Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
Menu van de Week Recept van de dag
Kies jij voor penne, fusilli of farfalle?
2 personen
15-30 minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op 2 manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Kookboek Groente
Groenten zijn prachtige producten uit de... Bestel nu € 12,95
Populair
Alles over afvallen
Afvallen zonder dieet is de beste manier... Bestel nu € 9,95
Ga naar
 

Nikkelallergie

Sommige mensen met een contactallergie voor nikkel reageren ook op nikkel dat van nature voorkomt in voedingsmiddelen. Alleen deze mensen kunnen baat hebben bij een nikkelbeperkt dieet.

Wanneer bij een contactallergie voor nikkel de ingestelde therapie onvoldoende resultaat heeft, kan het zinvol zijn om de inname van nikkel via de voeding te beperken. Hierbij stelt een diëtist een dieetadvies op voor een nikkelbeperkt proefdieet.

Omschrijving

Nikkel is een metaal dat voorkomt in veel gebruiksvoorwerpen van roestvrijstaal, maar ook in ritssluitingen, gespen, munten, enzovoort. Sommige mensen hebben een contactallergie voor nikkel waarbij na huidcontact met een nikkelbevattend voorwerp of materiaal eczeem ontstaat.

Sommige mensen met een contactallergie voor nikkel reageren ook op nikkel dat van nature voorkomt in voedingsmiddelen. Alleen deze mensen kunnen baat hebben bij een nikkelbeperkt dieet.

Een contactallergie voor nikkel wordt aangetoond door middel van een huidtest, de zogenaamde “patchtest” oftewel lapjes- of plakproef met nikkelsulfaat. Overgevoeligheid voor nikkel wordt aangetoond als de huid reageert op het contact met nikkelsulfaat. Omdat nikkel vaak verontreinigd is met het metaal cobalt, en soms ook met het metaal chroom, wordt vaak tegelijkertijd getest op contactallergie voor deze metalen. Dit gebeurt met de teststoffen cobaltchloride en kaliumbichromaat.

Voedingsadvies

Omdat nikkel van nature in kleine hoeveelheden voorkomt in de meeste voedingsmiddelen, is een nikkelvrij dieet niet mogelijk. Een diëtist kan wel adviseren bij het opstellen van een dieet waarbij de hoeveelheid nikkel in de voeding beperkt wordt.

Bij het opstellen van een dieet is advies van een diëtist nodig om te voorkomen dat tekorten in de voeding ontstaan. Door het vermijden van bijvoorbeeld volkoren producten en peulvruchten kan de voeding te weinig vezels en vitamine B1 bevatten.

Het beperken van de hoeveelheid nikkel in de voeding is te overwegen wanneer het vermijden van huidcontact met nikkel onvoldoende resultaat heeft.

Slechts weinig mensen met een nikkelallergie hebben een nikkelbeperkt dieet nodig. Soms reageren mensen die last hebben van een bepaald type eczeem, met name op de handen, goed op een nikkelbeperkt dieet. Een standaard nikkelbeperkt dieet bestaat niet. Sommige mensen zullen de hoeveelheid nikkel in de voeding zo laag mogelijk moeten proberen te houden.

Tijdens de onderzoeksfase bepaalt de arts of iemand een contactallergie voor nikkel heeft. Wanneer de ingestelde therapie onvoldoende resultaat heeft, kan het zinvol zijn om de inname van nikkel via de voeding te beperken. Hierbij stelt een diëtist een dieetadvies op voor een nikkelbeperkt proefdieet.

Nikkel komt van nature voor in de meeste voedingsmiddelen. Producten met een hoog nikkelgehalte zijn cacao en chocolade, drop, noten, volkoren producten en peulvruchten, waaronder sojabonen, sojaproducten en pinda's.

Nikkel komt in kleinere hoeveelheden ook voor in groente. De ene groente bevat van nature meer nikkel dan de andere soort. Ook is het nikkelgehalte van de grond waarop de groente wordt geteeld van invloed op de hoeveelheid nikkel die in de groente terechtkomt.

Nikkel kan ook in het eten of drinken terecht komen door voorwerpen waarin nikkel zit, zoals een koffie-automaat of metalen waterleidingen. Bij een nikkelbeperkt dieet zal de diëtist daarom ook advies geven over het gebruik van dranken.

Ook bij het koken in aluminium pannen en bij gebruik van ander aluminium keukengerei, komt nikkel in de voeding terecht. Daarom adviseren diëtisten mensen die een nikkelbeperkt dieet volgen geen aluminium pannen te gebruiken. Ook roestvrijstalen pannen kunnen in beperkte mate nikkel afgeven aan de voeding, maar de hoeveelheid is veel lager dan bij aluminium. Hoeveel nikkel in de voeding komt is afhankelijk van de samenstelling van de metaalsoort, de zuurgraad van de voeding en de mate en duur van contact van de voeding met het keukengerei. Hoe zuurder de voeding hoe groter de kans dat nikkel in de voeding terecht komt. Bij het gebruik van roestvrijstalen pannen wordt daarom afgeraden hierin langdurig (zure) gerechten te bereiden.

Bij een contactallergie voor nikkel is het belangrijkste advies om contact met nikkel te vermijden. Naast het vermijden van contact met metalen knopen, gespen, ritssluitingen en dergelijke, moet ook het contact met metalen winkelwagentjes, deurknoppen, pennenhouders, paperclips, pannen, keukengerei en soms ook bestek, vermeden worden. Soms kan de huid beschermd worden door bijvoorbeeld speciale katoenen handschoenen te dragen. Maar dat is niet altijd mogelijk. Aanvullend geeft de arts vaak een crème, zalf en/of andere medicatie.

Oorzaak

Een belangrijke oorzaak van nikkelallergie is het dragen van sieraden waarin nikkel voorkomt, met name oorbellen. Nikkel zit ook in de metalen in gespen van riemen, ritssluitingen, naai- en schrijfgerei, winkelwagentjes, geld, portemonnees en polshorloges.

Vooral bij vrouwen is contactallergie voor nikkel een belangrijke oorzaak van eczeem. Geschat wordt dat meer dan 10% van de vrouwen een contactallergie heeft voor nikkel, terwijl slechts 1% van de mannen daarvan last heeft.

 Tabel: Alternatieven voor voorwerpen met nikkel
   
 Aandachtspunt  Alternatieven
 (Goedkope) sieraden   Sieraden zonder nikkel, bijvoorbeeld van goud of een speciaal nikkelvrij metaal
 Metalen broekknopen  Knopen van kunststof
 Gespen en ritssluitingen  Vervangen door kunststof gespen/ritsen of een lapje stof of leer achter de gesp
 Roestvrij stalen plannen en aluminium pannen  Gebruik pannenlappen of ovenwanten
 Roestvrij staal, vernikkeld en aluminium bestek  Kunststof bestek, een mes met een handvat dat geheel van kunststof is
 Roestvrij staal, vernikkeld en aluminium keukengerei  Houten of kunststof keukengerei, geschikt voor aanbaklaag
 Metalen kantoorspullen  Kunststof pennen, gecoate paperclips, nietmachine, perforator met kunststof
 Metalen (koek)trommel  Kunststof koektrommel, glazen/porseleinen voorraadpot
 Brilmonturen  Kunststof monturen of monturen van nikkelvrij metaal

50+: fit en vitaal

Zo blijf je in balans

Als je ouder wordt, neemt je spiermassa af en ga je meestal minder bewegen. Wil je op gewicht blijven, dan is het slim om wat minder te gaan eten.