Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg
Menu van de Week Recept van de dag
Geen poespas
2 personen
15-30 minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op twee manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Lekker eten met minder zout
Een praktisch boek voor iedereen die minder... Bestel nu € 9,95
Populair
Gezond eten met de Schijf van Vijf
Geheel vernieuwd! Iedereen weet dat gezond... Bestel nu € 9,95
Ga naar

Bevat mager gehakt vet?

Wat denk jij?

De waarheid op tafel beantwoordt veelgestelde vragen over vetten. Zoals deze van Matthijs: "Ik denk dat er in mager gehakt nauwelijks vet zit". En meer!

Het antwoord

Eieren

Eieren passen in een gezonde voeding met de Schijf van Vijf. Ze bevatten namelijk veel goede voedingsstoffen zoals vitamines, mineralen en eiwitten. In de eidooier zit ook cholesterol, wat de kans op hart- en vaatziekten iets verhoogt. Het eten van drie eieren per week past in een gevarieerde voeding. 

Er is een kleine kans dat een ei besmet is met salmonella. Van een salmonellabesmetting krijg je maag-darmklachten. Dit is te voorkomen door geen rauwe eieren in koude gerechten te verwerken.

Hoe het leven van een legkip eruit ziet hangt sterk af van het type houderij. Er bestaan biologische, vrije-uitloop, scharrel en koloniehuisvesting eieren. Bij het kopen van eieren kan je letten op de keurmerken CPE Scharrel, CPE Vrije uitloop, EKO, Graskeurmerk en Beter Leven.

Omschrijving

De eieren die wij eten komen vrijwel altijd van de kip. Een ei bestaat uit een schaal van kalk, eiwit en een dooier. De schaal is wit of bruin, afhankelijk van het ras van de kip. 

Eieren passen in een gezonde voeding en vallen daarom in de Schijf van Vijf. Ze horen bij vak 3. Dit is het vak waar ook zuivel, vlees, vis en vleesvervangers toe behoren. 

Herkomst

In Nederland worden bijna alleen eieren uit eigen land verkocht. 

Productie

Eieren worden gelegd door leghennen. Ze worden speciaal gefokt voor de eierindustrie. Het zijn dus andere rassen dan vleeskippen. Voor leghennen is het belangrijk dat ze veel eieren leggen. Verder moeten ze een goede weerstand hebben zodat er niet te veel kippen dood gaan in de periode dat ze eieren leggen.

In een fokkerij worden hennen en hanen met geschikte eigenschappen gefokt. Deze gaan vervolgens naar het vermeerderingsbedrijf. Hier worden bevruchte eieren gelegd. De bevruchte eieren gaan naar een broederij waar broedmachines ervoor zorgen dat de eieren uitkomen. De pasgeboren leghennen gaan als ze 1 dag oud zijn naar een opfokbedrijf. Daar blijven ze tot ze 17 weken oud zijn. Ze groeien in die periode uit van een kuiken van 40 gram tot een leghen van 1500 gram. De jonge haantjes worden vergast met kooldioxide. Ze produceren geen eieren en hun vlees levert niet voldoende geld op.

Alle kippen, dus ook biologische kippen, worden op deze manier grootgebracht. Pas na 17 weken gaan de leghennen naar verschillende bedrijven en worden ze dus op een andere manier gehouden. De kippen gaan naar een biologisch-, vrije-uitloop-, scharrel- of koloniehuisvestingsysteem. De manier waarop een kip wordt gehouden heet een houderijsysteem. 

In het leghennenbedrijf wennen de kippen eerst aan het systeem. Na enkele weken gaan ze eieren leggen. Een gemiddelde hen legt 6 eieren per week. Dat komt neer op 300 eieren per jaar. Na ongeveer 14 maanden gaat de leghen steeds minder eieren leggen. Als de hen anderhalf tot 2 jaar oud is, gaat ze naar de slacht. Het vlees komt terecht in soepen en bouillons of is bestemd voor de export.

De eieren gaan naar pakstations. Daar kijken ze of de eierschalen heel en schoon zijn. Vervolgens selecteren ze de eieren op gewicht en kwaliteit. Op basis daarvan verpakken ze het. 

Bewaren

Wanneer je eieren in de koelkast bewaart verkleint het risico op salmonellabesmetting. Bovendien drogen de eieren minder snel uit in de koelkast. Dan moet je ze wel in de doos bewaren.

Met de punt naar beneden blijven eieren langer goed. Eieren nemen geurtjes snel over. Je kan ze daarom beter niet in de buurt van vis, ui, knoflook of ander sterk geurend eten bewaren. 

Op de verpakking staat de houdbaarheidsdatum. Je kunt ze daarna nog enkele dagen hardgekookt of goed doorbakken eten.

Je kunt een test doen als je twijfelt of eieren nog eetbaar zijn. Leg een ei in een bakje of groot glas water. Een ei dat drijft is niet goed meer. Als je zout aan het water toevoegt werkt de test sneller bij minder oude eieren. 

Bereiden

De bekendste manieren om eieren klaar te maken zijn: bakken, koken en pocheren

Eieren kunnen kort of langer gekookt worden. Kook een ei:

  • 3 á 4 minuten voor een zachtgekookt ei 
  • 5 á 6 minuten voor een halfzachtgekookt ei 
  • 8 minuten voor een hardgekookt ei 

Zet de eieren volledig onder water bij het koken, dan koken ze gelijkmatig hard. Laat het water zachtjes koken. Dit zorgt ervoor dat de eieren niet stuk tegen elkaar lopen. Je kunt om het breken van het ei te voorkomen een eierprikker gebruiken om een gaatje te prikken in de schaal. 

Na het koken kan je de eieren laten ‘schrikken’ door ze met koud water af te spoelen. Dan pellen ze makkelijker. Ook stopt zo het stollen, anders gaat het kookproces nog een paar minuten door.

Gezondheidseffecten

Eieren bevatten vooral eiwit en vet, en een kleine hoeveelheid koolhydraten. De dooier bevat het grootste deel van het eiwit en vetten. Er zit vooral onverzadigd vet in de dooier. Eieren zijn rijk aan vitamine B12 en vitamine D en mineralen als fosfor en seleen. Ze vormen daarnaast een bron van vitamine A, vitamine B2 en foliumzuur en van mineralen zoals ijzer en zink. 

Door het eiwit, ijzer en vitamine A, B2, B12 zijn eieren een goede vleesvervanger.

Allergie

Kippenei-eiwit kan allergische reacties veroorzaken. 

Hart- en vaatziekten

Eieren zijn rijk aan cholesterol. Producten met cholesterol verhogen het risico op voor hart- en vaatziekten iets. Eieren passen  in een gezond eetpatroon, als je niet meer dan gemiddeld 3 eieren per week eet.

Veiligheid

Salmonella

Ongeveer 3 op de 10.000 eieren zijn besmet met salmonella. Salmonellabesmetting komt dus maar heel weinig voor in Nederland. Van een besmetting kan je flinke maag-darmklachten krijgen. Verhitting van het ei maakt salmonella onschadelijk. 

Schadelijke stoffen

Door milieuvervuiling kunnen in eieren dioxines voorkomen. Bijvoorbeeld door besmet voer of in eieren van kippen die buiten lopen. Eieren van vrije uitloop of biologische eieren worden hierop extra gecontroleerd.

Voedingsadvies

Eieren zijn rijk aan cholesterol. Omdat cholesterol het risico op voor hart- en vaatziekten wat verhoogt adviseert de Gezondheidsraad om niet te veel cholesterolrijke voedingsmiddelen te eten. De consumptie van zo’n 3 eieren per week past echter goed in een gevarieerde voeding. Verder is het belangrijk voldoende te variëren in de eiwitrijke producten van vak 3 in de Schijf van Vijf. 

De Schijf van Vijf voor jou geeft adviezen gebaseerd op leeftijd en geslacht. 

De Schijf van Vijf voor jou:

Aanbevolen dagelijkse hoeveelheden

Ik ben een: Mijn leeftijd is 

Voorkomen van salmonellabesmetting

Salmonellabesmetting is te voorkomen door geen rauwe eieren in gerechten te verwerken die niet meer worden verhit. Denk daarbij aan bavaroise, mousse of zelfgemaakte mayonaise. 

Etiket

Code op het ei

Op de eieren staat altijd een stempel met getallen en letters, bijvoorbeeld: 2 NL 45246 01
  • De 2 geeft aan hoe de kip heeft geleefd. Er kan ook een 0 of 1 opstaan.
    0= biologische ei
    1= vrije-uitloopei
    2= scharrelei
    3= koloniehuisvesting. Dit was eerst het nummer voor kooi-ei, maar dat is vanaf 2012 verboden.

    Over de leefwijzen van kippen is meer te lezen onder duurzaamheid.

  • NL staat voor Nederland. De letters zijn een afkorting voor het land waar de eieren vandaan komen. In Nederland worden bijna alleen eieren uit eigen land verkocht. 
  • De laatste reeks getallen verwijzen naar het bedrijf waar de eieren vandaan komen. Dit maakt traceren mogelijk, mocht er met de eieren later iets mis blijken.

Informatie op de verpakking

De verpakking geeft verplicht deze informatie:

  • Hoe groot de eieren zijn, door de aanduiding S, M, L of XL 
  • De houdbaarheidsdatum, door middel van een THT-datum. Het is wettelijk vastgelegd dat een vers ei 28 dagen na de legdatum houdbaar is. Na 28 dagen zijn ze niet ineens bedorven. 
  • Het type eieren: biologisch, vrije uitloop, scharrel of kooi
  • Het bewaaradvies: na aankoop gekoeld bewaren
  • Het pakstation: het bedrijf waar de eieren verpakt zijn 

Namen op de verpakking

Op het etiket van eieren staan verschillende namen. Deze namen zeggen alleen iets over het voer dat de kippen gekregen hebben. Door speciaal voer krijgen de eieren net een iets andere samenstelling. Die eieren zijn niet gezonder dan gewone eieren. Bekende voorbeelden zijn het:

  • Maïsei (voer met maïs) 
  • Volkoren ei (voer met volkoren granen) 
  • Zonnebloemei (voer met zonnebloempitten)
  • Viergranenei (voer met 4 granen)
  • Columbus-ei/Omega-3 ei (voer met oliën, rijk aan omega-3) 

Deze namen zeggen niets over de omstandigheden waaronder de kippen leven. Het mais-, volkoren-, zonnebloem- en viergranenei zijn wel in vrije uitloopvariant verkrijgbaar.

Kwaliteitsklassen

Eieren worden opgedeeld in de kwaliteitsklassen A en B. In de levensmiddelenhandel komen echter alleen eieren van kwaliteitsklasse A voor. De B-eieren gaan naar fabrieken voor ei-producten of worden geëxporteerd.

Keurmerken

Keurmerken die op eieren voor kunnen komen:

In de eitabel staat precies uitgelegd hoe je aan de eicode en aan het keurmerk kan zien hoe een kip leeft.  

Duurzaamheidsaspecten

Vergeleken met kippenvlees en varkensvlees zijn eieren duurzamer. Voor eieren is 1/2 van de ruimte, 2/3 van het waterverbruik en 1/3 van de energie nodig. Er bestaan echter veel problemen in de kippenhouderij. Zowel op het gebied van het milieu en op het gebied van dierenwelzijn.

Houderijsystemen

Duurzaamheidsaspecten en dierenwelzijn hangen samen met de manier waarop een kip heeft geleefd. Dit hangt weer sterk samen met het systeem waarin de kip leeft. Er zijn voor de Europese wetgeving vier systemen, namelijk het biologische systeem, het vrije uitloop systeem, het scharrel systeem en de koloniehuisvesting. Rondeel is een tussenvorm tussen scharrel en vrije uitloop, waarin een begrensde uitloop is en waarbij aan milieu eisen voldaan wordt.

De belangrijkste kenmerken per systeem staan in de eitabel weergegeven. 

De koloniehuisvesting is in plaats gekomen van het kooisysteem (legbatterijen). Deze zijn sinds 2012 verboden omdat ze niet voldeden aan de eisen voor dierenwelzijn. Koloniehuisvesting heeft kooien met 30 tot 60 kippen. Hierbij hebben de kippen meer ruimte dan in de oorspronkelijke legbatterijen. Deze eieren zijn meestal niet in doosjes in de winkel verkrijgbaar, maar gaan naar de verwerkende industrie. 

Natuurlijk gedrag

In biologische en vrijeuitloophouderijsystemen krijgen kippen meer de kans om zich natuurlijk te gedragen dan in andere systemen. Met natuurlijk gedrag wordt bedoeld:

  • Van de grond pikken om voedsel te zoeken 
  • Scharrelen en vleugels uitslaan, waardoor kippen sterkere botten krijgen 
  • Stofbaden nemen om de veren schoon te houden 
  • Rustig slapen op stok 
  • Het leggen van eieren in nesten 

Snavelkappen

In alle systemen is verenpikken en kannibalisme is een probleem. Om dit te voorkomen worden, behalve in het biologische systeem, de snavels van kippen gekapt. Met een heet mes verwijderen ze in de houderij 2/3 deel van boven- en ondersnavel. Dit is levend weefsel dus de kippen ervaren kortdurende behandelingsstress en pijn. De hoge temperatuur schroeit het wondje direct dicht. De kippen hebben na de behandeling voor een deel geen gevoel meer in hun snavel, waardoor ze minder goed voer kunnen pikken.

In biologische systemen kappen ze geen snavel. Verenpikken en kannibalisme zijn hier minder aan de orde, omdat biologisch gehouden kippen meer ruimte hebben.

Het is de bedoeling dat er een plan komt om snavelkappen te verbieden in alle systemen, vanwege de pijn voor de kippen. Een alternatieve oplossing voor het probleem van verenpikken en kannibalisme is er nog niet. Mogelijke opties zijn een andere groepsgrootte, ander soort voer of kippen met andere sociale eigenschappen.

Ziekten

Besmettelijke ziekten komen in alle systemen voor. Biologische kippen en vrije-uitloopkippen lopen buiten en daardoor is het risico op besmettelijke ziekten groter. Zo verspreiden trekkende vogels de vogelgriep. Als er vogelgriep heerst, mogen leghennen daartegen ingeënt worden of worden ze binnen gehouden.

Botbreuken

Biologische kippen, vrije-uitloopkippen en scharrelkippen hebben vaker botbreuken in het borstbeen en het sleutelbeen. Dit komt omdat ze vrij kunnen bewegen en niet in een kooi opgesloten zitten. 

Luchtkwaliteit

De luchtkwaliteit in alternatieve systemen is gemiddeld minder goed dan die in kooisystemen.

Mest

De vleesindustrie zorgt voor een mestoverschot in Nederland. De broeikasgassen uit de mest dragen bij aan de klimaatverandering. Kippen dragen bij aan het mestoverschot, maar veel minder dan koeien en varkens. Ook de vrije-uitloop en de biologische kippenhouderijen zorgen voor mest. Doordat hier de kippen veel buiten lopen komt mest sneller in het milieu terecht. Mest is dan ook een aandachtspunt voor alle houderijen. 

Voedingskenmerken

Voedingswaarden
Gegevens per 100 g / ml (bron: NEVO)
Energie
Energiewaarde in kJ549 kJ
Energiewaarde in kcal132 kcal
Vet
Vet totaal9,1 g
Vetzuur
Vetzuren verzadigd3,0 g
Vetzuren trans0,0 g
Vetzuren enkelvoudig onverzadigd cis3,7 g
Vetzuren meervoudig onverzadigd0,6 g
Vetzuren n-3 meervoudig onverzadigd cis0,1 g
Vetzuren n-6 meervoudig onverzadigd cis0,5 g
Linolzuur0,5 g
ALA0,01 g
EPA0,05 g
DHA0,00 g
Vezel
Voedingsvezel0,0 g
Eiwit
Eiwit totaal12 g
Eiwit plantaardig0 g
Vitamines
Vitamine B20,38 mg
Vitamine C0 mg
Retinol act equivalent192 µg
Vitamine D0,9 µg
Vitamine E3,1 mg
Vitamine B10,05 mg
Vitamine B121,43 µg
Vitamine B60,090 mg
Folaat equivalenten81,5 µg
Nicotinezuur0,0 mg
Alfa-caroteen0 µg
Beta-caroteen0 µg
Luteïne234 µg
Zeaxanthine134 µg
Beta-cryptoxanthine0 µg
Lycopeen0 µg
Overigen
Alcohol0 g
Water76 g
Cholesterol350,0 mg
As1 g
Koolhydraten
Glucose0,2 g
Fructose0,0 µg
Lactose0,0 g
Maltose0,0 g
Saccharose0,0 g
Polyolen0,00 g
Koolhydraten0,2 g
Mono- en disacchariden0,2 g
Polysacchariden0,0 g
Natrium/zout
Natrium0,154 g
Zout0,385 g
Mineralen
Kalium146 mg
Magnesium15 mg
Calcium58 mg
Fosfor233 mg
IJzer2,3 mg
Selenium17 µg
Jodium32 µg
Koper0,06 mg
Zink1,60 mg
sluit venster
Informatie over bewaren, bereiden en duurzaam eten
Bewaren
Bewaartijd in koelkast (dagen)28
sluit venster