We hebben een sterke agrarische keten en een internationaal toonaangevende levensmiddelenindustrie. In vergelijking met de periode waarin de voorloper van het Voedingscentrum (het Voorlichtingsbureau voor de Voeding, 1941) werd opgericht, hebben we het qua voedselvoorziening en voedselveiligheid in Nederland goed voor elkaar.

Maar het huidige voedselsysteem is kwetsbaar en er komt, mede door de bevolkingsgroei, steeds meer druk op te staan. Daarom is er werk aan de winkel op de volgende punten:

• De waardering voor voedsel is laag; voedsel wordt vooral gezien als  een vanzelfsprekendheid waar men nog weinig respect voor heeft.
• De bevolking reageert vaak heftig en emotioneel op risico’s van voedselveiligheid.
• Onze huidige consumptie zet het milieu toenemend onder druk.
• Consumenten verspillen onnodig veel voedsel.
• Jongeren kiezen weinig  voor  een carrière in de agrarische en/of foodsector, wat productie en innovatie belemmert.
• De consumptie van relatief ongezonde voeding (vet, zout, weinig vezel) is  nog steeds te hoog.  

Waardering voor eten

Consumenten raken steeds verder verwijderd van de manier waarop ons voedsel geproduceerd  wordt. Zij weten nauwelijks  wat er komt kijken bij het telen van gewassen, het houden van dieren en het verwerken van producten. Ook zijn consumenten steeds minder op de hoogte van wat ze precies eten: waar een product uit is samengesteld, waar de ingrediënten vandaan komen, hoe er veilig mee om te gaan, hoe ze het moeten bewaren etc. Er is geen realistisch beeld van eten. Ook bij de jeugd is de kennis van voedsel gering: komt de melk echt van de koe?!

Voedselveiligheid

In de voedselketen wordt op alle onderdelen gewerkt aan de voedselveiligheid en de voedselkwaliteit.  De consument is onvoldoende op de hoogte van deze aspecten. De beschikbare informatie hierover is niet altijd transparant en even makkelijk beschikbaar. De voedselveiligheidsperceptie is laag. Consumenten maken zich met name zorgen over de risico’s van bestrijdingsmiddelen en verontreinigingen. Vaak worden de aanwezige risico’s van microbiële verontreinigingen (hygiëne) onderschat.

Het milieu

De huidige productie en consumptie van voedsel, vooral in de westerse landen, brengt  een hoge inzet van hulpbronnen (zoals energie, stikstof en fosfaat) en een eveneens hoge output van schadelijke stoffen en broeikasgassen met zich mee. Dit legt een grote druk op het mondiale ecosysteem.

Verspilling

Jaarlijks gooien Nederlandse consumenten ongeveer 12% weg van het totaal aan voedsel dat zij inkopen. Tweederde daarvan is voedsel dat wel voor consumptie geschikt was, dus verspilling. Dit levert een onnodige milieubelasting op.

Jongeren in de agrarische of foodsector

Jongeren weten steeds minder over de herkomst van voedsel. Jong geleerd – oud gedaan. Aandacht voor voedsel in het onderwijs legt een basis voor een beter kennisniveau en vergroot de betrokkenheid van de jeugd bij voedsel. Het gevolg is een grotere aantrekkingskracht van werken in de agrarische en/of  foodsector, wat kan bijdragen aan de innovatie op gebied van voedsel.

Ongezonde voeding

De huidige voeding bevat te veel verzadigd vet, zout en energie en te weinig vezel. Eten volgens de Schijf van Vijf geeft gezondheidswinst. Meer kennis van de samenstelling van producten helpt bij het maken van een gezonde keuze.

Eerlijk over eten

Om bovenstaande ontwikkelingen te keren, is het noodzakelijk dat consumenten meer kennis hebben van ons voedsel, de wijze van produceren en de consequenties van consumeren. Hiervoor is het belangrijk om over goede informatie te kunnen beschikken. Enerzijds door te vertellen hoe het echt zit, anderzijds door misvattingen weg te nemen en daarmee een basis te leggen voor het maken van bewuste keuzes.

Consumenten hebben informatie over voedsel nodig om een bewuste keuze te kunnen maken voor gezond, veilig en duurzaam voedsel. Met een groter aanbod gezonde en duurzame producten, wordt het voor consumenten makkelijker voor deze producten te kiezen. Het Voedingscentrum biedt op basis  van wetenschappelijke kennis, eerlijke en betrouwbare informatie over de  integrale aspecten (veilig, gezond en duurzaam), van voedsel  voor consumenten en ketenpartners.

We staan dichtbij de consument en helpen deze de complexe materie behapbaar te maken, zodat de consument weloverwogen een eigen keuze kan maken. Wij richten ons op informatie en vaardigheden om die keuze te maken. Het Voedingscentrum heeft veel ervaring met communicatie met consumenten, (lokale) professionals, scholen en met het bedrijfsleven.

Voedselbewustzijn

Een hoger voedselbewustzijn vormt een basis om bovenstaande ontwikkelingen te keren. Informatie over productie, samenstelling, klimaatinvloed, dierenwelzijn, veiligheid, verspilling en eerlijke handel verhogen het voedselbewustzijn van consumenten. Vanuit een hoger voedselbewustzijn ontstaat er meer waardering voor eten. Een hogere waardering voor voedsel helpt bij een bewuste keuze.

‘Voedselbewustzijn’ zorgt bij consumenten voor:

• Kennis over producteigenschappen, inclusief bereiden en bewaren.
• Transparantie in processen, productie en keuze (Eerlijk over eten: in gehele keten).

En daardoor:

• Verkleinen van de afstand tussen product en consumptie: vergroten van vertrouwen.
• Toename van waardering, (productie, proces en geld), voor de kwaliteit van ons voedsel.   

‘Voedselbewustzijn’ zorgt bij food professionals voor:

• Innovatie op het raakvlak van gezond en duurzaam eten.

Om het voedselbewustzijn te verhogen biedt het Voedingscentrum de volgende activiteiten aan: