Hoe lang kan ik het beste borstvoeding geven? Baby’s profiteren optimaal van alle voedings- en afweerstoffen in borstvoeding als ze zes maanden of langer borstvoeding krijgen. De positieve effecten op de gezondheid zijn dan het grootst.
Vooral de moedermelk van de eerste dagen na de geboorte bevat grote hoeveelheden beschermende stoffen. Daarna bevat de melk minder van deze stoffen, maar omdat het kind meer drinkt naarmate het groeit, krijgt het nog steeds evenveel beschermende stoffen binnen.
Na zes maanden is ook bijvoeding nodig voor de verdere ontwikkeling. Borstvoeding kan de melkbron blijven in een voeding die steeds gevarieerder wordt. De melkproductie neemt dan geleidelijk af en de moedermelk begint qua samenstelling weer meer te lijken op de colostrum in de kraamtijd, met veel afweerstoffen. Ook na zes maanden profiteert je kind dus nog van borstvoeding. Je kunt ermee doorgaan zolang jij en je kind willen.
Wat zijn de voordelen van borstvoeding voor de gezondheid? Borstvoeding geven heeft voordelen voor kind én moeder. Borstvoeding beschermt het kind tegen maag-darminfecties, middenoorontsteking, overgewicht en hoge bloeddruk. Er zijn aanwijzingen dat borstvoeding de kans op astma, piepen op de borst en eczeem verkleint. Verder ontwikkelen borstgevoede kinderen zich wat sneller, zo blijkt uit onderzoek. Moeders die borstvoeding geven hebben minder bloedverlies na de bevalling en komen in het algemeen gemakkelijker weer op hun oude gewicht. Verder verkleint borstvoeding de kans op reumatoïde artritis en mogelijk ook op borstkanker vóór de overgang en eierstokkanker.
Kan het zijn dat je als moeder te weinig melk hebt? Twijfel over de hoeveelheid melk is een van meest genoemde redenen om te stoppen met borstvoeding. Vrijwel alle vrouwen die kinderen hebben gekregen (98 procent) zijn echter lichamelijk gezien in staat om borstvoeding te geven en ook om voldoende borstvoeding van goede kwaliteit te geven. De meeste moeders die één kind voeden, komen niet aan de top van hun kunnen, want eigenlijk is iedere moeder zelfs in staat om tweelingen te voeden.
Het belangrijkste voor een goede melkproductie is voeden op verzoek en goed aanleggen. Als je je kind telkens aanlegt zodra het wil drinken, dan maakt het lichaam de hoeveelheid moedermelk aan die nodig is. Verder is genoeg drinken (zo’n twee liter per dag) en zelf genoeg rust nemen belangrijk voor de melkproductie. Hoewel van donker bier, anijs, venkel, cashewnoten en karwij wordt gezegd dat ze de borstvoeding stimuleren, is de werking ervan nooit wetenschappelijk aangetoond. Venkel en anijs bevatten stoffen die mogelijk schadelijk zijn. Daarom wordt aangeraden matig te zijn met anijsdrankjes en venkelthee.
Hoe weet ik of mijn kind voldoende moedermelk krijgt?
Vaker aanleggen helpt om erachter te komen of je kind voldoende binnenkrijgt. Drinkt je kind meer, dan kreeg het wellicht te weinig binnen en wordt de productie op die manier opnieuw afgestemd op de behoefte van je kind. Als je baby regelmatig een goed natte luier heeft (ongeveer 6 natte luiers per etmaal en in de eerste weken 4 poepluiers per etmaal), hoef je je geen zorgen te maken. Blijft er twijfel bestaan, dan is het mogelijk om bij het consultatiebureau je kind een keer extra tussendoor te laten wegen.
Is mijn melk wel goed? Moedermelk ziet er, afhankelijk van de leeftijd van de baby en het moment van de dag, anders uit: waterig, met een groene of blauwe zweem erover, of juist wit en romig. Sommige mensen denken dat ‘waterige’ moedermelk onvoldoende voedingsstoffen bevat. Dat is niet juist. Moedermelk is altijd van goede kwaliteit. Zelfs wanneer je moe of ziek bent, heeft borstvoeding de juiste samenstelling.
Wat moet ik eten om goed de borst te kunnen geven? De productie van moedermelk vraagt om meer energie en eiwit. Ook van de meeste voedingsstoffen (vitamines en mineralen) is wat meer nodig. Het is niet nodig voor twee te gaan eten, maar een gevarieerde voeding en voldoende vocht - zo'n twee liter per dag - zijn belangrijk. Een goede voeding is vooral belangrijk voor de moeder om in goede conditie te blijven: de samenstelling van de melk is eigenlijk altijd goed. Alleen in geval van ernstige ondervoeding zal de kwaliteit van de moedermelk verminderen: dat komt in Nederland zelden voor. Verder adviseert het Voedingscentrum elke dag 10 microgram vitamine D te slikken.
Welke producten (voedingsmiddelen, medicijnen) moet ik vermijden als ik borstvoeding geef?
Er zijn veel voedingsmiddelen die bekend staan als de oorzaak van krampjes of overmatige gasvorming bij het kind. Het gaat vooral om koolsoorten, uien, scherpe kruiden, sinaasappelsap en chocola. Er is echter maar één onderzoek waaruit blijkt dat kool, uien of chocola krampjes kunnen veroorzaken. Er is dan ook geen reden om bij voorbaat bepaalde voedingsmiddelen te laten staan. Als er echter aanwijzingen zijn dat een bepaald voedingsmiddel klachten veroorzaakt, kun je kijken of het helpt als je het niet meer of veel minder gebruikt.
Waar je wel voorzichtig mee moet zijn, is met het drinken van koffie, cola en alcohol. Cafeïne uit bijvoorbeeld koffie en cola komt in de moedermelk terecht en kan het kind onrustig maken. Bij welke hoeveelheden dit gebeurt, verschilt. Een paar kopjes koffie per dag is meestal geen bezwaar. Omdat in cola ook veel cafeïne zit, is het beter ook daarvan niet te veel te drinken. In thee en chocola zit ook cafeïne, maar deze hoeveelheden zijn zo laag dat je daarmee geen rekening hoeft te houden. Als je alcohol hebt gedronken, komt die via de borstvoeding bij het kind. Het kind zal daardoor minder drinken en het slaap/waakpatroon kan verstoord raken. Het veiligste is daarom niet te drinken. Wil je toch iets drinken, dan kun je het het beste op één glas houden, direct na een voeding, en vervolgens drie uur wachten met de volgende voeding. De alcohol is dan afgebroken.
Het geven van borstvoeding is een extra reden om kritisch om te gaan met het gebruik van medicijnen. Dit geldt ook voor de middelen die zonder recept verkrijgbaar zijn, inclusief de homeopathische middelen. Van bijna alle geneesmiddelen komt er wel wat in de moedermelk terecht. Toch kan de arts meestal wel een middel voorschrijven dat nauwelijks of geen nadelige gevolgen heeft voor het kind.
Soms is het noodzakelijk een geneesmiddel te gebruiken dat via de moedermelk schadelijk is voor het kind. Dan zal de arts overleggen hoe in dat geval met de borstvoeding moet worden omgegaan. Het kan dan nodig zijn (tijdelijk) te kolven of gekolfde melk weg te gooien. Sommige geneesmiddelen zijn echter weer snel uit het lichaam verdwenen. Bij deze middelen is het mogelijk het tijdstip van gebruik en het tijdstip van het voeden zo af te stemmen dat de moedermelk veilig blijft voor het kind.
Wees verder voorzichtig met kruidenpreparaten. Kruidenpreparaten en andere ‘natuurlijke’ middelen worden vaak als veilig beschouwd. Dit is niet altijd terecht. Schadelijke stoffen in kruiden(preparaten) zoals aloë, senna en kava kava, kunnen overgaan in de moedermelk en mogelijk schadelijk zijn voor het kind. Gebruik deze dus liever niet. Gebruik kruiden als venkel en anijs met mate. Venkelthee en anijsmelk worden nogal eens gebruikt om de melkproductie te bevorderen, maar het is niet aangetoond dat ze dit doen, terwijl ze wel stoffen bevatten die mogelijk schadelijk kunnen zijn. Van normaal keukengebruik van kruiden is geen risico te verwachten.
Kan ik moedermelk opwarmen in de magnetron?
Afgekolfde moedermelk kan net als flesvoeding worden opgewarmd in een flessenwarmer, de magnetron of ‘au bain marie’ in een pannetje met warm water. Hierbij is het belangrijk dat de moedermelk niet warmer wordt dan 30-35 °C. Dit is een goede drinktemperatuur. Afgekolfde moedermelk verliest beschermende stoffen bij temperaturen boven 50 °C.
Hoe lang een fles met moedermelk voor het opwarmen in de magnetron moet, is afhankelijk van de hoeveelheid melk en het vermogen van de magnetron. Een globale richtlijn is een fles met 100 ml circa 30 seconden te verwarmen bij een vermogen van 600 Watt. Om de warmte goed te verdelen moet de fles halverwege en aan het eind van de verwarmingstijd even goed geschud worden.
Controleer voor de veiligheid altijd de temperatuur van de melk met een druppeltje op de binnenkant van je pols.
Hoe kan ik borstvoeding blijven geven als ik ga werken?
De wetgeving voorziet in de mogelijkheid om het werk na het bevallingsverlof te combineren met het geven van borstvoeding. Zo maakt de wet het mogelijk dat een vrouw gedurende de eerste negen maanden na de bevalling het werk mag onderbreken voor kolven of het geven van borstvoeding. Dat mag zo vaak en zo lang als nodig is, maar niet meer dan een kwart van de arbeidstijd. De werkgever is verplicht deze tijd door te betalen en zo nodig een ruimte beschikbaar te stellen waar moeders ongestoord kunnen kolven of voeden.