Ontbossing
De vleesconsumptie groeit wereldwijd sterk. Daardoor wordt steeds meer land gebruikt voor weilanden en het verbouwen van veevoer. Jaarlijks wordt 2,4 miljoen hectare bos omgezet in weiland en 0,5 miljoen hectare bos in landbouwgrond voor het verbouwen van soja. Dit is vooral bestemd voor veevoer.
Soja is populair als veevoer omdat het veel eiwit per hectare levert, een goede kwaliteit eiwit levert en goedkoop is. Sojaschroot is het hoofdproduct, sojaolie is een bijproduct. Dit wordt gebruikt in veel levensmiddelen.
In dertig jaar tijd hebben Brazilië en Argentinië hun oppervlakte soja vervijfvoudigd. Jaarlijks komt er tien procent bij. Een groot deel daarvan gaat als veevoer naar Europa, waaronder Nederland. Een klein deel van het veevoer is bestemd voor Zuid-Amerikaans (pluim)vee. Vlees van dit vee wordt weer voor een deel geëxporteerd naar Europa. Zo importeert Nederland steeds meer rundvlees uit Zuid-Amerika. Ook wordt Zuid-Amerikaanse kip verwerkt in Europese kant- en klaarmaaltijden.
Op het gebied van voeding speelt naast soja palmolie een rol bij de ontbossing. In Indonesië en Maleisië worden er oliepalmplantages opgezet ten koste van het regenwoud. Palmolie zit in 60 procent van de supermarktproducten, bijvoorbeeld in margarines, sauzen, chocolade, koekjes en pindakaas. Het palmpitschroot wordt ook verwerkt in veevoer.
De druk op landbouwgrond is nog groter aan het worden door de teelt van biobrandstoffen, zoals maïs en raapzaad.
De feiten
Binnen Europa is Nederland de grootste importeur van soja (11 miljoen ton). Verreweg de meeste soja komt uit Brazilië en Argentinië. De afgelopen jaren heeft Nederland drie keer zoveel soja uit Brazilië geïmporteerd dan daarvoor.
Een zesde van het krachtvoer in Nederland bestaat uit soja. Het aandeel van sojaproducten in mengvoeders voor vleeskuikens is het hoogst, bijna de helft. In totaal gaat het om een achtste van alle in veevoer verwekte soja. Bij varkens is veertien procent van het voer soja. In totaal heeft de varkenshouderij net zoveel soja nodig als de pluimveehouderij.
Verder neemt Nederland vijf procent van de totale productie van palmolie af.
Verschillen in systemen
Sinds kort is er zogenaamde groene soja op de markt. Bij de teelt van deze soja wordt er geen bos gekapt en wordt er gelet op de arbeidsomstandigheden. Dit is vastgelegd in de ‘Basel criteria’ door het Wereld Natuur Fonds en de Zwitserse supermarktketen COOP. Ook Nederlandse bedrijven hebben zich daarbij aangesloten. In de Round Table on Soy worden verdere afspraken gemaakt over meer duurzame soja.
Producten waarvoor groene soja gebruikt wordt zijn:
- Weidezuivel van Campina
- Varkensvlees van De Hoeve/ Milieukeur
- 4 granen ei van Kwetters
- Caring Dairy ijs van Ben & Jerry
- Alpro sojaproducten
- Beemsterkaas
- Guliker & Roodbol Zonnebloemei
Ook zijn er initiatieven voor biologische soja. Er zijn toezeggingen van Brazilië om tijdelijk twee jaar geen oerwoud in sojavelden om te zetten, in afwachting van verder internationale afspraken.
Zie ook: