Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
Menu van de Week Recept van de dag
Altijd smakelijk
2 personen
15-30 minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op 2 manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Kookboek Groente
Groenten zijn prachtige producten uit de... Bestel nu € 12,95
Populair
Alles over afvallen
Afvallen zonder dieet is de beste manier... Bestel nu € 9,95
Ga naar
Groene asperges, paarse aubergine, gele bananen, blauwe bessen: groente en fruit geven onze maaltijden kleur. Elke soort heeft unieke kwaliteiten en smaak. Ze zijn allemaal super.
Groente en fruit hebben niet voor niets een gezonde uitstraling. Eet je er genoeg van, dan verlagen ze het risico op hart- en vaatziekten, darmkanker en diabetes type 2 (suikerziekte).

Groente is geen fruit

Dit vak bestaat uit zowel groente als fruit. Deze leveren andere goede stoffen en je hebt ze dus allebei nodig om gezond te zijn en te blijven. Kortom, je kunt broccoli niet inwisselen voor een sinaasappel of komkommer voor een appel.

Groente

Niet één groente bevat alle voedingsstoffen uit groente die je nodig hebt. Daarom: varieer volop met groente. Bijkomend voordeel: variatie verveelt nooit.

Tips voor groente

  • Je kun je dagelijkse porties groente makkelijk spreiden over de dag. Denk aan reepjes paprika of plakjes komkommer op brood, snacktomaatjes of wortels onderweg, een salade bij de lunch, restjes groente door je omelet en natuurlijk gewoon bij het avondeten.
  • Groente kun je op vele manieren klaarmaken: rauw, koken, stomen, bakken, wokken, grillen, pureren. Zo maak je groente eten nog gevarieerder.
  • Milieuvriendelijke groente vind je in de groente- en fruitkalender van Milieu Centraal. Die houdt rekening met de seizoenen en herkomst. Duurzame keuzes het hele jaar rond zijn bijvoorbeeld: bleekselderij, bloemkool, broccoli, ijsbergsla, prei, radijs, rode biet, rode kool, spruit, tomaat, ui, wortel en witlof.  
  • Lees meer tips voor groente
    • Voorgesneden groente zijn ideaal voor als je weinig tijd hebt. En heb je altijd diepvriesgroente in huis, dan hoef je nooit een maaltijd zonder groente te eten, ook als er geen tijd meer was voor de supermarkt.
    • Ook groente uit pot of blik zijn een alternatief. Kijk wel bij de ingrediënten of er geen suiker of zout aan is toegevoegd.  
    • Milieukeur of een biologisch keurmerk op de verpakking? Dan is het een duurzame keuze.
    • Was groente altijd grondig onder stromend water. Lees meer over veilig eten met groente.

    sluiten

    Hoeveel groente heeft jouw lichaam nodig?

    Op deze pagina vind je de tool de Schijf van Vijf voor jou. Vul hem in en ontdek hoeveel groente jij elke dag nodig hebt. Volwassenen krijgen het advies om minimaal 250 gram groente per dag te eten. Bekijk hieronder hoe 250 gram groente op een dag eruit kan zien.

     
     

    Wat staat in de Schijf van Vijf en wat niet?

    Kies vooral producten uit de Schijf van Vijf   Niet in de Schijf van Vijf
    - Verse groente
    - Voorgesneden groente
    - Diepvriesgroente zonder toegevoegd suiker en zout
    - Groente in blik of glas zonder toegevoegd suiker of zout
    - Gepureerde groente zonder toegevoegd suiker of zout
    - Groente in blik of pot met toegevoegd suiker of zout 
    - Groentesap
    - Groente a la crème 
      Ontdek waarom deze groenten niet in de Schijf van Vijf staan  

    Fruit

    Hou je van verschillende smaaksensaties? Op de fruitafdeling valt genoeg te proeven: sappige meloen, een friszuur appeltje, zoete banaan... Als je steeds andere fruitsoorten kiest krijg je bovendien alle voedingsstoffen uit fruit binnen die je nodig hebt. 

    Tips voor fruit

  • Net als groente kan fruit altijd en overal. Denk aan plakjes appel of banaan op brood, stukjes fruit door de yoghurt, gewoon los tussendoor, een fruitsalade bij de lunch of fruit door het avondeten, zoals appel bij de spruitjes of mango door de rijst.
  • Een beetje gedroogd fruit is lekker voor erbij. Een paar dadels als snack, wat rozijnen door de muesli of wat gedroogde abrikoos door de curry. Hou het klein, omdat gedroogd fruit flink wat suiker levert. Gedroogd fruit kan vers fruit niet vervangen omdat vitamine C verloren gaat bij het drogen.
  • Milieuvriendelijk fruit vind je in de groente- en fruitkalender van Milieu Centraal. Die houdt rekening  met de seizoenen en herkomst. Duurzame keuzes het hele jaar rond zijn bijvoorbeeld: ananas, appel, banaan, druif, mandarijn, meloen, nectarine, peer, pruim en sinaasappel.
  • Lees meer tips voor fruit
  • Diepvriesfruit kun je inslaan zodat je sowieso áltijd fruit in huis hebt.
  • Milieukeur of een biologisch keurmerk op de verpakking? Dan is het op een duurzame wijze geteeld. Bij tropisch fruit kies je met Fairtrade-Max Havelaar of Rainforest Alliance ook nog eens voor eerlijke handel.
  • Was fruit altijd grondig onder stromend water. Lees meer over veilig eten met fruit.
  • sluiten

    Hoeveel fruit heeft jouw lichaam nodig?

    Op deze pagina vind je de tool de Schijf van Vijf voor jou. Vul hem in en ontdek hoeveel fruit jij elke dag nodig hebt. Volwassenen krijgen het advies om 2 porties fruit per dag te eten (200 gram). Bekijk hieronder hoe dat er op een dag uit kan zien.





    Wat staat in de Schijf van Vijf en wat niet?

    Kies vooral producten uit de Schijf van Vijf   Niet in de Schijf van Vijf
    - Vers fruit
    - Voorgesneden fruit
    - Diepvriesfruit zonder toegevoegd suiker
    - Gedroogd fruit zonder toegevoegd suiker (beperkt, maximaal een handje per dag) Informatie
    - Fruit in blik op sap (beperkt) Informatie
    - Fruit in blik op siroop
    - Vruchtensap
    - Gedroogd fruit met toegevoegd suiker
      Ontdek waarom deze producten niet in de Schijf van Vijf staan 

    Veelgestelde vragen over groente en fruit

    Hoe kan ik genoeg groente eten?

    Of je nu al een groentefan bent of het moeilijk vindt om genoeg groente te eten: meer groente eten is altijd een goed idee. 

    Concrete plannen

    De kans op slagen in het grootst met een plan dat zo concreet mogelijk is. Kies vaste momenten waarop je groente neemt. Bijvoorbeeld: “Als ik ga lunchen, dan neem ik een schaaltje rauwkost” en “Als ik ‘s middags trek krijg, dan neem ik een stuk komkommer” Lees meer over het maken van een goed voornemen op voedingsgebied. Of ga aan de slag met de tool Mijn Eet-update en krijg 2 weken lang tips toegestuurd. 

    Algemene inspiratie

     

    Groente kan altijd en overal. Enkele ideeën:

    Groente bij ontbijt en/of lunch

    • Niks zo lekker als groente op brood  
    • Leef je uit met een lunchsalade
    • Geniet van een groente-omelet

    Groente tussendoor

    • Neem een pauzemoment met groente 
    • Het is altijd feest met zelfgemaakte 'groentefrietjes': reepjes van bijvoorbeeld wortel, paprika en komkommer 
    • Zakjes groentesnacks neem je makkelijk overal mee naartoe  

    Groente bij avondeten

    Wat neem jij vandaag?

    In verse groenten is er volop keus. Moeite met kiezen? Ga dan bijvoorbeeld voor de groente in de aanbieding of die ene groente die je nog niet kent. Wil je ook een steentje bijdragen aan de zorg voor het milieu? Ga dan voor de groente uit het seizoen. Milieuvriendelijke groente vind je in de groente- en fruitkalender van Milieu Centraal.
    sluiten
    Hoe kan ik genoeg fruit eten?

    Lukt het tot nu toe niet om minimaal 200 gram fruit te eten? Met deze tips kom je weer een stap verder!

    Concrete plannen

    De kans op slagen in het grootst met een plan dat zo concreet mogelijk is. Kies vaste momenten waarop je fruit eet. Bijvoorbeeld: “Als ik ’s middags trek krijg, dan neem ik een stuk fruit” en “Als ik ’s ochtends yoghurt met muesli neem, doe ik er een appel doorheen”. Lees meer over het maken van een goed voornemen op voedingsgebied. Of ga aan de slag met de tool Mijn Eet-update en krijg 2 weken lang tips toegestuurd. 

    Algemene inspiratie

    Fruit kan altijd en overal. Enkele ideeën:

    Fruit bij ontbijt en/of lunch 

    • Niks zo lekker als fruit op brood, zoals plakjes banaan, aardbei of appel  
    • Smul van yoghurt met fruit (en ontbijtgranen) 
    • Geniet van fruit uit het vuistje naast je ontbijt of lunch 

    Fruit tussendoor

    • Het is altijd feest met fruitspiesjes 
    • Neem een pauzemomentje met fruit 
    • Zakjes fruitsnacks neem je makkelijk overal mee naartoe 

    Fruit bij avondeten 

    • Een toetje met fruit is toch het allerlekkerste?
    • Sluit het maal af door de fruitschaal op tafel te zetten. 
    • Gooi fruit door het eten 

    Wat eet jij vandaag?

    In fruit is er volop keuze. Moeite met kiezen? Neem dan gewoon het fruit in de aanbieding of de fruitsoort die je nog niet kent. Wil je ook een steentje bijdragen aan de zorg voor het milieu? Ga dan voor de fruit uit het seizoen. Milieuvriendelijk fruit vind je in de groente- en fruitkalender van Milieu Centraal.
    sluiten
    Hoeveel ongekookte groente heb ik nodig voor 250 gram klaargemaakte groente?
    Elke dag minimaal 250 gram groente eten is goed voor je lijf. Maar hoe weet je dat je aan die hoeveelheid zit en hoeveel moet je er voor inkopen? Bij het schoonmaken van groente gooi je immers vaak een deel weg, bijvoorbeeld de topjes van de sperzieboontjes. En sommige groente slinken in de pan, zoals andijvie en spinazie. Dus daarvan heb je nog veel meer nodig.

    Spreiden over de dag

    Je hoeft natuurlijk niet die 250 gram groente allemaal in één keer te nemen bij het avondeten. Bijvoorbeeld 5 cherrytomaatjes bij de lunch, een kwart komkommer als plakjes op je brood of een halve paprika in reepjes mee voor onderweg levert elk al 50 gram. 

    Tabel: van onbereid naar 250 gram bereide groente

    In deze kooktabel zie je hoeveel je moet gebruiken om 250 gram groente over te houden. Als je al groente eet op andere momenten kun je minder nemen bij de avondmaaltijd. Voor het gemak staat ook meteen de kooktijd erbij. Tip: gebruik een keukenweegschaal of de weegschaal in de supermarkt om de groente af te wegen. Op een gegeven moment merk je waarschijnlijk dat je de hoeveelheid groente ook met het blote oog goed inschat.
    sluiten
    Heb ik extra vitamines en mineralen nodig?
    Met een gezonde en gevarieerde voeding is het mogelijk om al de benodigde voedingsstoffen binnen te krijgen. Daarom hoef je als je voldoende, gezond en gevarieerd eet volgens de Schijf van Vijf niet bang te zijn voor een tekort aan vitamines, mineralen of vetzuren. Bovendien leveren voedingsmiddelen ook nog een heleboel andere voedingsstoffen.

    Speciale adviezen

    Voor een paar groepen gelden speciale adviezen om sowieso vitamines te nemen in de vorm van een dagelijkse tablet of druppeltjes.


    Wie? Vitamine Hoeveel?

    Baby's 
         
    tot 3 maanden iedereen K 150 microgram
    (druppeltjes)

    Kinderen 
         
    0 t/m 3 jaar iedereen D 10 microgram

    Vrouwen 
         
    4 t/m 49 jaar donkere (getinte) huidskleur en/of niet genoeg buitenkomen
    D 10 microgram
           
    50 t/m 69 jaar iedereen D 10 microgram
           
    70 jaar en ouder iedereen D 20 microgram 
           
    vruchtbare leeftijd die zwanger willen worden en in de eerste 10 weken van de zwangerschap foliumzuur 400 microgram (speciale potjes)
           
    vruchtbare leeftijd zwangeren D 10 microgram

    Mannen
     
         
    4 t/m 69 donker (getinte) huidskleur en/of niet genoeg buitenkomen D 10 microgram
           
    70 jaar en ouder iedereen D 20 microgram

     
    Lees meer over vitamine D-advies.

    Speciale groepen

    In bijzondere gevallen kan het zijn dat je extra vitamines en mineralen nodig hebt, door een tekort aan voedingsstoffen. Dit kan ontstaan wanneer je te weinig eet of een eenzijdig voedingspatroon hebt. Lees meer over voedingssupplementen in de encyclopedie.
    sluiten