Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
Menu van de Week Recept van de dag
Basilicum maakt het af
2 personen
15-30 minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op 2 manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Kookboek Groente
Groenten zijn prachtige producten uit de... Bestel nu € 12,95
Populair
Alles over afvallen
Afvallen zonder dieet is de beste manier... Bestel nu € 9,95
Ga naar
 

Gezond eten voor je dreumes en peuter

Een kind in de groei heeft gezonde voeding nodig. Wat is slim om te geven aan je kind? Hoeveel heeft hij nodig en wat kun je beter niet geven?

Groente, fruit, volkoren brood en pasta, zilvervliesrijst, vis, peulvruchten, eieren: de Schijf van Vijf staat vol met gezonde producten die je kind helpen om goed te groeien. Als je kind gevarieerd eet volgens de Schijf van Vijf, weet je zeker dat hij goede voedingsstoffen binnenkrijgt, zoals eiwitten, koolhydraten, vetten, vitamines en mineralen.

Wat kun je beter niet geven?

Je dreumes of peuter mag vrijwel alles eten wat jij ook eet, maar er zijn een paar producten die je beter nog niet kunt geven:

  • Rauwe vis en rauw vlees, of producten met rauwe melk of ei. Daar kunnen schadelijke bacteriën inzitten, waar jonge kinderen gevoeliger voor zijn. 
  • Producten met veel zout, zoals vleeswaren, kant-en-klare sauzen en snacks. De nieren van kinderen tot 4 jaar kunnen dat nog niet goed verwerken. Teveel kan snel schadelijk zijn voor hen. Hoe zorg je dat je kind minder zout binnenkrijgt? Voeg zelf geen zout toe aan je eten, en kies in de winkel voor producten met weinig zout. In een potje groenten zit bijvoorbeeld vaak zout, in diepvriesgroente en verse groente niet.
  • Gewone kaas bevat relatief veel verzadigd vet en zout. Je kunt beter kiezen voor een soort met weinig of minder zout, zoals mozzarella, zuivelspread of hüttenkäse. Gewone kaas (mager en vet) en smeerkaas bevatten vaak wel 2 keer meer zout.

Hoeveel heeft mijn kind nodig?

Wil je weten wat een kind gemiddeld genomen allemaal kan eten? Houd als leidraad de onderstaande hoeveelheden aan. De hoeveelheden zijn hetzelfde voor kinderen van 1 tot 4 jaar. Het laagste getal past meer bij 1 jaar en het hoogste bij 3 jaar. Maar tussen de 1 en 3 jaar kunnen kinderen nogal verschillen in hoe hard ze groeien en hoeveel eetlust ze op een dag hebben. Bij de hoeveelheden gaat het dus echt om een gemiddelde.

Trakteren

Is er iemand jarig en wordt er taart of iets anders getrakteerd? Bedenk: De maag van je kind is kleiner dan die van jou; een klein stukje cake of taart is voor hem ook genoeg. Of laat hem een hapje proeven van jou. Bekijk wat voor porties geschikt zijn voor je kind en hoe je omgaat met verleidingen op feestjes.

Lekker lezen op je tablet: online magazine

Met de pot mee-eten, de peuterpuberteit, wel of geen snoep. Met de tips in ons online magazine zorg je dat jouw dreumes of peuter later groot en sterk wordt.

Vraag en antwoord

Heeft mijn kind extra vitamines nodig?
Extra vitamines en mineralen geven aan kinderen ‘voor de zekerheid’ is niet nodig. Alleen voor vitamine D en K zijn er specifieke adviezen. 

Aanbevelingen

Om niet te veel en te weinig binnen te krijgen, zijn er voor vitamines en mineralen aanbevolen dagelijkse hoeveelheden (ADH’s) vastgesteld en veilige bovengrenzen. Die geven aan hoeveel van elke vitamine en elk mineraal voldoende voor je is. Kinderen krijgen van de meeste vitamines en mineralen voldoende binnen. 


Te veel vitamines

In veel kindervitamines zit een dosis, die meer is dan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor kinderen. Soms bevat een vitaminepil zelfs de hoeveelheid die op de veilige bovengrens zit. Als je kind vitaminepillen krijgt, bestaat daarom de kans dat hij te veel vitamines en mineralen binnenkrijgt. En voor sommige vitamines kan dat schadelijk zijn, zoals voor vitamine A en foliumzuur. 

Belangrijk om te weten: op de verpakking van deze vitaminepillen voor kinderen staat meestal de ADH voor volwassenen. Maar kinderen hebben minder vitamines en mineralen nodig dan volwassenen.

Wel vitamine D

Een uitzondering is vitamine D. Deze vitamine krijg je binnen via je eten en via zonlicht. Voor jonge kinderen is dit niet voldoende. Tot 4 jaar heeft je kind daarom elke dag 10 microgram extra vitamine D nodig voor sterke botten en tanden. Je kunt druppels of tabletjes vitamine D kopen bij de apotheek of drogist.Heeft je kind een donkere of getinte huid? Dan ga je ook na de vierde verjaardag van je kind door met het geven van vitamine D.

Vitamine K voor baby’s

Als je baby borstvoeding krijgt, dan heeft hij de eerste 12 weken elke dag 150 microgram vitamine K nodig. Dat zorgt voor een goede bloedstolling. Het vermindert de kans op interne bloedingen. Vitamine K kun je kopen bij de apotheek of drogist, het zit in een flesje.

Andere vitamines en mineralen niet nodig

Andere vitaminedruppels of tabletten zijn niet nodig. Want als je kind gezond en gevarieerd eet krijgt hij genoeg vitamines en mineralen binnen. 

Bovendien: gezond eten is meer dan voldoende vitamines en mineralen binnenkrijgen. In groente en fruit bijvoorbeeld zitten ook vezels en bioactieve stoffen die bijdragen aan de gezondheid van je kind. Daar kan een vitaminepil niet tegenop. Een supplement kan een gezond eetpatroon niet vervangen. 
sluiten
Kan mijn kind vegetarisch eten?
Je kind kan prima vegetarisch eten. Kies dan voor ei, tempé, tofu en peulvruchten, zoals bruine bonen, kikkererwten en linzen of een vegetarisch product waaraan ijzer, B1 en/of B12 is toegevoegd. Eet je kind geen vlees, maar wel vis? Dan is vis ook een alternatief voor vlees.

In groente zit ook ijzer, maar dat is plantaardig ijzer. Het lichaam neemt dit minder makkelijk op. Vitamine C helpt om ijzer uit de voeding te halen. Geef je kind daarom bij elke maaltijd iets van groente of fruit. 

Kant-en-klare vleesvervangers

De meeste winkels hebben een assortiment aan voorverpakte, kant-en-klare vleesvervangers zoals vegetarische reepjes of balletjes. Kijk voor je deze koopt goed op het etiket of ze wel een goede vleesvervanger zijn. In een goede vegetarische keuze zit eiwit, ijzer, vitamine B1 en/of vitamine B12. Kijk ook op het etiket hoeveel zout er in zit. De nieren van kinderen tot 4 jaar kunnen dat nog niet goed verwerken. 
Wat zijn goede vleesvervangers?

Helemaal geen dierlijke producten

Wil je je kind helemaal geen dierlijke producten te eten geven, dus ook geen melk, kaas en eieren? Vraag dan advies aan je consultatiebureau of aan een diëtist. Het is erg belangrijk dat je kind geen voedingsstoffen tekort komt.
sluiten
Zijn E-nummers in eten en drinken slecht voor mijn kind?

Je hoeft niet bang te zijn dat E-nummers slecht zijn voor kinderen. Bijvoorbeeld zoetstoffen, kleurstoffen en conserveermiddelen hebben een E-nummer. Alle E-nummers zijn goedgekeurd door de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA. Als iets een E-nummer heeft, is dat een garantie dat de EU de stoffen goed gecontroleerd heeft en veilig vindt.

Kleurstoffen

Soms hoor je misschien dat kleurstoffen of andere E-nummers je kind druk kunnen maken. Hier is veel onderzoek naar gedaan, maar het verband kon wetenschappelijk niet aangetoond worden.

PKU

Als je kind de erfelijke stofwisselingsziekte PKU heeft of overgevoelig is voor sulfiet moeten sommige E-nummers worden vermeden. Op PKU wordt elke baby getest met een hielprikje.

sluiten
Welke vragen over voeding kan ik stellen op het consultatiebureau?

Artsen en verpleegkundigen van het consultatiebureau zijn je eerste hulp bij voedingsvragen over je kind. Je kunt ze al je vragen stellen. Bijvoorbeeld:

  • Hoe geef ik borstvoeding of flesvoeding?
  • Hoe weet ik of mijn kind genoeg binnenkrijgt?
  • Wanneer kan ik starten met ander eten dan borst- of flesvoeding?
  • Wat doe ik als mijn kind niet wil eten?
  • Heeft mijn kind een gezond gewicht?
  • Wat kan ik tussendoor geven?

Tip: schrijf je vragen van tevoren op.

Als het nodig is verwijzen ze je op het consultatiebureau bijvoorbeeld naar een (kinder)diëtist of een lactatiekundige bij een specifieke vraag over borstvoeding.

Info op onze site

Misschien dat je het antwoord op je vraag ook op onze site kan vinden. Kijk op onze pagina's over:

sluiten
Is alcohol in eten schadelijk voor kinderen of zwangeren?
Gerechten waarin alcoholische drank is verwerkt zijn niet geschikt voor zwangeren of kinderen. Er blijft altijd wat alcohol achter, ondanks dat er alcohol verdampt of vervliegt. Uit voorzorg adviseren we daarom om dit soort gerechten niet te eten als zwangere vrouw of te geven aan kinderen.

Er zijn veel manieren om alcohol te gebruiken in recepten. Denk aan saus van rode of witte wijn, likeur in tiramisu, geflambeerde banaan, likeurbonbons en mosselen gestoofd in bier. In dit soort recepten kan een kleine hoeveelheid alcohol zitten.

Alcohol na het koken en stoven

Na meer dan 2 uur stoven van gerechten waaraan alcohol is toegevoegd, is meer dan 90% van de alcohol verdwenen. Bij korter verhitten blijft meer alcohol achter: circa 40% na 15 minuten verhitten.

Alcohol na het flamberen

Na flamberen blijft ongeveer 75% van de alcohol aanwezig in het gerecht. Flamberen is het in brand steken van een van te voren verwarmde sterk alcoholische drank, die over een bereid gerecht wordt gegoten.

Alcohol bij het bewaren

Bij bewaren in de koelkast of bij kamertemperatuur van gerechten of sauzen waarin alcohol is verwerkt neemt het alcoholgehalte met 10 tot 20% af.
sluiten
Kan ik elke dag rijst, rijstebloem en rijstwafels aan mijn kind geven?
Zilvervliesrijst en rijstwafels passen in een gezond, gevarieerd eetpatroon. En baby's kun je rijstebloem geven, bijvoorbeeld als pap. Uit voorzorg adviseren we wel om niet elke dag rijst of rijstproducten te geven aan kinderen. Dat komt omdat er relatief veel arseen in rijstproducten kan zitten. Het kan mogelijk schadelijk zijn voor de gezondheid als je er langdurig te veel van binnenkrijgt. 

Het advies geldt vooral voor baby’s en peuters, maar oudere kinderen en volwassenen kunnen ook te veel binnenkrijgen, als ze vaak en veel rijst en rijstproducten eten. Denk bijvoorbeeld aan rijstwafels, rijstcrackers, rijstdrank en rijstepap.

Hoe streng zijn de normen?

Er zijn strenge normen op hoeveel arseen er in voedingsmiddelen mag zitten. De normen voor kindervoeding, zoals rijstebloem en rijstwafels, zijn nog strenger. Het is ook niet direct schadelijk voor de gezondheid als de hoeveelheid in een product iets boven de norm uitkomt, aangezien de normen voor deze hoeveelheden zo streng zijn.

Hoe zorg ik dat mijn kind niet te veel binnenkrijgt?

Het advies is voor iedereen om gevarieerd te eten, dat geldt ook voor kinderen. Uit voorzorg adviseren we om kinderen niet elke dag rijst of rijstproducten te geven. Dit om te voorkomen dat je te veel arseen binnenkrijgt.

Verder kun je er voor kiezen de rijst te wassen voor gebruik en het te koken in ruim voldoende water. Hiermee kun je het arseen ook nog deels wegspoelen.  

Wil je jouw baby rijstebloem geven, bijvoorbeeld in de fles, doe dit dan liever niet elke dag. En wissel het bijvoorbeeld af met pap op basis van granen. 

Wat is arseen?

Arseen, of arsenicum, behoort tot de zware metalen en is veelvoorkomend in lage concentraties in gesteente, de grond en grondwater. Arseen komt voornamelijk in voedsel terecht door milieuvervuiling. Dit is niet te voorkomen. Planten zoals rijst nemen arseen op uit de bodem en het water. Als je langdurig te veel arseen binnenkrijgt, verhoogt dat het risico op kanker.

Is er regelgeving rondom arseen?

De hoeveelheid arseen in voedingsmiddelen moet zo laag mogelijk zijn. In de Europese Unie zijn voor arseen daarom maximum toegelaten hoeveelheden vastgesteld die in voedingsmiddelen mogen voorkomen. Deze normen zijn heel streng. Kinderen kunnen door hun lagere lichaamsgewicht een relatief hogere hoeveelheid arseen binnenkrijgen. Voor rijstproducten die voor kleine kinderen bestemd zijn, is de maximale toegelaten hoeveelheid arseen daarom nog lager. Producenten van voedingsmiddelen moeten controleren of de hoeveelheden in hun producten niet boven de norm uitkomen. Als blijkt dat de norm overschreden worden, dan moet de producent zijn producten uit de handel halen.

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) ziet toe op naleving van de normen door producenten van voedingsmiddelen. Als blijkt dat normen overtreden worden, treedt de NVWA op.  

Hoeveel rijst en rijstproducten is te veel en wat kan nog wel?

Het is moeilijk om te zeggen of je wel of niet elke dag 1, 2 of meer rijstproducten, zoals rijstwafels, kan eten of geven. Het hangt ervan af hoe je eetpatroon er verder uitziet. Varieer in tussendoortjes. Denk aan groente, fruit, cracker, schaaltje yoghurt of een boterham. En wissel in een week rijst af met aardappelen, pasta of andere graanproducten. Als je jouw baby pap op basis van rijstebloem wilt geven, doe dit dan liever niet elke dag. En wissel af met pap op basis van granen bijvoorbeeld. 

Tips voor gezonde tussendoortjes

Waarop is het advies gebaseerd?

In 2014 heeft de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) gekeken naar hoeveel arseen consumenten binnenkrijgen. Hierbij is ook specifiek naar jonge kinderen en baby's gekeken, omdat zij vanwege hun lage lichaamsgewicht relatief veel binnen kunnen krijgen. Uit de risicobeoordeling van EFSA bleek dat het eten van veel producten waar relatief veel arseen inzit een risico vormt voor (zeer) jonge kinderen. 

Zit arseen ook in andere producten?

Arseen komt voornamelijk voor in rijst en rijstproducten. Verder komt het ook maar in lagere hoeveelheden voor in bewerkte graanproducten zoals brood, in melk en melkproducten en in water.

Hoe is het met culturen waar veel rijst wordt gegeten?

De EFSA heeft op basis van haar onderzoek gekeken naar arseen in rijst of rijstproducten die in Europa worden gegeten. In bijvoorbeeld Aziatische landen kan dit risico zeker ook bestaan, maar hier heeft de EFSA niet naar gekeken. Consumenten die veel rijst eten in Nederland adviseren we om gevarieerd te eten.
sluiten
‘Kies Ik Gezond?’-app
Gezonder kiezen op basis van wat jíj belangrijk vindt

We lanceren de gratis ‘Kies Ik Gezond?’-app. Daarmee scan, zoek en vergelijk je producten. Je kunt in één oogopslag zien wat een gezondere keuze is.