Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
Menu van de Week Recept van de dag
Met ansjovis en olijven
2 personen
30+ minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op 2 manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Kookboek Groente
Groenten zijn prachtige producten uit de... Bestel nu € 12,95
Populair
Alles over afvallen
Afvallen zonder dieet is de beste manier... Bestel nu € 9,95
Ga naar
 

Beeldmerk Schijf van Vijf

Een beeldmerk ontwerpen zoals de Schijf van Vijf gaat niet over een nacht ijs. Welke overwegingen spelen er?

Voor en tijdens het ontwerpen van de Schijf van Vijf hebben we regelmatig de tussenontwerpen getoetst onder wetenschappelijke experts, gedrags- en communicatiewetenschappers, professionals, zoals diëtisten en consumenten. Met hun hulp is de Schijf van Vijf en de bijbehorende informatie steeds verder vormgegeven.

Uit peilingen blijkt dat professionals de Schijf van Vijf een handig hulpmiddel vinden om uitleg te geven over gezonde voeding. Zij gebruiken ook de bijbehorende informatie over hoeveelheden en onderscheid in gezondere en minder gezonde keuzes in de praktijk.

Maar we hadden ook wat wensen:

  • Het design van de Schijf van Vijf mag wat moderner.
  • We willen minder boodschappen tegelijkertijd overbrengen.
  • De variatiemogelijkheden mogen er meer uitspringen.

We hebben ervoor gekozen om de inhoudelijke informatie in het nieuwe beeldmerk meer te beperken. Het beeldmerk van de Schijf van Vijf kan dienen als geheugensteun, de bijbehorende informatie over hoeveelheden en gezondere of minder gezonde keuzes zijn te vinden op de website en in tools en folders. Deze aanvullende verdiepende materialen kunnen voorzien in de behoefte aan uitleg, inspiratie, praktische handvatten en informatie. 

Voorlichtingsmodellen door de jaren heen:

(Klik op de afbeelding voor toelichting)

Schijf of piramide?

Voedingsboodschappen worden over de hele wereld op andere manieren vormgegeven. We zouden ervoor kunnen kiezen om een voedingsmodel de vorm van een piramide of bord te geven. Nederlandse professionals blijken niet eenduidig in hun voorkeur voor een vorm. In een survey van het Voedingscentrum onder ongeveer 100 diëtisten geeft 75% aan de Schijf van Vijf te gebruiken, en gebruikt de helft daarvan daarnaast nog een model met een andere vormgeving.

Bij een piramidevorm is vaak het bovenste puntje ingericht voor producten die niet nodig zijn, zoals koek, snoep en chips. We hebben ervoor gekozen om deze niet als puntje weer te geven, omdat hiermee ook de indruk kan worden gewekt dat deze producten 'normaal' en 'nodig' zijn, of dat 'iedereen ze eet'. We laten nu alleen de producten zien die nodig zijn voor een gezond voedingspatroon.

Uit onderzoek naar het effect van de visuele vorm van voedingsvoorlichtingsmodellen, blijkt dat cirkelvormige, regenboogvormige of piramidevormige modellen het even goed doen wat betreft effectiviteit en efficiëntie. We zagen hierom geen aanleiding om af te stappen van een schijfvorm.

Naamsbekendheid

In 2015 blijkt de naam ‘Schijf van Vijf’ bekend bij  92% van ruim 1000 ondervraagde Nederlanders. Daarnaast blijkt uit onderzoek naar andere voorlichtingsmodellen dat kennis over voedingsvoorlichtingsmodellen over een langere tijd na introductie toeneemt en nieuwere modellen qua bekendheid onderdoen voor oudere modellen. De aanwezigheid van voorlichtingsmodellen in materialen voor het onderwijs kan een verklaring zijn voor een langdurige naamsbekendheid. 

Zo hebben onze Maaltijdschijf uit de jaren 80 en de Voedingswijzer uit de jaren 90 nooit de populariteit van de Schijf van Vijf overtroffen. Reden voor ons om in 2004 de vertrouwde Schijf van Vijf weer in te voeren en hem ook in 2016 te behouden, aangezien het model daarnaast ook toekomstbestendig is en volop ruimte biedt voor de nodige aanpassingen.

Kleuren en iconen

In kwalitatieve testen onder consumenten en diëtisten zijn diverse concepten van het beeldmerk voorgelegd. De algemene associatie met gezonde voeding, begrip van de vakken, kleur-en-vormgebruik tot en met de keuze voor de hoeveelheid en soort product-icoontjes zijn bevraagd.  De iconen die zijn afgebeeld, zijn bedoeld als voorbeelden van producten die passen in dat deel van de Schijf van Vijf. We hebben getoetst of deze herkenbaar waren voor consumenten.

Wanneer iconen werden verward met voedingsmiddelen die thuishoren in een ander vak, zijn deze aangepast. Het ‘plakje kaas’ werd bijvoorbeeld verward met ‘cracker’, dus hebben we er een kaasschaaf bijgeplaatst.  Wanneer een product werd aangezien voor een ander uit hetzelfde vak, werd er geen aanpassing gedaan. Zo wordt paksoi ook gezien als sla of andijvie, maar dat heeft geen effect op het begrip van het vak. Verder hebben we zoveel mogelijk gekozen voor afbeeldingen van de meer duurzame producten in elk vak. 

Grootte van de vakken

De grootte van de (deel)vakken in de Schijf van Vijf zijn gebaseerd op het fysieke gewicht van de aanbevolen hoeveelheden voedingsmiddelen voor een volwassen vrouw. Hierdoor krijgt de consument een globaal idee van de hoeveelheid die ze zouden moeten kopen of op het bord leggen om te voldoen aan de Schijf van Vijf. Omdat de grootte van het drankenvak op basis van gewicht heel  groot zou moeten zijn, hebben we gekozen om dit weer te geven als 1/5 deel van de Schijf van Vijf.
Nieuw kookboek: Vandaag vegetarisch
'Vandaag vegetarisch' inspireert om eten op een nieuwe manier te benaderen. Steeds meer mensen eten minder of geen vlees. In dit kookboek vind je recepten op basis van peulvruchten, soja, ei, noten en vleesvervangers.