Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
Menu van de Week Recept van de dag
Broodfeest
2 personen
0-15 minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op 2 manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Kookboek Groente
Groenten zijn prachtige producten uit de... Bestel nu € 12,95
Populair
Alles over afvallen
Afvallen zonder dieet is de beste manier... Bestel nu € 9,95
Ga naar
 

ESBL is een stof die bacteriën kunnen aanmaken waardoor ze resistent worden tegen antibiotica. ESBL-producerende bacteriën komen vooral voor op kippenvlees, maar zijn ook gevonden op varkensvlees, rundvlees en op groente.

Voor gezonde mensen heeft ESBL geen gevolgen. Maar een infectie veroorzaakt door ESBL-producerende bacteriën, is niet zo eenvoudig te behandelen met antibiotica.     

Het vermijden van ESBL-bronnen is niet altijd mogelijk. Hygiënisch werken, door bijvoorbeeld na het aanraken van rauw vlees de handen goed te wassen, en vlees goed gaar bakken verkleint het risico op besmetting.

Omschrijving

Sommige  bacteriën maken enzymen aan die ervoor zorgen dat bepaalde antibiotica niet meer werken bij zieke mensen. Enzymen zijn stoffen die nodig zijn om processen mogelijk te maken. Extended Spectrum Beta Lactamase (ESBL) is zo’n enzym.  

Deze ESBL enzymen breken bepaalde soorten antibiotica zoals penicillines en cefalosporines af. De bacterie is dan resistent tegen deze antibiotica. Er bestaan veel soorten antibiotica. De bacterie kan nog wel gevoelig zijn voor andere soorten antibiotica.    

Oorzaken van resistentie

Dat bacteriën enzymen zoals ESBL aan gaan maken en dus resistent worden, komt door het veelvuldig gebruik van antibiotica. Vergeleken met andere landen, binnen en buiten de EU, gebruiken we in Nederland minder antibiotica in de gezondheidszorg. In de veeteelt gebruikt Nederland het veel.

Gezondheidseffecten

Bacteriën die ESBL’s produceren kunnen in de darmen van mensen en dieren voorkomen. Voor gezonde mensen zijn ESBL-producerende bacteriën niet gevaarlijk. Maar op het moment dat je bijvoorbeeld een simpele urineweginfectie oploopt, veroorzaakt door een bacterie die ESBL enzymen aanmaakt, kunnen er wel problemen ontstaan. Deze infectie is dan namelijk niet zo eenvoudig te behandelen met antibiotica. Er moeten verschillende soorten antibiotica worden uitgeprobeerd om te ontdekken welke helpt. Vaak is een speciaal antibioticum in het ziekenhuis via een infuus nog het enige wat helpt. In het ergste geval werkt er geen antibiotica meer.     

In Nederland draagt een paar procent van de bevolking een ESBL-producerende bacterie bij zich, maar merkt daar niets van. Bij een kwart van de mensen die besmet zijn geraakt, is de bacterie na een jaar nog aanwezig in hun lichaam. Als zij ziek worden, kunnen de ESBL-producerende bacteriën ervoor zorgen dat antibiotica niet werken.  

Risicogroepen

ESBL-producerende bacteriën zijn vooral een gevaar voor kwetsbare groepen zoals ouderen, jonge kinderen, zwangere vrouwen en mensen met een lage weerstand.  

Veiligheid

In Nederland heeft het merendeel van de ESBL-producerende bacteriën die aanwezig zijn in mensen niks te maken met de voeding die we eten. Veel van deze besmettingen worden van mens op mens overgedragen in bijvoorbeeld ziekenhuizen. Of mensen lopen een besmetting op in het buitenland, waar deze bacteriën veel meer voorkomen. 

Bij ongeveer 1/5 deel van de besmetting bij mensen is er wel een direct verband te leggen met ESBL dat in dieren aanwezig is. Dit lijkt te maken te hebben met het antibioticagebruik bij dieren. 

Kippenvlees is in Nederland in meer dan 90% van de gevallen besmet met ESBL-producerende bacteriën. Ook zijn ze gevonden op varkensvlees en rundvlees. Inmiddels is de relatie tussen het eten van kippenvlees en de aanwezigheid van de ESBL-bacterie bij de mens aangetoond.

Ook op groente kunnen ESBL-producerende bacteriën voorkomen. Besmetting met ESBL-producerende bacteriën komt bij groente veel minder vaak voor dan bij kippenvlees. Het eten van besmette groente brengt een klein risico met zich mee, maar de meeste van deze bacteriën zijn niet ziekteverwekkend. De voordelen van het eten van groente wegen daarom op tegen de mogelijke risico’s.

Wetgeving

Er is geen wet die verbiedt dat ESBL-producerende bacteriën op of in levensmiddelen voorkomen. Nederland erkent de ernst wel. Er worden maatregelen genomen om het antibioticagebruik in de veeteelt te verminderen.  

Voedingsadvies

Het vermijden van ESBL-bronnen is niet altijd mogelijk. Hiermee verklein je het risico op besmetting:  

  • Was je handen regelmatig. Zeker voordat je gaat koken, nadat je rauw vlees hebt aangeraakt en na gebruik van het toilet.
  • Was je keukengerei direct na gebruik met heet water en afwasmiddel.
  • Voorkom kruisbesmetting. Prik niet met hetzelfde bestek in rauw vlees en daarna in gaar eten. Gebruik nooit dezelfde ondergrond voor rauw vlees en daarna voor gaar eten.
  • Bak vlees, vooral kip, goed gaar.
  • Spoel groente en fruit grondig af onder stromend water, zeker als het rauw gegeten wordt. Het verhitten van groente doodt ESBL-producerende bacteriën. Dus gekookte groente levert geen risico op.

Duurzaamheidsaspecten

De  biologische veeteelt sector gebruikt veel minder antibiotica dan de reguliere sector. Er zitten echter ook in biologische kip ESBL-producerende bacteriën, maar wel in minder hoge aantallen. Voor groente zijn er geen verschillen gevonden tussen biologische producten en reguliere producten.

Meer informatie

Rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu: www.rivm.nl 
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit: www.nvwa.nl 
European Food Safety Authority: www.efsa.europa.eu

De lekkerste kerstrecepten
2 menu's voor jou

Wil je inspiratie voor een kerstmenu waar je helemaal de blits mee maakt? Met onze driegangenmenu's maak je zeker indruk. Ook in vega-variant.