Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
Menu van de Week Recept van de dag
Herfstig recept
2 personen
15-30 minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op 2 manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Kookboek Groente
Groenten zijn prachtige producten uit de... Bestel nu € 12,95
Populair
Alles over afvallen
Afvallen zonder dieet is de beste manier... Bestel nu € 9,95
Ga naar
 

Insecten eten

Ruim 1.900 insectensoorten worden wereldwijd gegeten, waaronder sprinkhanen, krekels, rupsen, kevers, kakkerlakken, mieren, bijen, wespen, termieten, vlinders en motten. De volwassen insecten zijn eetbaar, maar ook de larven of de poppen.

Ze bevatten vergelijkbare voedingstoffen als vlees. Je kunt ze gekookt, gebakken geroosterd of gefrituurd eten. De smaak lijkt een beetje op noten. In sommige Nederlandse groothandels en supermarkten zijn producten met insecten te krijgen. 

De insecten die in ons land worden aangeboden zijn meestal sprinkhanen, meelwormen en kevers. Die zijn veilig om te eten mits je poten en vleugels verwijdert en ze niet rauw eet.

Omschrijving

In Europa en zeker in Nederland zijn we niet gewend om insecten te eten, maar in de rest van de wereld is het heel gebruikelijk. Ruim 2 miljard mensen eten insecten, volgens de Wereldlandbouworganisatie. Er worden 1.900 verschillende insectensoorten gegeten, waaronder sprinkhanen, krekels, rupsen, kevers, kakkerlakken, mieren, bijen, wespen, termieten, vlinders en motten. De volwassen insecten zijn eetbaar, maar ook de larven of de poppen. De insecten die in ons land worden aangeboden zijn meestal sprinkhanen, meelwormen en kevers. Ze zijn veilig om te eten mits je poten en vleugels verwijdert en ze niet rauw eet.

We eten ook delen van insecten in de vorm van E-nummers (hulpstoffen). Voorbeelden zijn E120 (een natuurlijke rode kleurstof, gewonnen uit de schildluis Dactylopius coccus), E904 (schellak, een natuurlijk hars, een uitscheidingsproduct van diverse Indiase luizen) en E901 (bijenwas, uitgescheiden door bijen).

Kweek

Er loopt momenteel een discussie of insecten wel als eten verkocht mogen worden. Omdat het nieuw voor ons is vallen ze mogelijk onder de Novel Food Verordening van Europa en daarom zouden eerst uitgebreide veiligheidsonderzoeken plaats moeten vinden. Toch worden in Nederland al insecten gekweekt voor menselijke consumptie, volgens de normen van de General Food Law. Het gaat om de meeltor (meelworm), piepschuimkever (kleine meelworm) en Europese treksprinkhaan (sprinkhaan). Er zijn ook producten met de naam buffaloworm, dan gaat het om de kleine meelworm of de larve van de piepschuimkever.

De kwekers, die zich verenigd hebben in de organisatie VENIK, hebben het afgelopen jaar hun productieproces zo ingericht dat deze voldoet aan de normen van deze wetgeving. De Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) heeft hierbij geadviseerd. In feite wordt er gedoogd tot er Europese regels zijn. Het resultaat hiervan is dat in Nederland sinds kort insecten verkrijgbaar zijn die veilig zijn bevonden voor menselijke consumptie. 

Behalve dat, worden er in Nederland ook insecten gekweekt voor dierlijk voer (bijvoorbeeld voor reptielen) en veevoer, zodat er minder plantaardige eiwitten geïmporteerd hoeven te worden. Ook worden soms insecten verwerkt in kleurstoffen, die vervolgens weer gebruikt kunnen worden in voedsel, bijvoorbeeld koek en gebak.

Bereiden

Je kunt insecten gekookt, gebakken, gewokt of gefrituurd eten. De smaak lijkt een beetje op noten. Zorg altijd dat je ze goed verhit.

Bewaren

Bewaar insecten volgens de aanwijzingen op de verpakking. Zorg dat je ze goed afgesloten bewaart, in de koelkast. Ze zijn te vergelijken met vis en vlees: schadelijke bacteriën kunnen zich snel vermeerderen als ze niet goed bewaard worden.

Gezondheidseffecten

Insecten zijn rijk aan eiwitten. Qua voedingswaarde is het gelijkwaardig aan vis, kip, rund of varkensvlees. De samenstelling van de eiwitten is vergelijkbaar met vlees. De hoeveelheid varieert sterk: van 7 tot 48 gram eiwit per 100 gram. Verder bevatten ze vitamines, mineralen en vet. De meelworm (tot 43% vet) en de sabelsprinkhaan (67%) zijn heel vet, maar er zijn ook magere insecten met 9% vet, zoals de stinksprinkhaan. Ook zit er in sommige soorten meer cholesterol dan in vlees, omdat het grotendeels orgaanvlees is. De vetzuursamenstelling is vergelijkbaar met kip en vis. 

Insecten kun je eten als vlees. Het bevat voldoende ijzer (8 tot 77 mg/100g). Ze bevatten over het algemeen ook redelijke hoeveelheden vitamine B1, B2 en B12, maar er zijn soorten die heel weinig of geen B12 bevatten, zoals de huisvlieg. 

Mogelijke risico’s:

Mensen die een schaal- of schelpdierenallergie hebben of allergisch zijn voor huismijt, zijn soms ook allergisch voor insecten. Mensen die hier last van hebben en niet van dit risico op de hoogte zijn, kunnen vervelende symptomen krijgen.
Door intensieve kweek kunnen dezelfde problemen ontstaan als bij intensieve veehouderij: zoals ziekten en mestoverschot. Mogelijk kunnen ze nieuwe onbekende ziekten met zich mee brengen. 

Voedingsadvies

De insecten die je Nederland kunt kopen, zijn veilig om te eten. Let wel op: je kunt ze beter niet rauw eten, het is te vergelijken met orgaanvlees. Verhit ze altijd goed voor je ze eet. Dat wil zeggen: minimaal 10 minuten verhitten, blancheren, koken, wokken of frituren. Let op: Gevriesdroogde insecten moet je ook eerst verhitten.En verwijder ook de poten en vleugels van sprinkhanen, krekels, kevers en cicades: deze kunnen de darmen doorboren, vast komen te zitten en zo voor verstopping zorgen. 

Uit voorzorg heeft de EU een regel vastgesteld, dat je beter niet meer dan 45 gram per keer kunt   eten. In insecten zit namelijk de stof chitine, die een beetje giftig is. Chitine is een harde polysacharide (koolhydraat) in het skelet en de schilden van insecten, kreeften en schimmels. Consumptie van 45 gram per dag gevriesdroogde insecten is geen reden tot bezorgdheid, maar een hogere inname is gewoonweg nog niet onderzocht.

Duurzaamheidsaspecten

De kweek van insecten is efficiënter dan de kweek van ons bekende vleessoorten zoals kip, varken en rund. Insecten zetten voeding ongeveer 2 tot 3 keer efficiënter om in vlees dan varkens of kippen. In vergelijking met runderen zijn insecten zelfs 5 keer zo efficiënt. Slechts 10 procent van het voeder dat in een vleeskoe wordt gestopt, wordt omgezet in vlees, terwijl dat bij insecten kan oplopen tot meer dan 40 procent. Eén van de redenen daarvoor is dat insecten koudbloedig zijn: ze verbruiken dus in tegenstelling tot zoogdieren geen energie om hun lichaam op temperatuur te houden, maar in een koud klimaat moeten ze wel op temperatuur gehouden worden. Daarnaast kan ook een groter deel van het dier als vlees worden gebruikt: ongeveer 90% bij een insect tegenover 50% bij een koe of een varken. Daarbij planten insecten zich ook veel sneller voort dan zoogdieren, zodat het uiteindelijke verschil in efficiëntie nog groter wordt. Alles bij elkaar leveren insecten voor een gelijke hoeveelheid voer ongeveer 20 keer zo veel vlees op dan runderen. Ook is er minder water en ruimte nodig en kunnen insecten plantaardig voedsel eten dat niet door ander vee kan worden gebruikt. Overigens: er is weinig bekend over het dierenwelzijn van insecten.

Ook de uitstoot van broeikasgassen lijkt een stuk lager te liggen bij insecten. Een onderzoek uit 2010 laat zien dat de uitstoot van broeikasgassen in een insectenkwekerij een factor van 100 kleiner zou zijn dan in een vleesrunderen. Dankzij insecten zouden we evenveel vlees kunnen blijven eten terwijl de milieubelasting met een factor 20 naar beneden gaat.

Een risico van het telen van insecten is wel dat soorten die hier niet thuis horen inheemse soorten  kunnen verdringen. 

 

Nieuw kookboek: Vandaag vegetarisch

'Vandaag vegetarisch' inspireert om eten op een nieuwe manier te benaderen. Steeds meer mensen eten minder of geen vlees. In dit kookboek vind je recepten op basis van peulvruchten, soja, ei, noten en vleesvervangers.