Functionele voeding
Functionele voedingsmiddelen zijn voedingsmiddelen waarin gezondheidsbevorderende stoffen zijn gestopt of waaruit bepaalde bestanddelen zijn verwijderd. Denk bijvoorbeeld aan:
producten voor een lager cholesterolgehalte, zoals margarine, yoghurt en melkproducten met toegevoegde plantaardige stoffen (plantesterolen)
producten voor een goede werking van de darmen, zoals brood met toegevoegde voedingsvezel (inuline) of zuivelproducten met bacteriën (probiotica)
Voor gezonde mensen die gevarieerd en gezond eten volgens de Schijf van Vijf hebben functionele voedingsmiddelen niet of nauwelijks voordelen. Bij sommige gezondheidsproblemen kan een functioneel voedingsmiddel een goede keus zijn. Dan moet wel het gezondheidseffect duidelijk zijn omschreven. Ook moet de werking van het product onafhankelijk zijn getoetst en wetenschappelijk bewezen. Dat is nu niet altijd zo.
Pas op voor misleiding
Functionele voedingsmiddelen spelen in op bepaalde gezondheidsproblemen en de groeiende interesse voor ‘gezonde’ voeding. Helaas kunnen niet alle producten hun beloftes waarmaken. Op dit moment is de werking lang niet altijd bewezen door wetenschappelijk onafhankelijk onderzoek. Wel hebben sommige producenten hun product en de geclaimde werking vrijwillig laten onderzoeken door een panel van onafhankelijke deskundigen met de gedragscode van het Voedingscentrum.
Of een functioneel voedingsmiddel écht werkt en de gedragscode met goed gevolg heeft doorlopen, is niet op de verpakking te lezen. Ook informatie over de werking van bepaalde producten in kranten, tijdschriften, op tv, radio en het internet is niet altijd betrouwbaar. Soms is dit soort informatie zelfs misleidend, bijvoorbeeld als niet de juiste gegevens zijn gebruikt of de wetenschappelijke informatie verkeerd wordt uitgelegd. Wees daarom kritisch en benader de producent, of doe navraag bij het Voedingscentrum of instellingen zoals de Wageningen Universiteit (nieuw venster) of de Nederlandse Hartstichting (nieuw venster) en de KWF Kankerbestrijding (nieuw venster).
Nieuwe regelgeving
Vanaf 1 januari 2009 moeten beweringen over gezondheidseffecten goed zijn onderbouwd. Sinds 2007 zijn er EU-regels over gezondheidsclaims voor voedingsmiddelen. Alleen bepaalde claims die op een lijst staan van toegestane claims zijn toegelaten. Andere claims mogen alleen gebruikt worden na een aparte procedure door de EU (EFSA). De lijst met toegestane claims zal uiterlijk in 2010 definitief zijn. Claims die in Nederland al zijn toegestaan, vallen in een overgangsregeling tot eind 2009. In deze gevallen geldt de Nederlandse Warenwet. Hierin staat dat claims over de gezondheidseffecten van producten niet misleidend mogen zijn en dat producten veilig moeten zijn.
Veiligheid punt van aandacht
De veiligheid van functionele voedingsmiddelen is net zoals de veiligheid van andere levensmiddelen geregeld in de Warenwet. Deze producten zijn in principe dus altijd veilig. Het is wel belangrijk de geadviseerde (dagelijkse) hoeveelheden aan te houden. Ook is het belangrijk verschillende producten met dezelfde werkzame stof niet zomaar te combineren. Door gebruik van bijvoorbeeld cholesterolverlagende margarine én melk kan de geadviseerde dosering ongemerkt worden overschreden. Het is namelijk niet zo dat bij deze producten ‘meer’ beter is. Natuurlijk blijft het belangrijk gevarieerd en gezond te eten volgens de Schijf van Vijf.
Zie ook: