Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
Menu van de Week Recept van de dag
Makkelijk en snel op tafel
2 personen
0-15 minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op 2 manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Kookboek Groente
Groenten zijn prachtige producten uit de... Bestel nu € 12,95
Populair
Alles over afvallen
Afvallen zonder dieet is de beste manier... Bestel nu € 9,95
Ga naar
 

Hoge bloeddruk (hypertensie)

Fit blijven na je 50e? Zo doe je dat

Hoge bloeddruk (hypertensie) verhoogt de kans op hart- en vaatziekten. Bij een hoge bloeddruk worden vaak medicijnen voorgeschreven. Daarnaast kan aanpassen van het eetpatroon en de leefstijl bijdragen aan het omlaag brengen van de bloeddruk.

Om je bloeddruk te verlagen helpt het onder andere om af te vallen in geval van overgewicht, gezond en gevarieerd te eten volgens de Schijf van Vijf, alcohol te laten staan, matig te zijn met zout en zoute producten, niet te roken en stress zoveel mogelijk te vermijden.

Omschrijving

Het hart pompt bloed in de bloedvaten door zich bij elke hartslag samen te trekken en dan weer te ontspannen. Dit geeft een bepaalde druk in de bloedvaten: de bloeddruk. De bloeddruk bestaat uit de bovendruk en de onderdruk.

  • Bovendruk (systolische bloeddruk) geeft de druk aan wanneer het hart zich samentrekt en bloed in de slagaders perst. De bloeddruk is dan het hoogst.
  • Onderdruk (diastolische bloeddruk) geeft de druk aan wanneer het hart zich ontspant en dus geen bloed in de slagaders perst. De bloeddruk is dan het laagst.

Bloeddrukwaarden bij hoge bloeddruk (hypertensie)

De bloeddruk verandert voortdurend, afhankelijk van bijvoorbeeld emoties en activiteiten. Ook varieert de bloeddruk over de dag. Om te kunnen beoordelen of de bloeddruk te hoog is, zal de arts daarom meerdere metingen verrichten binnen een bepaalde periode. De bloeddruk wordt gemeten met een bloeddrukmeter en uitgedrukt in mmHg: millimeters kwik.

  • Een normale bloeddruk bij volwassenen schommelt rond een bovendruk van 120 mmHg en een onderdruk van 80 mmHg.
  • Een hoge bloeddruk (hypertensie) is een bovendruk hoger dan 140 mmHg en/of een onderdruk hoger dan 90 mmHg.  

Bij ouderen is sprake van een hoge bloeddruk bij een bovendruk hoger dan 160 mmHg en/of een onderdruk hoger dan 90 mmHg. Als je ouder wordt stijgt je bloeddruk omdat je bloedvaten minder elastisch worden. Daardoor stroomt het bloed minder makkelijk door de vaten en wordt de bloeddruk hoger.

Hoeveel mensen hebben verhoogde bloeddruk?

Gemiddeld heeft 31% van de Nederlanders van 30 tot en met 70 jaar een verhoogde bloeddruk. Voor mannen ligt dit percentage hoger (37%) dan voor vrouwen (26%). Naarmate de leeftijd vordert, neemt het aantal mensen met hoge bloeddruk toe. 

Ontstaan hoge bloeddruk

De oorzaak van een hoge bloeddruk is in de meeste gevallen niet aan te wijzen. De bloeddruk kan verhoogd zijn omdat het lichaam te veel zout en water vasthoudt. Daardoor neemt de hoeveelheid bloed die in omloop is toe. Zo neemt ook de druk op de vaatwanden toe. Maar het is ook mogelijk dat de vaatwand niet elastisch genoeg is. Het is nog niet helemaal duidelijk welke mechanismen ten grondslag liggen aan een verhoogde bloeddruk.

Gezondheidseffecten

Bij een hoge bloeddruk staan de vaten voortdurend onder te hoge druk. Er kan zo schade ontstaan aan de vaatwanden. Daarbij moet je hart moet harder werken. Een hoge bloeddruk verhoogt het risico op hart- en vaatziekten

Symptomen hoge bloeddruk (hypertensie)

Meestal merk je niet dat je een hoge bloeddruk (hypertensie) hebt. Als je lange tijd een veel te hoge bloeddruk hebt waarvoor je niet wordt behandeld kunnen wel klachten optreden:

  • Hoofdpijn
  • Vermoeidheid
  • Misselijkheid en braken
  • Kortademigheid
  • Rusteloosheid
  • Wazig zien

Risicofactoren

De kans op een hoge bloeddruk hangt af van verschillende factoren. De kans om hoge bloeddruk te ontwikkelen neemt toe:

  • Als je rookt.
  • Bij overgewicht.
  • Als je weinig beweegt.
  • Door stress.
  • Als mensen in je familie een hoge bloeddruk hebben.
  • Als je tijdens je zwangerschap een hoge bloeddruk had.
  • Als je op jongere leeftijd al een hogere bloeddruk had.
  • Door een ongezond voedingspatroon.

Invloed van voeding

Door gezond te eten kunnen mensen het risico op hoge bloeddruk verminderen. De effecten van voedingsmiddelen op bloeddruk zijn in 2015 door de Gezondheidsraad geëvalueerd. Van onderstaande voedingsmiddelen is met grote bewijskracht aangetoond dat er een effect is op de bloeddruk. Lees meer over bewijskracht.

Verlaagt de bloeddruk:

  • Groente en fruit
  • Vezels (zit onder andere in groente, fruit, volkorenproducten, peulvruchten en noten) 
  • Zwarte en groene thee
  • Gezond voedingspatroon volgens de Richtlijnen goede voeding 
  • Kalium, alleen bij mensen met een hoge bloeddruk (Kalium zit in veel verschillende voedingsmiddelen zoals melk- en melkproducten, groente en fruit, aardappelen en volkoren producten)

Verhoogt de bloeddruk:

  • Alcoholhoudende dranken
  • Zout

Drop en zoethoutthee kunnen de bloeddruk verhogen door de stof glycyrrhizine. Hier is beperkt informatie over beschikbaar en is niet onderzocht door de Gezondheidsraad.

Voedingsadvies

Bij een hoge bloeddruk (hypertensie) worden vaak medicijnen voorgeschreven. Daarnaast kan aanpassen van het eetpatroon en de leefstijl bijdragen aan het omlaag brengen van de bloeddruk.

Om je bloeddruk te verlagen helpt het om:

  • in geval van overgewicht: af te vallen
  • gezond en gevarieerd te eten volgens de Schijf van Vijf, met veel groente en fruit, volkorengraanproducten, peulvruchten, noten en magere of halfvolle zuivelproducten en vis. En weinig rood vlees
  • alcohol te laten staan. Of anders maximaal 1 glas per dag te nemen
  • matig te zijn met zout en zoute producten
  • niet te veel drop te eten, in elk geval niet meer dan een paar dropjes per dag
  • niet te veel zoethoutthee te drinken
  • regelmatig lichaamsbeweging te nemen
  • niet te roken
  • stress zoveel mogelijk te vermijden

Meer informatie

Lees meer op de website van de Hartstichting. 

Nieuw kookboek: Vandaag vegetarisch

'Vandaag vegetarisch' inspireert om eten op een nieuwe manier te benaderen. Steeds meer mensen eten minder of geen vlees. In dit kookboek vind je recepten op basis van peulvruchten, soja, ei, noten en vleesvervangers.