kookboek Groente
Groenten zijn prachtige producten uit de... Bestel nu € 12,95
Populair
Alles over afvallen
Afvallen zonder dieet is de beste manier... Bestel nu € 9,95
Ga naar
 

Wat kan ik wel en niet eten tijdens mijn zwangerschap?

Tijdens je zwangerschap kun je vrijwel alles gewoon blijven eten en drinken. Maar sommige producten kunnen schadelijk zijn voor jezelf of voor je baby. 

Lees wat je beter niet kunt nemen tijdens de zwangerschap én hoe je veilig omgaat met je eten. 

Tabel: Wat kun je beter niet eten of drinken tijdens de zwangerschap?

De tabel hieronder geeft aan welke producten schadelijk kunnen zijn voor de baby in je buik. Maak je niet gelijk ongerust als je één keer een product uit de tabel hieronder hebt gegeten of gedronken. De kans dat het schadelijk was voor je baby is klein. Maar neem het in het vervolg liever niet meer. Want soms kunnen de gevolgen wél ernstig zijn.  
 
 
Wat kun je beter mijden tijdens de zwangerschap?
Wil je weten waarom? Klik op de naam van de productgroep. 
 
Vlees
Doorbak je vlees altijd door en door. In rauw vlees kan de parasiet Toxoplasma gondii zitten. De kans op besmetting is niet groot, maar de gevolgen kunnen ernstig zijn: het kan een miskraam of vroeggeboorte veroorzaken of in een later stadium van de zwangerschap leiden tot ernstige en blijvende schade aan de ogen en hersenen van de baby. Door vlees door en door te bakken of te verhitten dood je Toxoplasma gondii. De parasiet gaat ook dood als je het product invriest voor minimaal 2 dagen bij -12°C. 
sluiten
    Neem
niet
  Neem niet te veel
Rauw vlees*(tartaar, carpaccio, halfdoorbakken biefstuk) 
   X     
Rauwe of gedroogde vleeswaren* (filet americain, ossenworst, theeworst, boerenmetworst, chorizo, rosbief, rauwe ham, parmaham, salami, cervelaat) 
   X     
Leverproducten
In leverproducten zit veel vitamine A. Te veel vitamine A verhoogt de kans op aangeboren afwijkingen. Je krijgt niet te veel vitamine A binnen als je lever en leverproducten vermijdt. Een enkele keer leversmeerworst of leverpaté kan wel. Neem dan maximaal een boterham met dit beleg op een dag.  
sluiten
   

Neem niet

 

Neem niet te veel 

Lever       
Leversmeerworst of leverpaté     
Vis

Het advies is om 1 keer per week vis te eten, bij voorkeur vette vis. Let wel op met onderstaande soorten. In gerookte kant-en-klare vis uit de koeling en rauwe schaal– en schelpdieren kan de bacterie Listeria zitten. De kans op besmetting is niet groot, maar kan een vroeggeboorte of miskraam veroorzaken. Listeria gaat dood als je vis goed verhit. Sommige vis kun je beter niet of beperkt eten omdat er grotere hoeveelheden dioxines of zware metalen in kunnen zitten.

sluiten
    Neem niet    Neem niet te veel 
Gerookte kant-en-klare vis uit de koeling** (gerookte zalm, paling), zowel vacuümverpakt als andere soort verpakking 
     
Sushi met rauwe vis 
   
Rauwe schaal- en schelpdieren** (kreeft, garnalen, krab, mosselen, oesters, coquilles, kokkels) 
  X      
Roofvissen (zwaardvis, tonijn, haai, koningsmakreel) Tonijn uit blik is geen probleem.        
Wilde paling en wolhandkrab uit Nederlandse wateren. De meeste paling in de supermarkt is kweekpaling en is veilig.        
Vette vis (makreel, haring, zalm, paling, heilbot, bokking, sardines, forel)        Maximaal 2x per week 
Zuivel en eieren
In rauwe melk en zachte kaas van rauwe melk kan de bacterie Listeria zitten. De kans op besmetting is niet groot, maar kan een vroeggeboorte of miskraam veroorzaken. Listeria gaat dood als je producten goed verhit. In rauwe eieren kan Salmonella zitten. Hier kun je flink ziek van worden als je zwanger bent. Bak daarom eieren met kapotte dooier aan 2 kanten of kook ze hard.   
sluiten
    Neem niet    Neem niet te veel
Rauwe eieren** en producten met rauwe eieren, zoals zelfgemaakte mayonaise of zelfgemaakte tiramisu (uit de supermarkt zijn deze producten wel veilig, let bij tiramisu op dat er geen alcohol inzit) 
     
Rauwe melk**. Melk uit de supermarkt is gepasteuriseerd of gesteriliseerd en kan geen kwaad.
   
Zachte kaas, zoals brie en geitenkaas gemaakt van rauwe melk. Als het gemaakt is van rauwe melk staat op het etiket ‘au lait cru’. De meeste zachte kazen zijn gemaakt van verhitte melk. Harde kaas, mozzarella en feta kun je wel altijd gewoon eten.
     
Dranken

Alcohol tijdens de zwangerschap vergroot de kans op een miskraam, vroeggeboorte en een kind met een laag geboortegewicht. Ook kan alcohol de latere ontwikkeling van het kind beïnvloeden. In elk moment van de zwangerschap kan alcohol schadelijk zijn, ook als je heel weinig drinkt. Drink dus helemaal geen alcohol. Cafeïne is mogelijk schadelijk als je er veel van neemt. In venkel- en anijsthee zitten bepaalde  plantengifstoffen (aromastoffen) die niet goed zijn voor je kind. Gewone venkel kun je wel eten. Zoethoutthee verhoogt je bloeddruk. Bij een hoge bloeddruk komen minder voedingsstoffen en zuurstof door de placenta. 

sluiten
    Neem
niet 
  Neem niet te veel 
Alcohol 
  X    
Dranken met veel cafeïne*** (koffie of energiedrankjes) 
      Maximaal 1 per dag
Venkelthee en anijsthee
 
  Met mate 
Zoethoutthee
 
  1 tot 2 glazen per dag 
Kruiden
In kruiden zitten plantengifstoffen (aromastoffen) die in grote hoeveelheden schadelijk kunnen zijn. In kruidenpreparaten zijn de kruiden erg geconcentreerd, en zijn daarom niet goed voor je kind.
sluiten
    Neem niet   Neem niet te veel
Kruidenpreparaten (pillen) en etherische olie van kruiden.
  X    
Keukenkruiden: anijs, dragon, venkel, basilicum, piment, nootmuskaat, kaneel, sassafras, dong quai, foelie en peper.
 
  Normaal gebruik van deze kruiden kan geen kwaad 
Overig
Bij misselijkheid wordt weleens kalebaskalk (pimba) geadviseerd. Dat is geen goed idee: de grote hoeveelheid lood in kalebasmelk is schadelijk voor je baby. Drop verhoogt je bloeddruk. Bij een hoge bloeddruk komen  minder voedingsstoffen en zuurstof door de placenta.
sluiten
    Neem niet   Neem niet te veel
Kalebaskalk (pimba) tegen misselijkheid  
  X    
Drop  
  Maximaal een paar dropjes per dag 

* Mag wel als je het product goed verhit of invriest voor minimaal 2 dagen bij -12°C.
** Mag wel als je het product goed verhit. 
*** Hierbij is rekening gehouden met een gemiddeld gebruik van andere bronnen van cafeïne, zoals thee en frisdrank.  

Twijfel je?

Als je niet zeker bent of iets van rauw vlees of van rauwe melk is gemaakt, kun je de fabrikant bellen. Als je twijfelt of je een product wel of niet mag tijdens de zwangerschap en hij staat niet in deze lijst, vraag het dan aan je verloskundige, gynaecoloog of huisarts.
 

Hygiënisch werken om een voedselinfectie te voorkomen

Als je zwanger bent heb je een verminderde weerstand. Daardoor kun je sneller een voedselinfectie krijgen. Om een voedselinfectie te voorkomen is het daarom extra belangrijk dat je hygiënisch werkt. Gebruik daarvoor de tips van 5x Veilig eten voor zwangeren.

Van sommige producten krijg je eerder een voedselinfectie, vooral van rauw vlees, rauwe vis, rauwe eieren of rauwe melk. Verder groeien bacteriën minder hard bij lage temperaturen. Zet je koelkast op 4°C. Bewaar bijvoorbeeld geopende vleeswaren niet langer dan 4 dagen. 
Let op Listeria en Toxoplasma gondii
De meeste voedselinfecties zijn alleen vervelend voor jezelf. Maar in 2 gevallen kan het ook schadelijk zijn voor je kind: bij een besmetting met de bacterie Listeria of de parasiet Toxoplasma gondii
De kans dat je besmet raakt is niet groot, maar de gevolgen kunnen ernstig zijn. Besmetting kan een miskraam of vroeggeboorte veroorzaken en Toxoplasme gondii kan bovendien in een later stadium van de zwangerschap leiden tot ernstige schade aan de ogen en hersenen van de baby.

Een voedselinfectie met deze bacterie en parasiet kun je voorkomen door de tips uit 5x Veilig eten voor zwangeren en de adviezen in bovenstaande tabel te volgen. Om besmetting met Toxoplasma gondii te voorkomen is het bovendien belangrijk om niet zelf de kattenbak te verschonen en tijdens het tuinieren handschoenen te dragen. 
sluiten

 
Vraag en antwoord

Wat moet ik doen als ik ziek word van eten tijdens mijn zwangerschap?
Als je ziek wordt van je eten, dan is dit meestal na een dag weer over. Het is meestal niet schadelijk voor je kind (alleen in geval van besmetting met Listeria of Toxoplasmose). Diarree stopt vaak na 2 tot 3 dagen. Als je flink water drinkt, droogt je lichaam niet uit. Eet weinig, bijvoorbeeld alleen een beschuitje. Raadpleeg altijd een dokter als je naast diarree ook koorts hebt of bloed en slijm in de ontlasting, erg moet overgeven of uitdroogt. Je hoeft dan weinig te plassen, je hebt erge dorst en voelt je suf. Raadpleeg altijd de dokter als je twijfelt.
sluiten
Kan ik honing eten als ik zwanger ben?

Honing is veilig voor iedereen ouder dan 1 jaar, ook voor zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven. Alleen kinderen jonger dan 1 jaar mogen geen honing eten. Zij kunnen namelijk ziek worden van de sporen van de schadelijke bacterie clostridium botulinum, die soms in honing voorkomt.

Kinderen ouder dan 1 jaar

Kinderen ouder dan 1 jaar hebben een volledig ontwikkelde darmflora, wat de kans zeer klein maakt dat de bacterie overleeft.

Wat kun je wel en niet eten tijdens de zwangerschap?

Tijdens je zwangerschap kun je vrijwel alles gewoon blijven eten en drinken. Maar sommige producten kunnen schadelijk zijn voor jezelf of voor je baby. Lees wat je beter niet kunt nemen tijdens de zwangerschap.
sluiten
Mag ik alcoholvrij bier (0 tot 0,5%) drinken tijdens mijn zwangerschap?
In de meeste alcoholvrije biertjes zit 0% alcohol, dat is prima om te drinken als je zwanger bent. Maar in sommige alcoholvrije biertjes zit 0.5% alcohol. Kijk daarom altijd op het etiket als je een alcoholvrij biertje koopt of vraag het na bij de ober als je een biertje bestelt. Kies voor een biertje met 0% alcohol.
sluiten
Is het erg als ik iets heb gegeten dat bedorven is tijdens mijn zwangerschap?
Heb je iets gegeten dat niet goed meer is, bijvoorbeeld beschimmeld brood of melk die over de datum was? Dan is dat in principe niet erg. Ook als je er echt een voedselinfectie van krijgt is dat meestal alleen vervelend voor jezelf. Alleen als de voedselinfectie komt door Listeria en Toxoplasmose kan dit gevaarlijk zijn voor je baby. Neem daarom bij diarree of braken direct contact op met je huisarts.
sluiten
Is alcohol in eten schadelijk voor kinderen of zwangeren?
Gerechten waarin alcoholische drank is verwerkt zijn niet geschikt voor zwangeren of kinderen. Er blijft altijd wat alcohol achter, ondanks dat alcohol verdampt of vervliegt. Uit voorzorg adviseren we daarom om dit soort gerechten niet te eten als zwangere vrouw of te geven aan kinderen.

Er zijn veel manieren om alcohol te gebruiken in recepten. Denk aan saus van rode of witte wijn, likeur in tiramisu, geflambeerde banaan, likeurbonbons en mosselen gestoofd in bier. In elk recept zit een kleine hoeveelheid alcohol.

Alcohol na het koken en stoven

Na meer dan 2 uur stoven van gerechten waaraan alcohol is toegevoegd, is meer dan 90% van de alcohol verdwenen. Bij korter verhitten blijft meer alcohol achter: circa 40% na 15 minuten verhitten.

Alcohol na het flamberen

Na flamberen blijft ongeveer 75% van de alcohol aanwezig in het gerecht. Flamberen is het in brand steken van een van te voren verwarmde sterk alcoholische drank, die over een bereid gerecht wordt gegoten.

Alcohol bij het bewaren

Bij bewaren in de koelkast of bij kamertemperatuur van gerechten of sauzen waarin alcohol is verwerkt kan het alcoholgehalte met 10 tot 20% afnemen.
sluiten
Kan ik kiemgroenten rauw eten, zoals taugé of alfalfa?

Op kiemgroenten als taugé of alfalfa, kunnen schadelijke bacteriën voorkomen, zoals Salmonella en E.coli. Deze bacteriën worden gedood door hitte. Door taugé onder te dompelen in kokend water of mee te wokken met de maaltijd, voorkom je een voedselinfectie. 

Zo houd je het veilig:

  • Bewaar ze in de koelkast op 4° C
  • Was kiemgroenten vlak voor gebruik goed onder stromend water
  • Bewaar ze nooit langer dan de TGT-datum (Te Gebruiken Tot)
  • Verhit kiemgroenten voor gebruik door ze 5 seconden onder te dompelen in kokend water of mee te wokken met de maaltijd. 

Kwetsbare groepen

Zwangere vrouwen, jonge kinderen, ouderen en mensen met een verminderde weerstand wordt afgeraden om kiemgroenten rauw te eten. Als deze producten door en door verhit zijn, kunnen ze wel veilig gegeten worden. Meer tips voor kwetsbare groepen.

Meer informatie over veilig eten met kiemgroenten
sluiten
Kan ik tijdens mijn zwangerschap veilig light-frisdrank drinken?

Light-frisdrank bevat geen of minder suiker, maar door de zoetstoffen smaakt het toch zoet. Veelgebruikte zoetstoffen zijn bijvoorbeeld aspartaam (E591) en stevia (E960). 

Hoe wordt gecontroleerd of een zoetstof veilig is?

De EFSA, het onafhankelijk adviesorgaan voor voedselveiligheid van de Europese Unie, bestudeert altijd eerst uitgebreid het veiligheidsdossier van een stof voor die op de markt komt. Na uitgebreid onderzoek wordt besloten of de stof veilig genoeg is om dagelijks te eten en te drinken. En als dat zo is, dan krijgt de stof een E-nummer toegekend. De stof is dan veilig bevonden.
De uitgangspunten zijn:

  • Het moet 100% zeker zijn dat er geen schadelijke gevolgen zijn voor de gezondheid.
  • Het moet onmogelijk zijn om er teveel van binnen te krijgen. Zelfs al ben je nog zo’n grote liefhebber van light-frisdranken of drop.

Hoe weet ik zeker dat het veilig is?

Voor aspartaam en stevia zijn een maximale hoeveelheid vastgesteld die voor iedereen geldt, dus ook voor zwangere vrouwen. Dit maximum heet de aanvaardbare dagelijkse inname (ADI). Zoetstoffen vormen geen gevaar voor de gezondheid van jou en je baby. Want zelfs als je dagelijks (veel) light-frisdrank drinkt, blijf je onder de ADI-norm.   

De aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) van aspartaam is 40 milligram per kilo lichaamsgewicht. Deze hoeveelheid mag je gedurende je hele leven dagelijks binnenkrijgen zonder enige gezondheidsschade op te lopen. Bij een normaal consumptiepatroon blijft de hoeveelheid zoetstoffen ruimschoots onder de ADI.

Hoe zit het precies met E-nummers en veiligheid? Bekijk het in dit schematische overzicht.

Meer weten over zoetstoffen? Kijk op de pagina 'Alles over zoet'.
sluiten

Slim eten kopen

Dat is goed voor je portemonnee!

Waar kun je allemaal op letten bij het doen van boodschappen? Het Voedingscentrum geeft tips voor een goede planning en een praktisch boodschappenlijstje. Ook handig: haal meer voordeel uit de informatie van het etiket.