Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
Menu van de Week Recept van de dag
Met zilvervliesrijst voor extra vezels
2 personen
0-15 minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op 2 manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Kookboek Groente
Groenten zijn prachtige producten uit de... Bestel nu € 12,95
Populair
Alles over afvallen
Afvallen zonder dieet is de beste manier... Bestel nu € 9,95
Ga naar
 

Toxoplasmose

Toxoplasma gondii is een parasiet die je ziek kan maken. De parasiet veroorzaakt toxoplasmose. Voor zwangere vrouwen is er een extra risico vanwege mogelijke schade aan het ongeboren kind. 

Om de ziekte toxoplasmose te voorkomen is het belangrijk de handen regelmatig te wassen en om vlees goed te verhitten of in te vriezen voor minimaal 2 dagen bij -12°C.   

Voor zwangeren geldt daarnaast het advies om geen rauw vlees of rauwe vleeswaren zoals carpaccio, filet américain of salami te eten. Bovendien is het belangrijk om niet zelf de kattenbak te verschonen en tijdens het tuinieren handschoenen te dragen.

Omschrijving

De parasiet Toxoplasma gondii kan de  ziekte toxoplasmose veroorzaken. Toxoplasma gondii kan voorkomen in rauw vlees. Je kunt niet zien, ruiken of proeven dat vlees besmet is.   

Toxoplasma gondii komt van nature voor bij allerlei dieren. Alleen bij katten ontstaan eitjes (oöcysten), verder worden katten er niet ziek van. Ook andere dieren kunnen deze eitjes binnenkrijgen en hierdoor kan het vlees besmet raken. Vooral dieren die buiten komen, lopen kans op besmetting. Ook groente en fruit wat buiten groeit kan door de ontlasting van katten besmet raken.

De parasiet overleeft niet bij extreme temperaturen. Verhitten boven de 70°C of het invriezen van vlees bij -12°C voor minimaal 2 dagen doodt de parasiet. 

Gezondheidseffecten

Niet iedereen wordt ziek na besmetting met Toxoplasma gondii. De een heeft nauwelijks klachten, terwijl de ander last krijgt van vage klachten als moeheid, lusteloosheid, opgezwollen klieren, lichte koorts en huiduitslag. Iemand met een verminderde weerstand kan ergere klachten krijgen, zoals een oogafwijking, aantasting van het zenuwstelsel, de hartspier of de hersenen.  

Na enkele weken of maanden is de ziekte toxoplasmose over. Als je eenmaal toxoplasmose hebt gehad dan ben je er daarna immuun voor. Dat geldt voor ongeveer een kwart van de Nederlandse bevolking.

Het is aan te raden naar de huisarts te gaan als je vermoedt dat je besmet bent door een parasiet.

Risicogroepen 

Mensen met een verminderde weerstand, waaronder kinderen, bejaarden, zieken en zwangere vrouwen lopen meer risico op toxoplasmose.

Toxoplasma gondii kan bij zwangere vrouwen in de eerste maanden na de besmetting dodelijk zijn voor het ongeboren kind. De ziekte kan in een later stadium van de zwangerschap ernstige en blijvende schade aan de ogen en hersenen van de baby veroorzaken.   

Veiligheid

Scharrelvarkens en –kippen, paarden, schapen, geiten en wild lopen meer risico op besmetting met Toxoplasma gondii dan dieren die binnen blijven, omdat zij buiten makkelijker in aanraking kunnen komen met besmette muizen, ratten, vogels en planten. De besmette dieren worden niet ziek, maar de parasiet komt wel in het vlees terecht.  Scharrelvlees wordt niet standaard gecontroleerd op Toxoplasma gondii.

Voedingsadvies

Om besmetting te voorkomen, gelden de volgende adviezen:

  • Verhit vlees door en door. Proef dus ook niet van rauw gehakt.
  • Was keukengerei en je handen na contact met rauw vlees goed af met heet water en zeep. 
  • Was rauwe groente en fruit grondig onder stromend water. Vooral groente uit de volle grond verdient aandacht. 
  • Was regelmatig je handen. Al helemaal na het aanraken van rauw vlees, na het schoonmaken van de kattenbak, na tuinieren en kinderen na het spelen in de zandbank. 
  • Verschoon, als je een kat hebt, de kattenbak dagelijks. Gooi de kattenbakvulling niet in de groencontainer, maar voer het met het normale huisvuil af. 
  • Dek zandbakken voor kinderen af met een deksel of een net, zodat katten er niet in kunnen komen.
Het invriezen van vlees bij -12°C voor ten minste 2 dagen zal de parasiet Toxoplasma gondii doden. Goed ingevroren vlees of vleeswaren is veilig om te eten.    

Adviezen voor risicogroepen

Specifiek voor zwangere vrouwen en mensen met een sterk verminderde weerstand zijn er extra spelregels.

  • Eet geen rauw vlees of rauwe vleeswaren zoals filet américain. Ook geen rauwe bewerkte vleeswaren zoals ossenworst, salami en rosbief.  
  • Eet geen zachte rauwmelkse kazen, ook vanwege het risico op Listeria. Bij rauwmelkse kazen staat op het etiket bij de ingrediënten ‘rauwe melk’ of ‘au lait cru’.
  • Verschoon dagelijks de kattenbak tijdens de zwangerschap en doe dit bij voorkeur niet zelf of draag handschoenen. 
  • Draag tijdens het tuinieren handschoenen.    

Meer informatie

Rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu: www.rivm.nl
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit: www.nvwa.nl
European Food Safety Authority: www.efsa.europa.eu

De lekkerste kerstrecepten
2 menu's voor jou

Wil je inspiratie voor een kerstmenu waar je helemaal de blits mee maakt? Met onze driegangenmenu's maak je zeker indruk. Ook in vega-variant.