Omschrijving
Escherichia coli of E.coli is een groep bacteriën die van nature aanwezig is in de darmen van mensen en dieren. Er zijn enkele typen die ziekte kunnen veroorzaken, zoals EHEC en STEC. Vooral jonge kinderen, ouderen, zwangere vrouwen en mensen met weinig weerstand zijn gevoelig. Ziekte door deze bacterie wordt wel de “hamburgerziekte” genoemd, omdat in Amerika de ziekte een aantal keren voorkwam door half doorbakken hamburgers. Oorzaken zijn onhygiënische productie-omstandigheden en producten van dierlijke herkomst, met name van rauw rundvlees.
Maar het kan ook voorkomen op rauwe groente zoals komkommers en sla. Gekookte groente levert geen probleem op, omdat de bacterie dood gaat door verhitting. E.coli kan voedselinfecties veroorzaken. Het is niet duidelijk of de bacterie zelf of de giftige stof verocytotoxine die de bacterie produceert de infectie veroorzaakt. In de dikke darm is E.coli nuttig, omdat hij uitgroei van andere schadelijke bacteriën voorkomt.
De bacterie overleeft maanden in de bodem en weken in water. De E.coli vermenigvuldigt zich tussen de 10 en 40 °C en wordt onschadelijk bij 65 °C. De bacterie is genoemd naar Dr. Theodor Escherich, die de darmbacterie in 1885 ontdekte.
Producten die met E.coli besmet kunnen zijn:
- Rauw gehakt, rauwe of halfdoorbakken hamburger
- Filet americain
- Rauw of niet gaar rundvlees
- Rauwe melk
- Rauwmelkse kaas
- Rauwe te consumeren groenten zoals sla, komkommers, tomaten
- Ongepasteuriseerd vruchtensap
Maaltijden in restaurants en op cruiseschepen zijn door onzorgvuldige hygiëne ook wel eens de oorzaak van E.coli-besmettingen. Ook contacten met dieren, met name runderen en jonge dieren kunnen E.coli-besmettingen veroorzaken. Het advies is dan ook om handen te wassen na bezoek aan de (kinder)boerderij. In de zomer is de kans op een E.coli-besmetting het grootst. Mogelijke verklaring is dat er vaker wordt gebarbecued en gezwommen in besmet oppervlaktewater. Ook een bezoek aan het buitenland kan een besmetting opleveren. Ongeveer 30% van de reizigers naar subtropische gebieden krijgt reizigersdiarree, waarschijnlijk door besmetting met E.coli.
| Type E.coli |
Ziekte |
| EPEC |
Kinderdiarree; (reizigers)diarree |
| ETEC |
(reizigers)diarree; overgeven; koorts |
| VTEC |
Ontlasting met bloed en slijm |
| EHEC (subgroep van VTEC) |
Bloederige diarree; mogelijke nierschade als complicatie |
| STEC O157 (EHEC-soort) |
Bloederige diarree; mogelijke nierschade als complicatie |
| EIEC |
Ontlasting met bloed en slijm |
| EaggEC |
Aanhoudende diarree bij kinderen |
| DAEC |
Kinderdiarree |
Gezondheidsrisico's
Er bestaan verschillende soorten E.coli bacteriën, zoals EHEC en ETEC. Deze soorten met de gifstof verocytotoxine veroorzaken de meeste ziektegevallen.
Afhankelijk van het type kan een infectie leiden tot meer of minder ernstige verschijnselen. In de meeste gevallen gaat het om maagdarmproblemen zoals misselijkheid, braken en (bloederige) diarree. Ernstige gevallen kunnen ook gepaard gaan met klachten als vermindering van de nierfunctie en bloedafbraak. Ook wel HUS genoemd, het Haemolytisch Uremisch Syndroom.
De eerste klachten treden meestal binnen 3 tot 4 dagen op na de besmetting. De incubatieperiode, dat is de periode tussen besmetting en de eerste ziekteverschijnselen, is 1 tot 12 dagen. Een lichte besmetting kan alleen wat geringe diarree tot gevolg hebben. Een voedselinfectie uit zich meestal door plotseling optredende heftige buikkrampen, soms in combinatie met braken. Na ongeveer 24 uur ontstaat waterige diarree die zich na 1 tot 2 dagen tot een bloederige diarree ontwikkelt. De klachten duren 2 tot 9 dagen (gemiddeld 4 dagen) en gaan over het algemeen vanzelf over.
Bij 5 tot 10% van de gevallen ontwikkelt de ziekte zich zeer ernstig. Acuut nierfalen (HUS) en bloedafbraak kan ontstaan waarbij dit bij sommige gevallen fataal kan zijn. Ontwikkeling van HUS komt vooral voor bij kinderen tot 5 jaar en ouderen.
Gedurende de ziekte zijn E.coli-patiënten besmettelijk via de ontlasting. Dit kan ongeveer 2 maanden duren. Het goed wassen van de handen na toilet bezoek en voor het koken voorkomt verdere verspreiding.
Besmetting is te voorkomen met deze adviezen:
- Geen rauw vlees of rauwe melk te eten, ook niet proeven van rauw gehakt.
- Vlees goed gaar te bakken.
- Rauwe groente, zoals komkommers, grondig te wassen onder stromend water en, indien mogelijk, te schillen.
- Handen goed en regelmatig wassen onder stromend water, vooral na toiletbezoek.
- Handen goed en regelmatig wassen voor het koken en na contact met dieren, bijvoorbeeld bezoek aan de kinderboerderij.
- Voorkomen van kruisbesmetting, prik niet met hetzelfde bestek in rauw vlees en daarna in gaar eten, gebruik nooit dezelfde ondergrond voor rauw vlees en daarna voor gaar eten.
Voor jonge kinderen en ouderen is het extra belangrijk de nodige voorzorgsmaatregelen te nemen voor een optimale hygiëne om besmetting met E.coli tot een minimum te beperken.
Duurzaamheidsaspecten
De Europese verordening 2073/2005 inzake microbiologie stelt eisen ten aanzien van E.coli in diverse levensmiddelen. In het Warenwetbesluit 'Verpakte waters' staat precies hoeveel van deze bacterie aanwezig mag zijn in verpakt water en mineraalwater.