Omschrijving
Er worden in Nederland verschillende normen gehanteerd om in kaart te brengen of iemand voldoende beweegt: De Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB), de fitnorm en de combinorm.
Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB)
In 1998 is de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB) opgesteld. Deze norm geeft aan wat het minimale niveau van beweging is om gezondheidswinst te behalen. Er wordt gekeken hoeveel inspanning een activiteit kost en hoe lang deze wordt volgehouden. Alle activiteiten die langer dan 10 minuten achtereen worden volgehouden tellen mee.
Om te berekenen welke activiteiten wel mee tellen en welke niet wordt de MET-waarde gebruikt. De MET-waarde (Metabolic Equivalent of Task) is een meeteenheid binnen de fysiologie voor de hoeveelheid energie die een bepaalde fysieke inspanning kost, vergeleken met de hoeveelheid benodigde energie in rust. Eén MET komt overeen met de ruststofwisseling ofwel basaalstofwisseling, de hoeveelheid energie die verbruikt wordt tijdens stilzitten.
Hoe zwaarder de inspanning, hoe hoger de MET-waarde. De MET-waarde wordt uitgedrukt als de hoeveelheid verbrande kilocalorieën, per lichaamsgewicht in kilo, per aantal uur. Iemand die zwaarder is, verbruikt meer calorieën (kcal) per uur dan iemand die minder zwaar is, omdat zij hun eigen gewicht ook verplaatsen.
Fitnorm
De Fitnorm besteedt aandacht aan het belang om fit te blijven. Dit heeft los van voldoende lichamelijke activiteit een positieve invloed op de gezondheid. De fitnorm geeft aan hoe vaak en hoe lang iemand intensief moet bewegen om de cardiovasculaire conditie op peil te houden (hart, bloedvaten en longen): minimaal 3 keer per week 20 minuten zwaar intensief bewegen. Terwijl bij matige intensieve beweging praten nog goed mogelijk is, versnellen bij zware intensieve beweging de ademhaling en de hartslag zodanig dat overgegaan wordt op korte zinnen. De fitnorm is een wat oudere norm die niet zoveel meer wordt gebruikt.
Combinorm
Daarnaast bestaat in Nederland de combinorm: een optelsom van de NNGB en de fitnorm. Iemand voldoet aan de combinorm wanneer hij of zij aan tenminste aan één van de beide normen voldoet.
Sedentair gedrag
De laatste jaren staat sedentair gedrag in de belangstelling. Sedentair gedrag is gedrag met een erg laag energieverbruik. Voorbeelden van sedentair gedrag zijn televisiekijken, computeren, zitten op school of het werk. Steeds meer onderzoeken laten zien dat sedentair gedrag nadelig is voor de gezondheid. Kinderen van 4 tot 17 jaar wordt geadviseerd niet langer dan 2 uur per dag te computeren, tv te kijken of dvd te kijken. Voor volwassenen zijn nog geen adviezen opgesteld voor sedentair gedrag.
Energiebalans
Bewegen kan helpen om de energiebalans te behouden. Het lichaam heeft energie nodig voor alle lichaamsprocessen. Dit noemen we ruststofwisseling of basaalstofwisseling. Voor deze processen verbruikt het lichaam calorieën. Daarnaast worden calorieën verbruikt bij beweging. Wie evenveel calorieën verbruikt als inneemt met voeding is in energiebalans. Wie meer calorieën binnenkrijgt dan hij verbruikt, komt in gewicht aan.
Wie minder eet, valt af. Mensen met een inactieve leefstijl hebben minder calorieën nodig dan iemand met een actieve leefstijl. Een actieve leefstijl komt er op neer dat je dagelijks meer dan een uur matig tot zwaar intensieve activiteiten doet. Met een actieve leefstijl verbrand je zo’n 300 tot 400 kcal meer. Mensen die veel sporten moeten mogelijk de voeding daarop aanpassen.
Bewegen en overgewicht
Bij overgewicht verkleint lichaamsbeweging de kans op hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten (zoals een hartinfarct of een beroerte), suikerziekte (diabetes) en gewrichtsklachten. Bij aanwezigheid van deze ziekten kan bewegen het risico verkleinen dat de klachten verergeren. Volwassenen met overgewicht, een positieve energiebalans of mensen die na een periode van afvallen op het behaalde gewicht willen blijven wordt aangeraden minimaal 1 uur per dag matig tot intensief te bewegen.
Gezondheidseffecten
Bewegen verkleint het risico op chronische ziekten en houdt het lichaam fit. De NNGB is bedoeld om gezondheid te onderhouden en het risico op hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk, diabetes mellitus type 2 en enkele vormen van kanker te reduceren.
Voor meer informatie over bewegen zie www.nisb.nl