Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg
Menu van de Week Recept van de dag
Speciaal voor Duurzame Dinsdag
2 personen
30+ minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op twee manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Lekker eten met minder zout
Een praktisch boek voor iedereen die minder... Bestel nu € 9,95
Populair
Gezond eten met de Schijf van Vijf
Geheel vernieuwd! Iedereen weet dat gezond... Bestel nu € 9,95
Ga naar

Bevat mager gehakt vet?

Wat denk jij?

De waarheid op tafel beantwoordt veelgestelde vragen over vetten. Zoals deze van Matthijs: "Ik denk dat er in mager gehakt nauwelijks vet zit". En meer!

Het antwoord

Parasieten

Parasieten zijn organismen die leven op planten en dieren. Ze kunnen zich alleen voortplanten ten koste van een plant of dier.   

Parasieten kunnen net als bacteriën en virussen mensen ziek maken via het eten. De kans op een besmetting is klein, maar brengt wel risico’s met zich mee. Vooral voor zwangere vrouwen en mensen met een verminderde weerstand kan het gevaarlijk zijn.    

Besmetting kan voorkomen worden door niet te proeven van rauw vlees, vlees goed te bakken en groente en fruit goed te wassen. Handen wassen is, zeker na het aanraken van rauw vlees, het werken in de tuin of het verschonen van de kattenbak, erg belangrijk.

Omschrijving

Parasieten zijn organismen die zich alleen kunnen voortplanten ten koste van een plant of dier. Ze kunnen net als bacteriën en virussen mensen ziek maken via besmet voedsel. Parasieten leven op planten en dieren. Bij dieren komen ze voor op de huid of in de darm. Voorbeelden zijn luizen, vlooien, teken, aarsmaden, lintwormen en Toxoplasma gondii, de veroorzaker van toxoplasmose.    

Soorten parasieten

Parasieten die mensen via eten kunnen besmetten zijn:

  • Trichinella spiralis: Vlees wat afkomstig is uit Nederland vormt nauwelijks een risico. Wel kan je in Oost en Zuid-Europa besmet raken door het eten van niet goed doorbakken varkensvlees of wild zwijn. 
  • Echinococcus multilocaris of vossenlintworm: Komt alleen voor op zelf geplukte bosvruchten en paddenstoelen uit de gebieden Zuid-Limburg, Oost-Groningen en Midden- en Zuid-Europa. 
  • Toxoplasma gondii: Kan voorkomen in rauw vlees, tuinaarde en in de kattenbak. 
  • Giardia lamblia en Cryptosporidium parvum: Komen voor in oppervlaktewater. Het drinkwater in Nederland is veilig. 
  • Haringworm: Kan zitten in haring en andere vissoorten als makreel, sprot, tonijn en wilde zalm. In gekweekte zalm komt de haringworm niet voor. In Nederland komt de haringworm vrijwel niet meer voor. 
  • Cyclospora cayatenensis: Kan voorkomen op geïmporteerde groente en (zacht) fruit, vooral uit (sub)tropische landen.

Gezondheidseffecten

Parasieten kunnen mensen ziek maken via besmet eten. Dit geldt alleen voor parasitaire wormen en eencellige parasieten.     

Wanneer een parasiet met het eten mee de darm in komt kunnen ze zich vanuit daar verspreiden naar de spieren, ogen, hersenen of lever.  De kans op besmetting met een parasiet is klein. Als je toch besmet raakt kan dit leiden tot buikpijn, diarree, oedeem, jeuk, koorts, chronische spierpijn, vermoeidheid en griepachtige verschijnselen. Bij een vermoedelijke besmetting moet de huisarts geraadpleegd worden.

Risicogroepen

Vooral voor zwangere vrouwen zijn parasieten gevaarlijk. De parasiet Toxoplasma gondii kan schadelijk en zelfs dodelijk zijn voor het ongeboren kind en een vroeggeboorte veroorzaken. Hoe ernstig de gevolgen zijn, hangt af van de fase waarin de zwangerschap zich bevindt. 

Ook mensen met een verminderde weerstand door bijvoorbeeld HIV, chronische bronchitis, nierziekte of kanker lopen meer risico om ziek te worden door parasieten. 

Veiligheid

Rauw vlees of vis kan besmet zijn met parasieten. Wild en Scharrelvee lopen meer kans op een parasieteninfectie omdat zij buiten in aanraking kunnen komen met besmette muizen, ratten, katten, vossen, vogels en planten.

Voedingsadvies

Door eten te koken of te bakken, worden parasieten onschadelijk gemaakt. Daarom gelden de volgende adviezen om een besmetting met een parasiet te voorkomen:

  • Proef niet van rauw vlees. 
  • Verhit vlees goed. 
  • Neem geen rauwe melk en producten van rauwe melk, zoals boter en zachte kaas. 
  • Was rauwe groenten, bosvruchten en fruit grondig. 
  • Drink in het buitenland alleen kraanwater dat veilig verklaard of gekookt is. 
  • Was de handen goed voor het eten en koken en na het aanraken van rauw vlees, tuinwerk, kattenbak verschonen en spelen in de zandbak.
Het invriezen van vlees bij -12 °C voor ten minste 2 dagen zal parasieten doden.

Meer informatie

Rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu: www.rivm.nl 
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit: www.nvwa.nl 
European Food Safety Authority: www.efsa.europa.eu