Omschrijving

Garnalen zijn schaaldieren. Er zijn Hollandse en Noorse of Noordse garnalen uit Noorwegen, kleine en grote tropische garnalen, die ook bekend zijn als gamba’s.

Hollandse garnalen zijn kleiner dan Noorse garnalen. Gamba’s zijn grote garnalen.

Garnalen zijn in Nederland de meest gegeten soort van alle schaaldieren.

Garnalen worden ook verwerkt in kroepoek, meestal zijn dat de Aziatische garnalen.

Herkomst

Hollandse garnalen komen uit de Noordzee en Noorse garnalen uit de Noord-Atlantische Oceaan.

Garnalen leven op de bodem van de zee. Het hele jaar door worden ze door Nederlandse garnalenvissers gevangen met speciale garnalenkorren. De vangstmethode van garnalen is vergelijkbaar met die van de boomkorvisserij, hoewel de vissersmaterialen net iets anders zijn.

Garnalen worden meteen na de vangst aan boord gekookt, zodat ze minder snel bederven. Als garnalen eerst gedood zouden worden en dan gekookt, worden ze zacht en kruimelig van structuur. Levend koken voorkomt dit. Vervolgens worden ze snel gekoeld.

De meeste garnalen worden ongepeld aan wal gebracht. Daarna worden ze door een pelmachine gepeld, vaak in lagelonenlanden, zoals Marokko.

Gamba’s worden in Thailand gekweekt. Ze worden ter plekke gekookt en gepeld en vers of diepgevroren geïmporteerd.

Bewaren

Garnalen bederven snel. Als ze een onaangename geur verspreiden, verkleurd zijn of taai zijn, zijn ze niet meer eetbaar.

Garnalen kun je 1 dag in de koelkast bewaren bij een temperatuur van 7 °C. Je kunt ze ongeveer 3 maanden in de diepvries bewaren.

Bereiden

Garnalen zijn geschikt om te roerbakken. Het is net als bij rauw vlees belangrijk hygiënisch te werken bij het klaarmaken van schaal- en schelpdieren. Ze kunnen anders snel besmet raken met schadelijke bacteriën.

Garnalen zijn ongekookt grijsachtig, iets doorschijnend en langwerpig. Door het koken kleurt de garnaal rozerood en trekt de garnaal krom. De rozerode verkleuring wordt veroorzaakt door carotenoïden, die vrijkomen door het verhitten.

Voordelen voor de gezondheid

Voor garnalen gelden dezelfde gezondheidsvoordelen als voor andere schaal- en schelpdieren.

Gezondheidsrisico's

Voor garnalen gelden dezelfde gezondheidsrisico’s als voor andere schaal- en schelpdieren.

Duurzaamheidsaspecten

De kweek en vangst van gamba’s heeft een behoorlijke impact op het  milieu en arbeidsomstandigheden. De meeste gamba’s komen uit kweekvijvers aan de kust in Thailand. Een kwart is nog wildvangst. Het zorgt namelijk voor:

• Vervuiling van rivieren door aanleg van garnalenvijvers en gebruik van chemicaliën en medicijnen.
• De groeiende handel van gamba’s leidt tot nieuwe productiemethoden. Daardoor worden natuur- en landbouwgebieden omgezet in grote garnalenvijvers. Kweekvijvers kunnen maar 5 jaar gebruikt worden en zijn dus niet duurzaam.
• Ontbossing, met verstoring van ecosystemen tot gevolg
  De 10 grootste producenten van gamba’s hebben hun kwekerij gevestigd in ecologisch belangrijke gebieden, waar bedreigde diersoorten voorkomen. De garnalenteelt bedreigt de biodiversiteit. Dat is vooral in Thailand merkbaar, de grootste leverancier van gekweekte garnalen. Daar is 65.000 hectare mangrovebos omgezet in kweekvijvers. In 50 jaar is wereldwijd het mangrovebos gehalveerd. Een derde daarvan is veroorzaakt door de garnalenkweek.
• Ook heeft de kweek sociale effecten, zoals slechte arbeidsomstandigheden, door het verdwijnen van het mangrovebos, werkloosheid onder vissers en verminderde beschikbaarheid van vis voor de lokale markt.

Nog 60% van de garnalen wordt in het wild gevangen. Hier is de bijvangst groter dan de hoeveelheid garnalen. Jaarlijks worden 150.000 zeeschildpadden als bijvangst gedood

De garnalenvisserij werkt aan een duurzame vangst: minder bijvangst en bodemberoering. Voor de Hollandse en Noorse garnaal geldt dat er geen overbevissing is, maar nog wel bijvangsten.

Er zijn garnalen uit de VS met MSC keurmerk (Oregon garnaal).

Dierenwelzijn

Garnalen worden levend in kokend water gegooid. Als er niet te veel garnalen tegelijk in het water worden gedaan, is het levend koken van garnalen waarschijnlijk niet eens een zeer dieronvriendelijke methode. Het water koelt dan namelijk ook niet veel af, zodat ze snel dood zijn.